wniosek o przystąpienie do trzeciego czytania bez kierowania projektu do komisji

Co się zmienia

• 1Wyodrębniona ustawa zastępuje Dział XI Kodeksu pracy — dotychczasowe przepisy o układach zbiorowych wyjęte z Kodeksu i ujęte w osobnym akcie prawnym (art. 40 pkt 8 druku 1791 — uchylenie Działu XI KP).
• 2Nowy elektroniczny rejestr układów — Krajowa Ewidencja Układów Zbiorowych Pracy (KEUZP) prowadzona przez ministra ds. pracy online, zastępuje papierowe rejestry ministra i 16 okręgowych inspektorów pracy; system ma powstać w ciągu 2 lat od wejścia ustawy w życie (art. 30 i art. 52 druku 1791 — ewidencja teleinformatyczna z elektronicznym potwierdzeniem zgłoszenia).
• 3Sąd zamiast urzędnika sprawdza legalność układów — minister nie ocenia już treści układu pod kątem zgodności z prawem; to zadanie sądów pracy (rejonowych dla układów zakładowych, Sądu Okręgowego w Warszawie dla układów branżowych) (art. 22 i 32 druku 1791).
• 4Układ bez rejestracji nie działa — zgłoszenie do KEUZP jest warunkiem wejścia układu w życie; brak zgłoszenia = brak skutków prawnych (art. 16 i 34 druku 1791).
• 5Prawo zewnętrznych związkowców do wejścia do firmy — przedstawiciele związku zawodowego spoza zakładu (max. 5 osób jednocześnie) mają prawo wejść do zakładu pracy, by przygotować lub prowadzić rokowania albo ocenić przestrzeganie układu; muszą przy tym przestrzegać regulaminu wewnętrznego pracodawcy (nowy art. 28¹ ustawy o związkach zawodowych, dodany w art. 42 druku 1791).
• 6Pracodawca musi udostępnić dane finansowe w 14 dni — na wniosek związków zawodowych prowadzących rokowania pracodawca ma obowiązek przekazać informacje o swojej sytuacji ekonomicznej w ciągu 14 dni (art. 12 druku 1791); przedstawiciele związków muszą zachować tajemnicę przedsiębiorstwa.
• 7Minister może rozszerzyć układ branżowy na nowego pracodawcę — rozporządzeniem minister ds. pracy może objąć pracodawcę nieobjętego żadnym układem ponadzakładowym (branżowym) warunkami już istniejącego układu (art. 29 druku 1791 — mechanizm ujednolicania warunków w branży).
• 8Pracodawca w trudnej sytuacji może wyjść z układu branżowego — jeśli stosowanie układu ponadzakładowego zagroziłoby dalszemu funkcjonowaniu firmy z powodów ekonomicznych, pracodawca może złożyć oświadczenie o wystąpieniu z układu (art. 27 druku 1791).
• 9Szef Służby Cywilnej może zawrzeć układ dla urzędników — nowy art. 17a ustawy o służbie cywilnej umożliwia Szefowi Służby Cywilnej zawarcie ponadzakładowego układu zbiorowego w imieniu dyrektorów generalnych urzędów (art. 49 druku 1791).
• 10Plan Działania na Rzecz Wspierania Rokowań Zbiorowych — minister ds. pracy ma ustalić plan zwiększania zasięgu układów do 31 grudnia 2025 r., przeglądany co 5 lat w Radzie Dialogu Społecznego (art. 36, 37 i 56 druku 1791).
• 11Sprawozdanie do Komisji Europejskiej co 2 lata — Polska musi raportować UE wskaźnik zasięgu rokowań zbiorowych; pierwsze sprawozdanie (za lata 2021–2023) do 1 października 2025 r. (art. 35 i 55 druku 1791 — wymóg dyrektywy UE 2022/2041).
• 12Kary za naruszenia — odmowa rokowań, ukrywanie danych finansowych czy brak zgłoszenia do KEUZP to przestępstwo (grzywna albo ograniczenie wolności); brak informowania pracowników o układzie lub nieudostępnienie jego treści to wykroczenie; inspektorzy pracy pełnią rolę oskarżyciela publicznego (art. 38 druku 1791).
• 13Budżet na KEUZP — 2,8 mln zł w 2026 r. (budowa systemu i formularze) i po 0,6 mln zł rocznie w latach 2027–2035 na utrzymanie (art. 57 druku 1791).