wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu.
OdrzuconoPkt. 11 Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o wykonywaniu orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (druk nr 2271)
Wyniki głosowania
Sejm odrzucił wniosek o odrzucenie rządowego projektu ustawy o wykonywaniu orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka już na starcie (201 głosów za odrzuceniem, 236 przeciw). Projekt przejdzie teraz do prac w komisjach parlamentarnych.
Analiza
18 kwietnia 2026, 09:26
W skrócie
Rząd Donalda Tuska zaproponował ustawę, która po raz pierwszy w historii ureguluje prawnie — a nie tylko wewnętrznym zarządzeniem — jak Polska ma wykonywać wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (sąd w Strasburgu orzekający o naruszeniach praw człowieka przez państwa). Polska ma dziś 147 niewykonanych spraw nadzorowanych przez Radę Europy i w latach 2011–2024 wypłaciła ponad 57 mln zł odszkodowań — bez żadnej ustawy regulującej ten proces. PiS złożył wniosek o natychmiastowe odrzucenie projektu, ale Sejm go odrzucił i ustawa trafi teraz do komisji.
Co nie weszło w życie
- 1Minister Spraw Zagranicznych zostaje głównym koordynatorem wykonywania wyroków ETPCz i wypłaty zasądzonych pieniędzy (art. 5 druku 2271 — tworzy Zespół ds. wykonywania orzeczeń ETPCz jako organ doradczy z przedstawicielami wszystkich ministerstw, RPO, RPDz, samorządów prawniczych i NGO).
- 2Ustawa wprowadza ścisłe terminy działania: tłumaczenie wyroku — 2 miesiące, projekt planu działań — 3 miesiące, przekazanie planu do Rady Europy — 6 miesięcy, projekt aktu prawnego wykonującego wyrok — 12 miesięcy od uprawomocnienia (art. 12, 15, 16 druku 2271 — do tej pory nie było żadnych ustawowych terminów).
- 3Wyrok ETPCz staje się tytułem egzekucyjnym (art. 27 pkt 1 druku 2271 — zmiana art. 777 §1 KPC — oznacza to, że osoba która wygrała w Strasburgu może złożyć wniosek o egzekucję komorniczą bez dodatkowego postępowania sądowego w Polsce).
- 4Pieniądze zasądzone przez ETPCz są chronione przed egzekucją przez Skarb Państwa i gminy (art. 27 pkt 2 i art. 28 druku 2271 — zmiana KPC i ustawy o egzekucji administracyjnej — ofiara naruszenia praw człowieka nie straci odszkodowania np. na poczet długów podatkowych wobec państwa).
- 5MSZ otrzymuje dostęp do akt sądowych, administracyjnych, podatkowych i spraw TK na potrzeby reprezentowania Polski przed ETPCz (art. 26, 29, 31, 32, 33 druku 2271 — zmiany KPA, Ordynacji podatkowej, PPSA, ustawy o TK i SN; akta zakończonych spraw udostępniane na max 14 dni, w sprawach toczących się — odpisy).
- 6Jeśli wyrok nie zostanie wykonany przez 2 lata, MSZ może zawiadomić Prezesa Rady Ministrów, który nakaże konkretne działania ministerstwom lub zarekomenduje je innym podmiotom (art. 18 druku 2271 — mechanizm eskalacji przy przewlekłości).
- 7Wypłata odszkodowania następuje przez sformalizowany formularz płatności uwierzytelniany przez MSZ — można go złożyć przez ePUAP lub pocztą, a pieniądze wypłacane są przelewem (PLN lub waluta obca) albo przekazem pocztowym (art. 20–21 druku 2271 i rozporządzenie MSZ).
- 8Ustawa działa wstecz — obejmuje wszystkie wyroki już wydane i niewykonane, a dotychczasowe plany działań stają się dokumentami w rozumieniu nowego prawa (art. 35–36 druku 2271).
- 9Budżet na obsługę systemu: 6,21 mln zł łącznie na lata 2026–2035 (od 0,50 mln zł rocznie do 0,71 mln zł), MSZ dostaje 3 dodatkowe etaty (art. 38 druku 2271).
Kogo dotyczy
Osoby, które wygrały lub mogą wygrać sprawę przeciwko Polsce w Europejskim Trybunale Praw Człowieka w Strasburgu (i ich adwokaci/radcowie prawni) — dostaną sformalizowaną procedurę odbioru odszkodowania. Ministerstwo Spraw Zagranicznych — nowe obowiązki koordynacyjne i 3 etaty. Ministrowie resortowi i podległe im urzędy — obowiązek wyznaczania „podmiotów wiodących" i realizacji planów naprawczych. Sądy powszechne, Sąd Najwyższy, NSA, Trybunał Konstytucyjny — muszą udostępniać MSZ akta spraw. Jednostki samorządu terytorialnego — w zakresie zadań zleconych przez administrację rządową. Budżet państwa (część 45 — sprawy zagraniczne).
Praktyczny wpływ
Polska przestanie być krajem bez żadnej ustawy regulującej wykonywanie wyroków strasburskich — dotychczas obowiązywało jedynie wewnętrzne zarządzenie Premiera z 2007 r., które nie wiązało sądów ani samorządów. Dzięki ustawie osoba, która wygrała w Strasburgu, będzie wiedziała dokładnie jak i kiedy otrzyma pieniądze, zamiast czekać na uznaniowe działania urzędników. Polska może też liczyć na poprawę pozycji w rankingach Rady Europy — obecnie zajmuje 9. miejsce pod względem liczby niewykonanych wyroków (147 spraw), co wiąże się z presją dyplomatyczną i wizerunkową.
Kontrowersje
W toku konsultacji społecznych usunięto kontrowersyjny przepis (pierwotnie art. 11 ust. 3–4 projektu) przyznający MSZ prawo do prezentowania stanowisk w toczących się postępowaniach sądowych — przepis ten uznano za niezgodny z art. 10 i 173 Konstytucji RP (zasada podziału władzy i niezawisłości sędziowskiej). Ordo Iuris w konsultacjach negatywnie oceniło cały projekt, wskazując ryzyko sprzeczności z Konstytucją RP i twierdząc, że regulacja jest zbędna.
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
