głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPkt. 17 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o ratyfikacji Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej o wygaśnięciu trwających skutków prawnych Artykułu 13 Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisanej w Londynie dnia 8 grudnia 1987 r. (druki nr 2037 i 2074)
Wyniki głosowania
Sejm jednogłośnie (434 głosy za, zero przeciw) zatwierdził ratyfikację umowy z Wielką Brytanią, która definitywnie kończy pozostałości ochrony inwestycyjnej wynikające ze starej polsko-brytyjskiej umowy z 1987 roku — w szczególności usuwa tzw. klauzulę zachodzącego słońca, która dawała inwestorom jeszcze 15 lat na pozywanie państwa przed trybunałami arbitrażowymi.
W skrócie
Polska i Wielka Brytania zawarły w 1987 r. umowę chroniącą wzajemne inwestycje, która m.in. pozwalała firmom pozywać drugie państwo przed prywatny trybunał arbitrażowy (sąd rozstrzygający spory między inwestorem a państwem). Polska wypowiedziała tę umowę w 2019 r., ale tzw. sunset clause (klauzula zachodzącego słońca — przepis, który każe umowie „obowiązywać jeszcze przez jakiś czas po jej rozwiązaniu") z Artykułu 13 dawała inwestorom dodatkowe 15 lat ochrony, czyli do ok. 2034 r. Ta nowa umowa — i ratyfikująca ją ustawa — skraca ten okres do zera: stara ochrona gaśnie natychmiast po wejściu umowy w życie.
Co się zmienia
- 1Wygasa Artykuł 13 zdanie trzecie Umowy z 1987 r. — czyli tzw. sunset clause (klauzula zachodzącego słońca), która do tej pory dawała inwestorom 15 lat dodatkowej ochrony po wypowiedzeniu umowy. Po wejściu nowej umowy w życie inwestorzy nie mogą już powoływać się na starą umowę w sporach arbitrażowych. (Art. 1 druku 2037 — Sejm wyraża zgodę na ratyfikację; uzasadnienie druku 2037, pkt 2 — opisuje wygaśnięcie trwających skutków Artykułu 13 Umowy z 1987 r.)
- 2Ochrona inwestycji dokonanych przed 22 listopada 2019 r. (datą formalnego wypowiedzenia umowy przez Polskę) przestaje obowiązywać z chwilą wejścia nowej umowy w życie. (uzasadnienie druku 2037, pkt 1 — opis historii wypowiedzenia Umowy i negocjacji z Wielką Brytanią)
- 3Ustawa wejdzie w życie po 14 dniach od ogłoszenia, a sama umowa międzynarodowa — pierwszego dnia miesiąca następującego po tym, w którym obie strony potwierdzą zakończenie procedur wewnętrznych (ratyfikacji). (Art. 2 druku 2037 — termin wejścia w życie ustawy; uzasadnienie druku 2037, pkt 2 — termin wejścia w życie Umowy)
- 4Komisje Gospodarki i Rozwoju oraz Spraw Zagranicznych rekomendowały uchwalenie projektu bez żadnych poprawek. (druk 2074 — sprawozdanie komisji z 8 stycznia 2026 r.)
Kogo dotyczy
Przede wszystkim brytyjscy inwestorzy działający w Polsce, którzy dokonali inwestycji przed 2019 r. i ewentualnie rozważali wszczęcie postępowania arbitrażowego na podstawie starej umowy (m.in. firmy takie jak AstraZeneca, Shell, BP, Tesco, Rolls Royce — łącznie skumulowane inwestycje brytyjskie w Polsce to ok. 16,8 mld EUR wg NBP). W drugą stronę: polskie firmy inwestujące w Wielkiej Brytanii (m.in. InPost, LPP, Inglot, Comarch — ok. 1,66 mld EUR). W praktyce zmiana dotyczy wąskiej grupy podmiotów, które miały lub planowały roszczenia arbitrażowe na podstawie umowy z 1987 r.
Praktyczny wpływ
Polska definitywnie zamyka furtkę do kosztownych postępowań arbitrażowych (tzw. ISDS — Investor-State Dispute Settlement, czyli tryb, w którym prywatna firma pozywa całe państwo przed prywatnym trybunałem, a nie przed normalnym sądem). Polska była już raz pozwana na podstawie tej umowy wg informacji MSZ. Zmiana porządkuje też relacje prawne z Wielką Brytanią zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie Achmea (2018), który uznał tego typu klauzule arbitrażowe między krajami UE za niezgodne z prawem unijnym — choć Wielka Brytania po Brexicie nie jest już w UE, Polska dążyła do zakończenia tej prawnej niepewności.
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
