wniosek o odrzucenie w całości projektu.

Co nie weszło w życie

• 1Ustawowy katalog 17 praw uczniowskich m.in. prawo do godności, równego traktowania, ochrony prywatności i kształtowania własnego wyglądu oraz stroju (art. 42a ust. 1 Prawa oświatowego — dotychczas prawa uczniów były wyłącznie w statutach szkół, które każda szkoła pisała sama; teraz szkoła może tylko rozszerzać, nie może ograniczać)
• 2Cztery wolności uczniowskie: od przemocy i cyberprzemocy, od dyskryminacji (m.in. ze względu na orientację seksualną — katalog otwarty), wolność sumienia i wyznania, wolność słowa (art. 42a ust. 2 Prawa oświatowego)
• 3Zamknięty katalog 9 obowiązków uczniowskich zastępuje dotychczasowy art. 99 Prawa oświatowego — szkoły NIE mogą go rozszerzać w statucie; m.in. zakaz noszenia treści nawołujących do nienawiści, wyjątek od zakazu urządzeń elektronicznych dla urządzeń medycznych jak pompa insulinowa (art. 42b)
• 4Ujednolicona procedura dyscyplinarna z 5 karami (upomnienie pisemne → nagana → nagana z ostrzeżeniem → przeniesienie do innej szkoły → skreślenie z listy uczniów) i gwarancjami jak domniemanie niewinności i zakaz zaostrzenia kary przy odwołaniu (art. 42c — dotychczas każda szkoła miała własne zasady bez ustawowych gwarancji procesowych)
• 5Informacja o karze (upomnienie, nagana) usuwana po roku od uprawomocnienia, najpóźniej z dniem ukończenia szkoły — Komisja KO skróciła ten termin z pierwotnie proponowanych 3 lat do 1 roku (art. 42c ust. 22 w brzmieniu poprawki nr 3 z druku 2561-A)
• 6Krajowy Rzecznik Praw Uczniowskich przy MEN — wynagrodzenie 19 785,68 zł brutto miesięcznie, powoływany w otwartym konkursie na 4-letnią kadencję (max. 2 kadencje), obsługa przez 10 etatów MEN, koszt ok. 2,36 mln zł rocznie (art. 42h–42j Prawa oświatowego)
• 716 Wojewódzkich Rzeczników Praw Uczniowskich przy kuratoriach oświaty — wynagrodzenie 10 233,97 zł brutto miesięcznie, powoływani przez Krajowego Rzecznika na wniosek kuratora, łączny koszt ok. 3,39 mln zł rocznie (art. 42l–42n)
• 8Szkolny Rzecznik Praw Uczniowskich — obligatoryjny w każdej szkole od 1 września 2028 r. (poprawka KO przesunęła termin z 2026 r.); funkcję pełni opiekun samorządu uczniowskiego wybrany przez uczniów w tajnym głosowaniu, bez dodatkowego wynagrodzenia (art. 42q)
• 9Pełnoletni uczeń może pisemnym sprzeciwem zablokować rodzicom dostęp do swoich ocen, wyników nauki i prac pisemnych; dyrektor musi zaprzestać udostępniania w ciągu 3 dni; wychowawca informuje o tej możliwości na początku każdego roku szkolnego (art. 44b i in. ustawy o systemie oświaty)
• 10Próg nieklasyfikowania ucznia obniżony do 25% nieusprawiedliwionych nieobecności w danym okresie klasyfikacyjnym — uczeń z absencją usprawiedliwioną zachowuje prawo do egzaminu klasyfikacyjnego (art. 44k ustawy o systemie oświaty)
• 11Rady szkół złożone parytarnie z nauczycieli, rodziców i uczniów staną się obowiązkowe od 1 września 2028 r. — dziś są nieobowiązkowe (art. 80–81 Prawa oświatowego)
• 12Łączny koszt budżetowy systemu rzeczników na szczeblu krajowym i wojewódzkim: od 0,37 mln zł w 2026 r. do ok. 7 mln zł rocznie w 2035 r. — finansowanie z budżetu państwa (art. 14 projektu)