głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPunkt porządku obrad
Pkt. 15 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 751, 799 i 799-A)
Wyniki głosowania
21 listopada 2024zeroemisyjne autobusy
Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych oraz niektórych innych ustaw
Sejm uchwalił ustawę o zeroemisyjnej komunikacji miejskiej stosunkiem 242 do 202 głosów — koalicja rządząca wraz z PSL, Polską 2050 i Lewicą przegłosowała PiS i Konfederację, a ustawa wchodzi w życie.
W skrócie
Ustawa nakazuje 37 polskim miastom powyżej 100 tys. mieszkańców kupowanie od 1 stycznia 2026 r. wyłącznie autobusów elektrycznych lub wodorowych — nowy diesel w komunikacji miejskiej w dużym mieście będzie od tej chwili nielegalny. Równolegle miasto, w którym powietrze przekracza roczną normę dwutlenku azotu (NO2 — gaz powodujący smog), będzie musiało obowiązkowo utworzyć strefę czystego transportu (obszar, do którego wjazd mają tylko pojazdy zeroemisyjne lub gazowe). Po kilku głosowaniach nad poprawkami — w których Sejm odrzucił wszystkie propozycje PiS-u i Konfederacji (m.in. dopuszczenie autobusów na gaz syntetyczny oraz wykreślenie stref czystego transportu) i przyjął tylko techniczne korekty Polski 2050 — ustawa została uchwalona w całości.
jakglosuja.pl
Wyniki per klub
za / przeciw / wstrz. / nieob.
- 0/182/0/8
- 153/0/0/4
- 32/0/0/0
- 30/0/0/2
- 21/0/0/0
- 0/17/0/1
- 5/0/0/0
- RepublikanieRepublikanie0/3/0/1
- ?Posłowie Niezrzeszeni1/0/0/0
Analiza
02 lipca 2026, 21:20
Co się zmienia
- 1Od 1 stycznia 2026 r. 37 miast powyżej 100 tys. mieszkańców oraz obsługujący je przewoźnicy mogą nabywać (kupować, leasingować, wynajmować) WYŁĄCZNIE autobusy zeroemisyjne (elektryczne lub wodorowe) — zakup nowego diesla do komunikacji miejskiej w tych miastach jest nielegalny (art. 1 pkt 3, nowy art. 36 ust. 2 druku 799 — bezwzględny zakaz nabywania autobusów spalinowych przez duże miasta i ich operatorów)
- 2Obowiązkowe strefy czystego transportu (SCT — obszar zakazany dla diesli, dostępny tylko dla aut elektrycznych, wodorowych lub gazowych): jeśli GIOŚ (Główny Inspektor Ochrony Środowiska — inspektor badający jakość powietrza) stwierdzi przekroczenie rocznej normy NO2 w mieście powyżej 100 tys. mieszkańców, rada gminy MUSI uchwałą wprowadzić SCT; w 2022 r. normy przekraczały co najmniej Warszawa, Kraków, Wrocław i Katowice (art. 1 pkt 7, nowy art. 39 ust. 3a druku 799 — obowiązek SCT uruchamiany automatycznie wynikami pomiarów GIOŚ)
- 3Komisja sejmowa obniżyła wymagany udział aut elektrycznych we flotach urzędów z 30% (projekt rządowy, druk 751) do 22% — dotyczy administracji rządowej i samorządów powyżej 50 tys. mieszkańców; próg 22% aut elektrycznych w autach służbowych urzędu jest nadal obowiązkowy (art. 1 pkt 1–2, zmienione art. 34 ust. 1 i art. 35 ust. 1 druku 799)
- 4Wojsko wyłączone z obowiązku elektromobilności: Minister Obrony Narodowej, instytucje MON i jednostki Sił Zbrojnych RP nie muszą spełniać żadnego progu aut elektrycznych we flocie (art. 1 pkt 1, nowy art. 34 ust. 2 pkt 6a druku 799 — wyłączenie dla sił zbrojnych)
- 5SCT może być zniesiona, jeśli przez 3 kolejne lata pomiary powietrza nie wykazują przekroczenia norm NO2 — nie ma więc charakteru dożywotniego (art. 1 pkt 7, nowy art. 39 ust. 3b druku 799 — warunek wygaszenia strefy)
- 6GIOŚ ma nowy obowiązek niezwłocznego powiadamiania prezydentów miast o wynikach rocznych pomiarów NO2 — to powiadomienie formalnie uruchamia obowiązek uchwalenia SCT (art. 2, zmiana art. 89 ust. 1a Prawa ochrony środowiska — przepis nakazujący GIOŚ przekazywać wyniki oceny jakości powietrza włodarzom dużych miast)
- 7Zniesione nierealizowane progi procentowe (5%, 10%, 20%, 30%) dla autobusów zeroemisyjnych w miastach 50–100 tys. mieszkańców — zastąpione ogólnym wymogiem 'przynajmniej częściowego' udziału takich pojazdów (art. 1 pkt 3, art. 36 ust. 1 druku 799 — złagodzenie wymogów dla średnich miast)
- 8Zniesiona groźba automatycznego wygaśnięcia umów z firmami przewozowymi z końcem 2025 r. — bez tej zmiany komunikacja w wielu miastach stanęłaby w miejscu (art. 1 pkt 9, uchylenie art. 76 ust. 2 druku 799 — usunięcie sankcji paralizującej JST)
- 9Nowe wykroczenie: posługiwanie się fałszywą nalepką uprawniającą do wjazdu do SCT grozi grzywną do 1000 zł (zmiana ustawy — Kodeks wykroczeń, nowy art. 96c ust. 2)
- 10Parki narodowe mogą zarządzeniem dyrektora nakazać korzystanie wyłącznie z pojazdów zeroemisyjnych przy działalności edukacyjnej i udostępnianiu terenu — pojazdy te nie są objęte ograniczeniami ruchu zarządcy drogi w parku (nowy art. 40a dodany przez komisję sejmową w druku 799 — możliwość tworzenia 'zielonych stref' w parkach narodowych)
- 11Odrzucono wszystkie poprawki PiS-u dopuszczające autobusy na gaz syntetyczny (e-paliwa) jako ekwiwalent zeroemisyjnych — kluczowa poprawka nr 6 do art. 36 ust. 2 przepadła 207:234; odrzucono też postulaty Konfederacji wykreślające obowiązkowe SCT i zakaz kupowania autobusów spalinowych
- 12Przyjęto techniczne poprawki Polski 2050 (nr 3, 15, 19): uściślono zakres uchylanych przepisów art. 35 (ust. 2 i 3, nie ust. 4) i usunięto kolizje z wcześniejszą ustawą z 2021 r. (druk 799-A — korekty legislacyjne bez zmiany merytorycznej)
Kogo dotyczy
Mieszkańcy 37 polskich miast powyżej 100 tys. mieszkańców (w tym Warszawy, Krakowa, Wrocławia, Katowic, Poznania, Łodzi, Gdańska) — korzystają ze stopniowo zieleniejącej komunikacji miejskiej i mogą liczyć na lepszą jakość powietrza; samorządy (gminy) tych 37 miast — muszą od 2026 r. zamawiać wyłącznie elektryczne lub wodorowe autobusy; Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia (GZM, zrzeszająca 41 gmin śląskich) — objęta tymi samymi obowiązkami co duże miasta; komunalni i prywatni operatorzy komunikacji miejskiej w dużych miastach (MZA Warszawa, MPK Kraków, MPK Łódź, MPK Poznań, MPK Lublin, PKM Katowice i in.) — zakaz kupowania nowych diesli od 2026 r.; właściciele i kierowcy diesli zamieszkali lub dojeżdżający do miast z obowiązkową SCT (co najmniej Warszawa, Kraków, Wrocław, Katowice) — zakaz wjazdu do strefy lub opłata przejściowa (do 3 lat od ustanowienia SCT); producenci autobusów elektrycznych i wodorowych (Solaris/CAF, ARP E-Vehicles, Autosan, Nesobus, Mercedes, Volvo, Yutong, Karsan i in.) — potencjalny wzrost zamówień; producenci autobusów diesla i gazowych (CNG/LNG) — utrata rynku komunikacji miejskiej w dużych miastach; ORLEN i sektor paliwowy CNG/LNG — ich postulaty odrzucono; Główny Inspektor Ochrony Środowiska (GIOŚ) — nowy obowiązek powiadamiania prezydentów miast o przekroczeniach NO2; samorządy powyżej 50 tys. mieszkańców (ok. 400 JST) — muszą utrzymywać próg 22% aut elektrycznych w flotach urzędów; MON, Siły Zbrojne RP — wyłączone z obowiązków elektromobilności floty
Praktyczny wpływ
Wymiana ok. 7 364 autobusów spalinowych eksploatowanych w 37 dużych miastach będzie rozłożona na około 15–16 lat (szacowane tempo: 491–644 autobusów rocznie), co oznacza pełną zeroemisyjność floty miejskiej około 2039 r. — nie w 2030 r., jak zakładał rządowy plan energetyczny PEP2040. Autobus elektryczny kosztuje ok. 3,5 mln zł netto (wobec 1,5 mln zł za diesla), więc samorządy zapłacą rocznie ok. 920 mln zł więcej niż przy zakupach konwencjonalnych; rząd planuje dofinansowanie na poziomie 35% z NFOŚiGW (programu „Zielony Transport Publiczny": 900 mln zł rocznie) i funduszy unijnych (KPO ok. 2 mld zł, FEnIKS 2 mld EUR). Mieszkańcy miast z obowiązkową SCT — w pierwszym etapie Warszawy, Krakowa, Wrocławia i Katowic — mogą stracić możliwość wjazdu samochodem diesla do centrum, choć przez okres przejściowy (max 3 lata od ustanowienia strefy) rada gminy może dopuścić wjazd za opłatą. Polska unika ewentualnych sankcji finansowych w ramach postępowania naruszeniowego Komisji Europejskiej nr 2016/2010, wszczętego w 2016 r. za wieloletnie przekraczanie norm NO2 w polskich miastach.
Kontrowersje
Samorządy 37 objętych obowiązkiem miast zgłaszały w konsultacjach publicznych trzy zasadnicze zastrzeżenia: brak infrastruktury ładowania (ogólnopolski problem), zbyt niski poziom dofinansowania (samorządy postulowały 49–92%, rząd zapewnia 35%) oraz ryzyko dezintegracji systemów aglomeracyjnych — rząd odrzucił te postulaty, argumentując wymogami KPO i unijną zasadą DNSH (zakaz finansowania inwestycji szkodliwych dla środowiska). Organizacje ekologiczne (Alarm Smogowy Kraków, Warszawski Alarm Smogowy, HEAL Polska) uznały przepisy za zbyt łagodne: postulowały obowiązkowe SCT również przy przekroczeniach pyłu PM2,5 (pył zawieszony szkodliwy dla zdrowia), a nie tylko NO2, oraz objęcie strefami minimum 25% powierzchni miast — oba postulaty odrzucono jako wykraczające poza zakres projektu. W tle debaty sejmowej wisiało postępowanie naruszeniowe Komisji Europejskiej nr 2016/2010 (wszczęte w 2016 r.) za wieloletnie przekraczanie norm NO2 — ustawa jest odpowiedzią na tę presję. Spór o gaz syntetyczny (e-paliwa) odzwierciedla szerszą debatę europejską: branża motoryzacyjna i prawica argumentują, że e-paliwa produkowane ze źródeł odnawialnych mogą być neutralne węglowo; koalicja rządząca stoi na stanowisku, że w transporcie publicznym finansowanym z KPO i funduszy UE tylko zeroemisja (brak spalin bezpośrednio z pojazdu) spełnia wymogi unijne.
Powiązane głosowania
7 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych