głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPkt. 13 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druki nr 2077, 2117 i 2117-A)
Wyniki głosowania
Sejm uchwalił ustawę przywracającą doktorantom w szkołach doktorskich prawo do jednorazowych zapomóg finansowych w nagłych sytuacjach życiowych — za głosowała koalicja rządząca (238 głosów), PiS i Konfederacja wstrzymały się od głosu.
Analiza
09 marca 2026, 18:53
W skrócie
Ustawa przywraca doktorantom (osobom robiącym doktorat w tzw. szkołach doktorskich, czyli nowej formie kształcenia doktorskiego działającej od 2019 r.) możliwość ubiegania się o jednorazową zapomogę — czyli wsparcie finansowe w nagłej potrzebie, np. po wypadku, pożarze czy chorobie. Tę możliwość zlikwidowano w 2019 r. przy reformie szkolnictwa wyższego, gdy wszystkim doktorantom przyznano stałe stypendia. Pieniądze na zapomogi mają teraz pochodzić z własnych środków uczelni i instytutów — bez dodatkowych kosztów dla budżetu państwa, co oznacza, że wysokość wsparcia będzie zależeć od zasobności danej szkoły doktorskiej.
Co się zmienia
- 1Ustawa dodaje nowy art. 209a do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, przyznając doktorantowi w trudnej sytuacji życiowej prawo do zapomogi (art. 1 druku 2077 — tworzy zupełnie nowe świadczenie dla doktorantów w systemie szkół doktorskich, które nie istniało od reformy z 2019 r.)
- 2Zapomoga może być przyznana maksymalnie 2 razy w roku akademickim (art. 209a ust. 1 w zw. z art. 92 ust. 2 PSWiN — art. 92 ust. 2 to przepis o limicie zapomóg stosowany dotąd wobec studentów, tu zastosowany odpowiednio do doktorantów)
- 3Warunki przyznawania i wysokość zapomogi ustala samodzielnie rektor uczelni albo dyrektor instytutu PAN / instytutu badawczego / instytutu międzynarodowego / CMKP (Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego) w uzgodnieniu z samorządem doktorantów (art. 209a ust. 2 druku 2117 — brak centralnie narzuconych kryteriów ani minimalnej kwoty; każda szkoła doktorska ustala własne zasady)
- 4Finansowanie wyłącznie ze środków własnych podmiotu prowadzącego szkołę doktorską — np. z opłat za studia, komercjalizacji wyników badań, działalności dydaktycznej — bez żadnych nowych pieniędzy z budżetu państwa (uzasadnienie druku 2077)
- 5Ustawa wchodzi w życie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw (art. 2 druku 2077)
Kogo dotyczy
Doktoranci — ok. 18 283 osób kształcących się w 165 szkołach doktorskich — którzy mogą znaleźć się w nagłej, przejściowej potrzebie finansowej. Uczelnie, instytuty PAN, instytuty badawcze i CMKP (łącznie 189 podmiotów prowadzących lub współprowadzących szkoły doktorskie), które będą musiały wypracować wewnętrzne regulaminy i finansować zapomogi z własnych budżetów.
Praktyczny wpływ
Doktorant w nagłej potrzebie (wypadek, choroba, pożar, klęska żywiołowa) będzie mógł złożyć wniosek o jednorazowe wsparcie finansowe w swojej szkole doktorskiej — najwyżej dwa razy w roku. To, ile dostanie i na jakich warunkach, zależy wyłącznie od regulaminu danej uczelni lub instytutu — co w praktyce może oznaczać duże różnice w wysokości wsparcia w zależności od tego, gdzie doktorant studiuje. Dla mniejszych instytutów PAN, które nie pobierają czesnego i mają ograniczone wolne środki, stworzenie takiego świadczenia może być trudne finansowo.
Kontrowersje
Podczas konsultacji konferencje rektorów uczelni oraz instytuty PAN krytykowały decyzję o finansowaniu zapomóg wyłącznie ze środków własnych podmiotów — zamiast z budżetu państwa lub subwencji. Wskazywały, że biedniejsze instytuty mogą nie być w stanie wypłacać realnego wsparcia, co prowadzi do nierównego traktowania doktorantów w zależności od afiliacji. Ministerstwo nie uwzględniło tych zastrzeżeń, podtrzymując zasadę zerowego kosztu dla budżetu państwa.
Powiązane głosowania
1 inne głosowanie w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
