głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPkt. 17 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 2388 i 2430)
Wyniki głosowania
Sejm uchwalił nowelizację ustawy o finansach publicznych, która centralzuje zarządzanie środkami 19 państwowych funduszy poprzez BGK, rozszerza tzw. klauzulę obronną i wprowadza państwowy egzamin na audytora wewnętrznego. Ustawa przeszła zdecydowaną większością głosów (353 za, 62 przeciw).
W skrócie
Ustawa robi trzy główne rzeczy. Po pierwsze: pieniądze z 19 państwowych funduszy (np. Funduszu Drogowego czy Funduszu Kolejowego), które dotychczas Bank Gospodarstwa Krajowego trzymał w prywatnych bankach, muszą teraz trafiać bezpośrednio do Ministra Finansów — państwo "pożycza" samo od siebie zamiast od banków. Po drugie: rozszerza listę agencji wojskowych i obronnościowych, których wydatki nie wliczają się do limitu budżetowego (tzw. klauzula obronna). Po trzecie: wprowadza nowy, coroczny egzamin państwowy dla osób chcących zostać audytorami wewnętrznymi w instytucjach publicznych — pierwszy egzamin odbędzie się w 2027 r.
Co się zmienia
- 1BGK (Bank Gospodarstwa Krajowego — państwowy bank finansujący inwestycje publiczne) zostaje zobowiązany do lokowania wolnych środków złotowych 19 funduszy wyłącznie w depozycie u Ministra Finansów zamiast w bankach komercyjnych — art. 48 ust. 4a uofp (tworzy obowiązek przekazania środków do MF) oraz art. 78ba uofp (reguluje warunki umowy depozytu: oprocentowanie powiązane ze stopami NBP/WIBID, terminy zwrotu). Szacowane ograniczenie potrzeb pożyczkowych budżetu: ok. 11,4 mld zł w 2026 r. BGK ma 60 dni na rozwiązanie dotychczasowych lokat złotowych — art. 24 noweli.
- 2Klauzula obronna w SRW (stabilizująca reguła wydatkowa — mechanizm ograniczający wzrost wydatków, by nie narosnął dług publiczny) zostaje rozszerzona: oprócz budżetu państwa i Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych obejmie teraz też Fundusz Inwestycji Kapitałowych, Fundusz Reprywatyzacji, Rządową Agencję Rezerw Strategicznych oraz Agencję Mienia Wojskowego — art. 112aa ust. 4a uofp. Zmiana stosuje się po raz pierwszy do projektu budżetu na 2027 r. — art. 20 noweli.
- 3Wprowadzono nowy egzamin państwowy na audytora wewnętrznego (audytor wewnętrzny — pracownik sprawdzający, czy pieniądze publiczne w instytucji są wydawane prawidłowo): pisemny test 100 pytań + zadanie egzaminacyjne, próg zaliczenia min. 75% punktów w każdej części, egzamin raz w roku we wrześniu, organizowany przez KSAP (Krajową Szkołę Administracji Publicznej), opłata ok. 1 006 zł — art. 286a–286s uofp.
- 4Próg dochodów/wydatków, powyżej którego instytucja publiczna musi obowiązkowo prowadzić audyt wewnętrzny, podniesiono z 40 mln zł do 67 mln zł — art. 274 ust. 2–3 uofp (aktualizacja o skumulowaną inflację z lat 2009–2024). Szacowany skutek: liczba samorządów objętych obowiązkowym audytem spadnie z ok. 87% do ok. 58%.
- 5Ustawowo wprowadzono model trzech poziomów kontroli zarządczej (kontrola zarządcza — wewnętrzne procedury dbania o prawidłowe wydatkowanie środków): I poziom — merytoryczna działalność komórek; II poziom — zarządzanie ryzykiem i komórka kontroli wewnętrznej; III poziom — niezależny audyt wewnętrzny — art. 68 ust. 3 uofp.
- 6Kierownicy wszystkich jednostek sektora finansów publicznych (wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast, starostowie, dyrektorzy agencji itp.) będą musieli corocznie sporządzać oświadczenie o stanie kontroli zarządczej i publikować je w BIP (Biuletyn Informacji Publicznej — oficjalny rządowy serwis z informacjami o instytucjach) — art. 70 ust. 4 i 8 uofp.
- 7Komitety audytu przy ministrach (ciała doradcze nadzorujące audyt wewnętrzny w ministerstwach) zmieniają status z obowiązkowych na dobrowolne — art. 288–290 uofp.
- 816 dyrektorów izb administracji skarbowej (IAS), pełniących rolę organów audytowych środków UE, uzyskuje bezpośredni dostęp do rejestru podmiotów wykluczonych z finansowania publicznego — art. 210 ust. 1b uofp (rozszerzenie dostępu na potrzeby audytów funduszy UE perspektyw 2014–2020 i 2021–2027).
Kogo dotyczy
Bank Gospodarstwa Krajowego i zarządzane przez niego fundusze (m.in. Krajowy Fundusz Drogowy, Fundusz Kolejowy, Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, Fundusz Termomodernizacji i Remontów, Fundusz Kredytów Studenckich) — zmiana sposobu lokowania środków. Kandydaci na audytorów wewnętrznych w instytucjach publicznych — nowa ścieżka zdobycia kwalifikacji przez egzamin państwowy. Dotychczasowi audytorzy wewnętrzni — ich kwalifikacje pozostają ważne bez ponownego egzaminu. Około 860 samorządów i 147 jednostek rządowych z budżetami 40–67 mln zł — zwolnienie z obowiązku posiadania audytu wewnętrznego. Wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast, starostowie i marszałkowie województw — nowy obowiązek corocznego oświadczenia o stanie kontroli zarządczej. Krajowa Szkoła Administracji Publicznej (KSAP) — nowe zadanie organizacji egzaminu państwowego. Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych i Agencja Mienia Wojskowego — objęcie klauzulą obronną (wydatki tych agencji nie będą wliczane do limitu wydatkowego). Minister Finansów — nowe obowiązki: przyjmowanie depozytów BGK, nadzór nad egzaminem audytorskim, wydanie 11 rozporządzeń wykonawczych.
Praktyczny wpływ
Centralizacja depozytów BGK oznacza, że odsetki od ok. 11,4 mld zł przestaną trafiać do banków komercyjnych, a zostaną w obiegu wewnątrz sektora publicznego — zmniejszając potrzeby pożyczkowe budżetu państwa. Mniejsze gminy i powiaty (z budżetami 40–67 mln zł), które dotąd musiały zatrudniać audytora lub płacić zewnętrznej firmie audytorskiej, zostaną z tego obowiązku zwolnione — oznacza to realne oszczędności dla ich budżetów. Nowy egzamin państwowy (ok. 1 000 zł opłaty) stanie się tańszą i bardziej dostępną alternatywą dla kosztownych zagranicznych certyfikatów (CIA, CGAP itp.), które dotychczas były jedną z głównych ścieżek kwalifikacyjnych w Polsce.
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
