wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu.
OdrzuconoPkt. 25 Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu (druk nr 2111)
Wyniki głosowania
Sejm odrzucił wniosek o odrzucenie rządowego projektu ustawy wprowadzającej przepisy o związkach partnerskich (202 za odrzuceniem, 232 przeciw). Projekt trafi do dalszych prac w komisji.
Analiza
10 marca 2026, 00:03
W skrócie
Rząd złożył projekt, który zmienia 238 polskich ustaw tak, żeby pary w sformalizowanych związkach nieformalnych (zawartych jako „umowa o wspólnym pożyciu" u notariusza) miały podobne prawa jak małżonkowie — w kwestii podatków, dziedziczenia, opieki zdrowotnej, renty po śmierci partnera czy prawa do pochówku. Dotyczy to szczególnie par jednopłciowych, które w Polsce nie mogą zawrzeć małżeństwa. Wniosek PiS-u o wyrzucenie projektu do kosza już na wstępie przepadł — projekt idzie dalej.
Co nie weszło w życie
- 1Partnerzy będą mogli rozliczać się wspólnie z podatku dochodowego — zmiany w art. 6 ust. 2 ustawy o PIT (do tej pory wspólne rozliczenie przysługiwało wyłącznie małżonkom)
- 2Partner/ka będzie zwolniona z podatku od spadków i darowizn po śmierci partnera — art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn (tzw. I grupa podatkowa, czyli taka jak dla najbliższej rodziny; dziś partnerzy płacą 20% jak obcy)
- 3Partner/ka uzyska prawo do pochówku osoby bliskiej — art. 10 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych (do tej pory prawo do pochówku miał małżonek, rodzina — partner mógł zostać pominięty)
- 4Partner/ka będzie uprawniona do renty rodzinnej po śmierci partnera — zmiany w art. 67 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (dziś renta rodzinna przysługuje tylko małżonkowi i dzieciom)
- 5Partner/ka będzie można objąć ubezpieczeniem zdrowotnym przez pracującego partnera — zmiany w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej (do tej pory taka możliwość istniała tylko dla małżonka)
- 6Zasiłek opiekuńczy będzie przysługiwał na opiekę nad chorym partnerem lub jego dziećmi — zmiany w art. 32 ustawy o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (do tej pory tylko na małżonka i własne dzieci)
- 7Wprowadzono przeszkodę do zawarcia małżeństwa dla osób pozostających w umowie o wspólnym pożyciu — nowy art. 13a Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (nie można jednocześnie być w umowie partnerskiej i wyjść za mąż/ożenić się z kimś innym)
- 8Partner/ka będzie miał prawo odmowy zeznań w sądzie jak małżonek — zmiany w art. 261 Kodeksu postępowania cywilnego i art. 83 Kodeksu postępowania administracyjnego (ochrona przed zmuszaniem do zeznań przeciwko partnerowi)
- 9Umowa o wspólnym pożyciu zawierana będzie u notariusza i rejestrowana w urzędzie stanu cywilnego za opłatą 100 zł — preambuła i przepisy o rejestracji w PASC (ma potwierdzać status formalnie, ale NIE zmienia stanu cywilnego stron)
- 10Ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2027 r. — art. 1 druku 2111 (długie vacatio legis na dostosowanie systemów informatycznych w urzędach)
Kogo dotyczy
Przede wszystkim pary jednopłciowe — jedyna grupa, dla której ta ustawa otwiera dostęp do uprawnień wcześniej całkowicie zamkniętych (bo nie mogą zawrzeć małżeństwa). Również pary różnopłciowe żyjące bez ślubu, które chcą sformalizować związek bez małżeństwa. Dzieci wychowywane przez takie pary (m.in. w zakresie zasiłku rodzinnego i Karty Dużej Rodziny). Notariusze (sporządzają umowy), urzędnicy USC (rejestrują status), pracodawcy (zasiłki opiekuńcze), ZUS i NFZ (nowe uprawnienia rentowe i zdrowotne).
Praktyczny wpływ
Polska od lat przegrywa sprawy przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu za brak jakiejkolwiek ochrony prawnej dla par jednopłciowych (wyroki: Przybyszewska i inni 2023, Formela i inni 2024, Szypuła i inni 2025) — ta ustawa jest odpowiedzią na te wyroki i ma zakończyć stan „próżni prawnej". Ustawa celowo NIE wprowadza możliwości adopcji przez partnera dziecka drugiej strony ani nie zrównuje związku z małżeństwem. Para zawierająca umowę wciąż ma inny stan cywilny niż małżonkowie — fakt bycia w związku jest jedynie odnotowywany w rejestrze USC jako odrębny wpis.
Kontrowersje
Temat od lat dzieli polskie społeczeństwo i scenę polityczną. PiS i Konfederacja głosowały za odrzuceniem projektu — ich zdaniem instytucja ta stoi w sprzeczności z konstytucyjną ochroną małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny (art. 18 Konstytucji RP). Zwolennicy ustawy argumentują, że projekt nie wprowadza małżeństwa, a jedynie minimalną ochronę wymaganą przez wyroki ETPC. Podczas konsultacji wpłynęło 5800 opinii, z czego większość była poparciem — choć często z zarzutem, że ustawa idzie za daleko w ograniczeniach (np. brak możliwości adopcji przez partnera).
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
