wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu.
OdrzuconoPkt. 24 Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu (druk nr 2110)
Wyniki głosowania
Sejm odrzucił (233 głosami przeciw, 199 za) wniosek PiS o wyrzucenie projektu ustawy o związkach partnerskich już na starcie prac. Dzięki temu projekt trafi do komisji sejmowych i będzie procedowany dalej.
Analiza
10 marca 2026, 00:02
W skrócie
Rząd Donalda Tuska złożył projekt ustawy, który pozwala dwóm dorosłym osobom — niezależnie od płci — podpisać u notariusza "umowę o wspólnym pożyciu" i uzyskać oficjalny status "osoby najbliższej w związku", czyli coś w rodzaju związku partnerskiego. Daje to m.in. prawo do informacji medycznych partnera w szpitalu, rentę rodzinną, zasiłek opiekuńczy i możliwość wspólnego rozliczenia PIT — prawa, które dziś mają wyłącznie małżeństwa. PiS złożył wniosek, żeby projekt wyrzucić już na pierwszym czytaniu, ale przegrał i projekt idzie dalej.
Co nie weszło w życie
- 1Nowa instytucja prawna: umowa o wspólnym pożyciu zawierana u notariusza jako akt notarialny (koszt rejestracji: 100 zł), dostępna dla dowolnych dwóch dorosłych niezależnie od płci — art. 3 i art. 6 druku 2110 (kto może, a kto nie może zawrzeć umowy: zakaz dla krewnych w linii prostej, rodzeństwa, osób już w związku lub małżeństwie, niepełnoletnich)
- 2Domyślny ustrój majątkowy to ROZDZIELNOŚĆ, a nie wspólność jak w małżeństwie — art. 12 druku 2110 (każda ze stron zachowuje własny majątek i nim samodzielnie zarządza; odwrotnie niż u małżonków)
- 3Opcjonalnie: można dopisać do umowy wspólność majątkową, prawo do korzystania z mieszkania partnera, dostęp do dokumentacji medycznej, pełnomocnictwo do działania przed sądami i urzędami — art. 7 ust. 3 druku 2110 (część szczegółowa umowy — tylko jeśli obie strony tego chcą)
- 4Brak dziedziczenia ustawowego — partner nie dziedziczy automatycznie jak małżonek; możliwe tylko przez testament, który można dołączyć jako załącznik do umowy — art. 7 ust. 3 pkt 8 druku 2110
- 5Zakaz adopcji: ani wspólna adopcja dzieci, ani przysposobienie dziecka partnera nie jest możliwe — uzasadnienie druku 2110 (świadoma decyzja projektodawcy, odróżniająca tę instytucję od małżeństwa)
- 6Rozwiązanie umowy bez sądu: wystarczy zgodne oświadczenie obojga przed notariuszem — art. 30 druku 2110 (brak konieczności długiego postępowania sądowego jak przy rozwodzie)
- 7Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r. — art. 32 druku 2110
Kogo dotyczy
Pary osób tej samej płci — szacunkowo ok. 162 tys. osób żyjących razem w Polsce (dane z Europejskiego Sondażu Społecznego 2022). Pary różnopłciowe żyjące bez ślubu — ok. 553 tys. takich związków wg Spisu Powszechnego 2021. Osoby z niepełnosprawnością intelektualną lub psychiczną, które dziś nie mogą zawrzeć małżeństwa. Notariusze i urzędy stanu cywilnego jako instytucje obsługujące nowe rejestry.
Praktyczny wpływ
Bez tej ustawy partner osoby w szpitalu jest traktowany jak obcy — nie dostaje informacji o stanie zdrowia, nie może podejmować decyzji medycznych. Po jej wejściu w życie — jeśli to zapiszą w umowie — będą mieli do tego prawo. Podobnie: dziś po śmierci partnera żyjącego bez ślubu nie ma prawa do renty rodzinnej ani zasiłku pogrzebowego — ustawa to zmienia. Wspólne rozliczenie PIT (podatku dochodowego) może realnie zmniejszyć podatki par, w których jedna osoba zarabia znacznie więcej.
Kontrowersje
Projekt realizuje trzy wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przeciwko Polsce (Przybyszewska i inni — grudzień 2023, Formela i inni — wrzesień 2024, Szypuła i inni — luty 2025), które stwierdziły, że Polska narusza art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (prawo do życia prywatnego i rodzinnego) odmawiając parom jednopłciowym jakiejkolwiek ochrony prawnej. Projekt budzi spory konstytucyjne wokół art. 18 Konstytucji RP, który chroni małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny — rząd twierdzi, że umowa o wspólnym pożyciu nie narusza tego przepisu, bo jest odrębną instytucją; krytycy (PiS, Konfederacja) są przeciwnego zdania. Organizacje LGBT krytykują projekt z drugiej strony — jako zbyt wąski, bo nie daje prawa do adopcji dzieci ani przysposobienia wewnętrznego.
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych