głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPkt. 2 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o ratyfikacji Umowy o ochronie inwestycji między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Singapuru, z drugiej strony, sporządzonej w Brukseli dnia 19 października 2018 r. (druki nr 1887 i 1954) - trzecie czytanie
Wyniki głosowania
Sejm jednogłośnie (433 głosy ZA, nikt przeciw ani wstrzymujący się) wyraził zgodę na ratyfikację przez Prezydenta RP umowy o ochronie inwestycji między Unią Europejską a Singapurem, podpisanej jeszcze w 2018 roku. Ustawa wejdzie w życie 14 dni po ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.
W skrócie
Polska i cała Unia Europejska zawierają z Singapurem formalną umowę, która mówi: jeśli polska firma zainwestuje w Singapurze albo singapurska w Polsce, to obie strony mają jasne, precyzyjne prawa i obowiązki. Stare, przestarzałe umowy dwustronne (np. polsko-singapurska z 1993 r.) zostaną zastąpione jedną, nowoczesną umową unijną. Najważniejsza zmiana to likwidacja starego systemu arbitrażu (prywatne trybunały, kojarzone z niekontrolowanymi wyrokami), zastąpionego stałym, dwuinstancyjnym sądem inwestycyjnym — bardziej podobnym do normalnego sądu.
Co się zmienia
- 1Polska traci własną dwustronną umowę z Singapurem z 1993 r. — zastępuje ją jedna unijna umowa IPA, obejmująca wszystkich 27 państw UE (art. 4.12 Umowy IPA — z chwilą wejścia IPA w życie wygasają 12 starych traktatów, w tym polsko-singapurski; inwestorzy mają 3 lata na dochodzenie roszczeń na podstawie starej umowy)
- 2Polska firma inwestująca w Singapurze, tak jak singapurska w Polsce, nie może być traktowana gorzej niż firmy krajowe — chyba że chodzi o subsydia, zamówienia publiczne czy usługi audiowizualne (art. 2.3 Umowy IPA — zakaz dyskryminacji inwestorów z drugiej strony)
- 3Rząd (polski, unijny, singapurski) zachowuje pełne prawo do uchwalania przepisów w sprawach zdrowia, środowiska, edukacji, bezpieczeństwa czy ochrony konsumenta — i nie można tego uznać za naruszenie umowy, nawet jeśli nowe prawo zaszkodzi inwestycji (art. 2.2 Umowy IPA — tzw. prawo do regulacji, open-ended catalogue)
- 4Wywłaszczenie (czyli odebranie własności inwestorowi przez państwo) jest dozwolone wyłącznie w celu publicznym, bez dyskryminacji i za natychmiastowym, pełnym odszkodowaniem w wartości rynkowej plus odsetki — standard wyższy niż w polskiej Konstytucji (art. 2.6 Umowy IPA)
- 5Zamiast prywatnego arbitrażu ISDS (który był krytykowany za brak przejrzystości i nieprzewidywalne wyroki), powstaje stały Trybunał Inwestycyjny ICS: 6 sędziów w I instancji i 6 w II instancji, orzekających w składach 3-osobowych, z możliwością apelacji i z jawnymi rozprawami (art. 3.9 i 3.10 Umowy IPA)
- 6Sprawy rozpoznawane przez pojedynczego sędziego (zamiast pełnego składu) — możliwe za zgodą stron, szczególnie dla małych i średnich firm (art. 3.9 Umowy IPA — ułatwienie dla MŚP)
- 7Zakaz tzw. treaty-shoppingu: nie można zakładać spółki w UE lub Singapurze tylko po to, żeby skorzystać z ochrony umowy — firma musi mieć rzeczywistą i trwałą działalność gospodarczą (art. 3.7 i art. 1.2 Umowy IPA)
- 8Kto przegra spór przed Trybunałem, ten płaci koszty postępowania — zasada 'przegrany płaci'; Komitet UE–Singapur może w ciągu roku od wejścia w życie wprowadzić limity kosztów dla MŚP i osób fizycznych (art. 3.21 Umowy IPA)
- 9Wyroki Trybunału są egzekwowane jak prawomocne wyroki krajowego sądu i podlegają Konwencji nowojorskiej o uznawaniu orzeczeń arbitrażowych (art. 3.22 Umowy IPA)
- 10Komitet UE–Singapur zbierający się co 2 lata może wydawać wiążące interpretacje umowy, mianować i odwoływać sędziów oraz ustalać ich wynagrodzenia (art. 4.1 i 4.2 Umowy IPA)
- 11Komisje sejmowe (ds. UE i Spraw Zagranicznych) rozpatrzyły projekt 20 listopada 2025 r. i rekomendowały uchwalenie bez poprawek (druk nr 1954)
Kogo dotyczy
Polskie firmy i obywatele inwestujący w Singapurze (np. Ciech/POLSIN, Bioton/SciGen, H. Cegielski, Huta Stalowa Wola); singapurskie firmy i inwestorzy działający w Polsce i UE (np. PSA International, Dyson, Shein); małe i średnie przedsiębiorstwa z UE prowadzące lub planujące działalność w Singapurze; Skarb Państwa RP jako potencjalny pozwany w sporach inwestycyjnych; nabywcy nieruchomości mieszkalnych w Singapurze i tamtejsi konsumenci wody pitnej (objęci specjalnymi wyłączeniami); wierzyciele w przypadku restrukturyzacji długu publicznego; podmioty finansujące spory sądowe (fundusze litigation finance).
Praktyczny wpływ
Polska firma, która uzna że singapurski rząd naruszył jej prawa (np. wywłaszczył bez odszkodowania lub dyskryminował wobec firm miejscowych), nie będzie już mogła skorzystać ze starej umowy z 1993 r. — będzie musiała iść do nowego Trybunału ICS. Postępowanie przed Trybunałem jest jawne (transmisja z rozpraw, publiczne repozytorium dokumentów), co znacząco zwiększa przejrzystość wobec starego arbitrażu ISDS, który często toczył się za zamkniętymi drzwiami. Polska jako państwo może natomiast swobodnie regulować rynek (np. zaostrzać przepisy środowiskowe) bez ryzyka automatycznej odpowiedzialności odszkodowawczej — co było realnym problemem przy starszych umowach BIT. Umowa zawarta bezterminowo, ale po ewentualnym wypowiedzeniu (6-miesięczny okres wypowiedzenia) chroni inwestycje dokonane wcześniej przez kolejne 20 lat (tzw. sunset clause — klauzula zachodzącego słońca, art. 4.17).
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych