wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu.
OdrzuconoPkt. 33 Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o koordynacji działań antykorupcyjnych oraz o likwidacji Centralnego Biura Antykorupcyjnego (druk nr 1884)
Wyniki głosowania
Sejm odrzucił wniosek opozycji o odrzucenie rządowego projektu likwidacji CBA już na pierwszym czytaniu — 188 posłów chciało zablokować projekt od razu, ale 236 zagłosowało przeciw, więc ustawa trafi do dalszych prac w komisjach.
Analiza
13 marca 2026, 19:03
W skrócie
Rząd Tuska chce zlikwidować Centralne Biuro Antykorupcyjne (CBA) — służbę powołaną w 2006 r. przez PiS do walki z korupcją — i rozdzielić jego zadania między trzy instytucje: nowe Centralne Biuro Zwalczania Korupcji (CBZK) w ramach Policji, rozszerzoną ABW oraz Krajową Administrację Skarbową (KAS). PiS złożył wniosek o odrzucenie projektu już na samym początku procedury (tzw. pierwsze czytanie), ale koalicja rządząca go przegłosowała — projekt będzie teraz szczegółowo omawiany w komisjach sejmowych. CBA ma przestać istnieć z dniem 1 października 2026 r.
Co nie weszło w życie
- 1Likwidacja CBA z dniem 1 października 2026 r. (art. 163 i 197 druku 2257 — uchylenie ustawy z 9 czerwca 2006 r. o CBA; zniesienie stanowiska Szefa CBA i wygaśnięcie aktów powołania kierownictwa)
- 2Powołanie CBZK — Centralnego Biura Zwalczania Korupcji — jako nowej jednostki Policji z siedzibą w Warszawie (art. 22 druku 2257 — Komendant CBZK powoływany przez ministra spraw wewnętrznych na wniosek Komendanta Głównego Policji; CBZK przejmuje zadania śledcze CBA: m.in. łapownictwo art. 228–231 k.k., pranie pieniędzy art. 299 k.k., oszustwa przetargowe art. 305 k.k.)
- 3KAS (Krajowa Administracja Skarbowa) przejmuje weryfikację oświadczeń majątkowych osób publicznych zamiast CBA (art. 21, 53, 54 druku 2257 — dotyczy radnych, wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów, marszałków województw, a także posłów i senatorów; KAS uzyska w tym celu dostęp do tajemnicy bankowej i danych funduszy inwestycyjnych)
- 4ABW (Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego) rozszerza kompetencje o przestępstwa gospodarcze powiązane z bezpieczeństwem państwa i nieprawidłowości przy prywatyzacji oraz zamówieniach publicznych (art. 73 druku 2257 — nowy pkt 2c i 4a w art. 5 ustawy o ABW; Szef ABW zobowiązany do corocznego sprawozdania dla Sejmu, Senatu, Prezydenta i Prezesa RM)
- 5Wprowadzenie systemu 'osłony antykorupcyjnej' (art. 3–10 druku 2257 — Prezes RM koordynuje działania Policji, ABW i SKW przy dużych przedsięwzięciach rządowych: zamówieniach publicznych, koncesjach, zmianach właścicielskich; wniosek o objęcie osłoną składa właściwy minister najpóźniej 30 dni przed startem; wykaz przedsięwzięć objętych osłoną nie jest informacją publiczną)
- 6Transfer 1 260 funkcjonariuszy CBA: 935 do Policji/CBZK, 145 do KAS/Służby Celno-Skarbowej, 180 do ABW (art. 186–187 druku 2257 — wnioski do 15 lipca 2026 r., transfer z dniem 1 października 2026 r.; odmowa = zwolnienie po 3 miesiącach; stopnie policyjne nadawane w zależności od stażu: posterunkowy do 3 lat, sierżant sztabowy powyżej 3 lat)
- 7Budżet CBA (334,7 mln zł rocznie) rozdzielony między następców: 78% dla Policji, 10% dla KAS, 12% dla ABW (art. 196 druku 1884 — przeniesienie 210 mln zł za 8 miesięcy 2026 r. rozporządzeniem Prezesa RM)
- 8Prezes RM powołuje Likwidatora CBA do 30 września 2026 r. (art. 171 druku 2257 — wymogi: polskie obywatelstwo, niekaralność, klauzula 'ściśle tajne', brak powiązań z organami bezpieczeństwa PRL; wynagrodzenie jak sekretarz stanu; nadzór ministra spraw wewnętrznych)
Kogo dotyczy
1 260 funkcjonariuszy CBA i 200 pracowników cywilnych CBA (zmiana służby i warunków zatrudnienia lub odprawa); emeryci i renciści byłego CBA (nowe zasady obliczania świadczeń); radni, wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast, starostowie, marszałkowie województw, posłowie i senatorowie (zmiana organu weryfikującego ich oświadczenia majątkowe z CBA na KAS); konsultanci w ochronie zdrowia, członkowie Rady Przejrzystości i komisji bioetycznych (nowa weryfikacja przez KAS); banki, fundusze inwestycyjne i SKOK (nowe obowiązki udostępniania danych KAS); podmioty realizujące duże zamówienia publiczne i kontrakty rządowe (możliwość objęcia 'osłoną antykorupcyjną'); przedsiębiorcy realizujący umowy offsetowe z MON (weryfikacja przez SKW zamiast CBA); Policja, ABW i KAS (nowe etaty, zadania i kompetencje operacyjne)
Praktyczny wpływ
Nowe CBZK będzie podlegać Komendantowi Głównemu Policji, a przez niego ministrowi spraw wewnętrznych — w odróżnieniu od CBA, którego Szef podlegał bezpośrednio Prezesowi Rady Ministrów; krytycy wskazują, że zmniejsza to niezależność operacyjną służby antykorupcyjnej. KAS zyska szeroki dostęp do tajemnicy bankowej i danych funduszy inwestycyjnych — uprawnienie, które dotąd miało CBA — i będzie mogła kontrolować oświadczenia majątkowe tysięcy samorządowców i parlamentarzystów. Sprawy i akta prowadzone przez CBA muszą zostać przekazane nowym organom do 30 września 2026 r., co rodzi ryzyko przerwy w toczących się postępowaniach.
Kontrowersje
Likwidacja CBA jest jedną z najbardziej spornych inicjatyw rządu Tuska. PiS, który powołał CBA w 2006 r., oskarża koalicję o rozbrajanie instytucji antykorupcyjnych i podporządkowanie śledztw antykorupcyjnych ministrowi spraw wewnętrznych (przez CBZK w Policji). Rząd argumentuje odwrotnie: CBA było upolitycznione za czasów PiS (nielegalne użycie systemu Pegasus do inwigilacji, wskaźnik CPI Polski spadł z 55 do 54 punktów), a wszczęło w 2023 r. jedynie 162 postępowania wobec 2 464 Policji — czyli dublowało pracę innych służb za nieproporcjonalnie wysokie koszty. Konfederacja wstrzymała się od głosu (nie chcąc ratować CBA ani popierać rządowego projektu), a czterech posłów z Razem głosowało za odrzuceniem.
Powiązane głosowania
2 inne głosowania w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
