wniosek mniejszości 1
OdrzuconoPunkt porządku obrad
Pkt. 10 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (druki nr 1880 i 1970)
Wyniki głosowania
Sejm odrzucił wniosek mniejszości nr 1 zgłoszony przez opozycję (głównie PiS) do rządowej ustawy o stopniowym zamykaniu kopalń węgla kamiennego — 185 posłów było za przyjęciem wniosku, 227 przeciw. Koalicja rządząca (KO, Lewica, PSL-TD, Polska2050) odrzuciła proponowane przez PiS zmiany, przepychając ustawę w wersji komisji.
W skrócie
Rząd chce stopniowo zamknąć 17 kopalń węgla kamiennego do 2049 roku i chroni przy tym górników pakietem osłonowym: płatny urlop górniczy nawet na 5 lat przed emeryturą (80% pensji) albo jednorazowa odprawa 170 000 zł zwolniona z podatku. PiS złożył wniosek mniejszości — czyli sprzeciw komisyjnej mniejszości wobec kształtu ustawy — domagając się zmian. Sejm ten wniosek odrzucił głosami koalicji rządzącej. Treść samego wniosku mniejszości nie znalazła się w dostarczonych dokumentach, więc nie wiadomo dokładnie co PiS chciał zmienić.
Co nie weszło w życie
- 1Urlop górniczy do 5 lat przed emeryturą: pracownicy dołowi (pod ziemią) którym brakuje maksymalnie 5 lat do emerytury mogą przejść na płatny urlop (80% pensji) zamiast pracować — ważny do 31 grudnia 2054 r. (nowy art. 11ba i 11ca druku 1970 — szczegóły urlopu i wysokość świadczenia)
- 2Urlop dla pracowników przeróbki mechanicznej węgla (sortownie, zakłady na powierzchni): do 4 lat, dla osób którym brakuje max 4 lata do emerytury, ważny do 31 grudnia 2053 r. (nowy art. 11ba druku 1970)
- 3Jednorazowa odprawa 170 000 zł: dla górników z co najmniej 3-letnim stażem, którzy nie mają prawa do urlopu górniczego, wypłacana gdy umowa rozwiązywana jest za porozumieniem stron — zwolniona z podatku PIT i bez składki zdrowotnej (nowy art. 11da i zmiana art. 52zd ustawy o PIT — druk 1970)
- 4Hierarchia finansowania likwidacji kopalń: najpierw własne pieniądze kopalni (fundusz likwidacyjny), potem reszta środków własnych, a dopiero na końcu dotacja z budżetu państwa lub skarbowe papiery wartościowe (SPW — rodzaj obligacji rządu) (nowy art. 8 ust. 1a druku 1970)
- 5Budżet państwa przeznaczy ok. 10,6 mld zł w latach 2026–2035 na restrukturyzację górnictwa, z limitem kwartalnym — przekroczenie go automatycznie wstrzymuje wypłatę odpraw (art. 4 druku 1970)
- 6Zakaz ponownego zatrudniania: kto wziął urlop górniczy lub odprawę, nie może wrócić do pracy w górnictwie (nowy art. 11k druku 1970 — ARP czyli Agencja Rozwoju Przemysłu sprawdza każdego kandydata do pracy w górnictwie w ciągu 7 dni)
- 7Kopalnie mogą być przekazywane między spółkami górniczymi za darmo (nieodpłatnie) w celu likwidacji lub restrukturyzacji — nowy nabywca przejmuje wszystko: pracowników, koncesje (zezwolenia na wydobycie), odpowiedzialność za szkody górnicze (nowe art. 8aa–8da druku 1970)
- 8Gminy tracą prawo pierwokupu nieruchomości przekazywanych nieodpłatnie między spółkami górniczymi (zmiana art. 8e ust. 1 druku 1970 — wyłączenie art. 109 ustawy o gospodarce nieruchomościami)
Kogo dotyczy
Górnicy pracujący pod ziemią w 17 kopalniach węgla kamiennego energetycznego (Polska Grupa Górnicza, Południowy Koncern Węglowy, Węglokoks Kraj, Lubelski Węgiel Bogdanka) oraz pracownicy JSW (węgiel koksujący używany w hutnictwie) — w zakresie świadczeń osłonowych. Pracownicy zakładów przeróbki mechanicznej węgla (praca na powierzchni przy sortowaniu i przygotowaniu węgla). Ratownicy górniczy. Gminy górnicze na Śląsku i w Małopolsce (tracą prawo pierwokupu, ale mogą dostać w darowiźnie nieruchomości po kopalniach). Budżet państwa (ok. 10,6 mld zł w ciągu dekady). Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. (nowe obowiązki administracyjne — rejestr beneficjentów i kontrola zatrudnienia). Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) — prowadzenie rachunków dla skarbowych papierów wartościowych.
Praktyczny wpływ
Górnik który nie chce lub nie może dalej pracować pod ziemią dostanie płatny „urlop" za 80% pensji przez kilka lat — zamiast zwolnienia. Jeśli nie kwalifikuje się do urlopu, może wziąć 170 tys. zł „na rękę" (bez podatku) i odejść. Ale kto raz weźmie pieniądze, nie wróci już do pracy w żadnej kopalni — system ARP (Agencji Rozwoju Przemysłu) będzie to śledzić przez 50 lat. Kopalnie nie będą mogły zatrudniać nowych pracowników z zewnątrz — wolne etaty muszą najpierw zaoferować górnikom z likwidowanych zakładów. Przekazywanie kopalń między spółkami będzie możliwe bez przetargu i za darmo, co przyspieszy restrukturyzację, ale też oznacza że nowa spółka odpowiada za wszystkie szkody górnicze — nawet te z dawnych, nieaktywnych wyrobisk (tzw. stare zroby).
Kontrowersje
Transformacja energetyczna polskiego górnictwa jest od lat jednym z najbardziej spornych politycznie tematów w Polsce. Umowa społeczna z maja 2021 r. (na której opiera się ta ustawa) zakłada zamknięcie wszystkich kopalń do 2049 r. — związki zawodowe górnicze przez lata blokowały wcześniejsze daty. PiS jako opozycja złożył wniosek mniejszości (treść nieznana z dokumentów), co sugeruje sprzeciw wobec konkretnych zapisów — choć paradoksalnie to rząd PiS podpisał tę umowę społeczną w 2021 r. Pytania o zgodność pomocy publicznej dla spółek górniczych z unijnymi przepisami o pomocy państwa (state aid) są stale obecne w dyskusji, choć formalnie sprawa jest notyfikowana w Brukseli.
Powiązane głosowania
8 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
