głosowanie nad przyjęciem sprawozdania
PrzyjętoPunkt porządku obrad
Pkt. 13 Sprawozdanie z działalności Najwyższej Izby Kontroli w 2023 roku wraz z opinią Komisji (druki nr 483 i 566)
Wyniki głosowania
13 września 2024sprawozdanie NIK
Sprawozdanie z działalności Najwyższej Izby Kontroli w 2023 roku wraz z opinią Komisji
Sejm przyjął sprawozdanie z działalności Najwyższej Izby Kontroli (NIK) za 2023 rok, przedłożone przez Prezesa NIK Mariana Banasia. Wniosek przeszedł stosunkiem 263 głosów za do 179 przeciw, przy czym cały klub PiS głosował przeciwko przyjęciu sprawozdania.
W skrócie
NIK to instytucja, która kontroluje jak państwo wydaje publiczne pieniądze — można ją porównać do „audytora całego rządu". Co roku składa Sejmowi raport z tego co znalazła. W 2023 r. NIK wykryła nieprawidłowości warte łącznie 52,8 miliarda złotych, skierowała 118 zawiadomień do prokuratury i innych organów ścigania, i przeprowadziła blisko 1 900 kontroli. Sejm przegłosował przyjęcie tego raportu do wiadomości — to formalny akt parlamentarnego nadzoru nad działalnością NIK.
jakglosuja.pl
Wyniki per klub
za / przeciw / wstrz. / nieob.
- 0/179/0/11
- 155/0/0/1
- 29/0/0/3
- 31/0/0/1
- 25/0/0/1
- 18/0/0/0
- Kukiz15Kukiz154/0/0/0
- ?Posłowie Niezrzeszeni1/0/0/0
Co się zmienia
- 1NIK przeprowadziła 1 873 kontrole jednostkowe w 1 507 podmiotach w ramach 191 tematów — to coroczna skala działalności instytucji audytującej finanse publiczne (druk 483, część ogólna)
- 2Wykryto 52,8 mld zł finansowych skutków nieprawidłowości, w tym ponad 28 mld zł wydanych z naruszeniem zasad zarządzania finansami — wzrost o ok. 32 mld zł w porównaniu do 2022 r. (druk 483 — pokazuje drastyczny wzrost skali wykrytych nadużyć)
- 3Skierowano 118 zawiadomień do organów ścigania, w tym 80 do prokuratury, oraz 108 zawiadomień do rzeczników dyscypliny finansów publicznych dotyczących 129 osób — wzrost o 27% wobec 2022 r. (druk 483 — NIK zawiadamia prokuraturę gdy znajdzie ślady przestępstw)
- 4Fundusz Przeciwdziałania COVID-19: środki przeznaczano na cele niezwiązane z pandemią — m.in. dodatki węglowe i elektryczne, inwestycje drogowe samorządów, budowę siedzib urzędów (druk 483 — fundusz miał ratować gospodarkę przed covidem, a finansował zupełnie inne rzeczy)
- 5Lasy Państwowe sprzedały ok. 2 500 nieruchomości o wartości rynkowej 351 mln zł za zaledwie 46,4 mln zł — bonifikaty sięgały 95% ceny rynkowej (druk 483 — majątek publiczny sprzedawany za ułamek wartości)
- 6Nieprawidłowości w ustalaniu i pobieraniu podatków lokalnych stwierdzono w 86% skontrolowanych gmin (druk 483 — gminy błędnie naliczały podatki, co uszczuplało ich własne dochody)
- 7Państwo nie miało sprawnego systemu obrony cywilnej ani wystarczającej liczby budowli ochronnych — brak podstawy prawnej regulującej finansowanie schronów (druk 483 — NIK wezwała Prezesa RM do pilnych działań legislacyjnych)
- 8NIK funkcjonowała przez większość 2023 r. w niepełnym składzie Kolegium (od września 2023 r. tylko 3 osoby zamiast wymaganych przepisami) — pełny skład przywrócono dopiero 24 marca 2024 r. (druk 483 — wskazuje na wcześniejsze problemy kadrowe instytucji)
Kogo dotyczy
Bezpośrednio: instytucje rządowe, ministerstwa i urzędy centralne skontrolowane przez NIK, spółki Skarbu Państwa (m.in. spółki radiofonii publicznej), Lasy Państwowe, samorządy gminne (86% skontrolowanych miało nieprawidłowości podatkowe). Pośrednio: wszyscy podatnicy, bo raport ujawnia jak wydawane są publiczne pieniądze.
Praktyczny wpływ
Przyjęcie sprawozdania przez Sejm to formalny akt nadzoru parlamentarnego — Sejm „bierze do wiadomości" wyniki pracy NIK i tym samym nadaje polityczną wagę jej ustaleniom. Wnioski pokontrolne NIK (5 201 zaleceń, w tym 83 de lege ferenda — czyli propozycje zmian w prawie) stają się oficjalnym punktem odniesienia dla komisji sejmowych i rządu przy tworzeniu nowych przepisów lub rozliczaniu urzędników.
Kontrowersje
Prezes NIK Marian Banaś — paradoksalnie wybrany za rządów PiS — stał się jednym z najostrzejszych krytyków tego rządu. W 2023 r. skierował wnioski do Trybunału Konstytucyjnego kwestionując konstytucyjność Tarcz Finansowych PFR (pomoc covidowa dla firm) oraz specustawy covidowej z marca 2020 r. Głosowanie wzdłuż ostrego podziału koalicja–PiS (179 głosów PiS przeciwko) odzwierciedla ten polityczny kontekst: PiS odrzucił raport instytucji, której szef pierwotnie był ich nominatem, a następnie zaczął ujawniać nieprawidłowości z okresu ich rządów.
Głosy posłów
459 głosów indywidualnych