głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPunkt porządku obrad
Pkt. 3 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o dokumentach publicznych oraz ustawy o podatku akcyzowym (druki nr 1996, 2024 i 2024-A)
Wyniki głosowania
Sejm uchwalił ustawę nadającą Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych S.A. (PWPW) wyłączne prawo do produkcji kluczowych dokumentów publicznych — dowodów osobistych, paszportów, praw jazdy i kilkunastu innych — stosunkiem 432 do 1. Ustawa wejdzie w życie dzień po ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.
Analiza
11 lipca 2026, 10:32
W skrócie
Ustawa decyduje, kto może fizycznie drukować nasze dowody osobiste, paszporty, prawa jazdy i inne oficjalne dokumenty. Od teraz jedynym legalnym producentem tych dokumentów jest PWPW — państwowa spółka akcyjna z Warszawy, która dostaje na to monopol wpisany wprost do ustawy. Uzasadnieniem są zagrożenia hybrydowe ze strony Rosji i Białorusi oraz przykład Litwy z 2024 r., gdzie prywatny producent paszportów stracił licencję bezpieczeństwa i umowę z rządem. Wcześniej tego samego dnia Sejm odrzucił poprawkę Konfederacji, która nakładała na rząd obowiązek złożenia Sejmowi raportu o działaniu tego monopolu po roku — takiej kontroli parlamentarnej nie będzie.
Co się zmienia
- 1PWPW dostaje wyłączne prawo (monopol ustawowy) do wytwarzania blankietów ok. 22 milionów dokumentów rocznie — art. 16a i art. 17 ust. 1 druku 2024 (tworzy zamknięty katalog dokumentów, których nikt poza PWPW nie może produkować; lista obejmuje dowód osobisty, dokumenty paszportowe, prawo jazdy, dowód rejestracyjny, Kartę Polaka, naklejkę wizową, dokumenty dla cudzoziemców i kilka rodzajów legitymacji służbowych m.in. CBA, Służby Celno-Skarbowej, ITD, KNF)
- 2PWPW musi spełniać dwa twarde warunki bezpieczeństwa: certyfikat ISO 14298 (czyli międzynarodowy standard zarządzania bezpieczeństwem w produkcji dokumentów zabezpieczonych, weryfikowany przez niezależną jednostkę) oraz świadectwo bezpieczeństwa przemysłowego na klauzulę 'tajne' — art. 17 ust. 2-3 druku 2024 (warunki te komisja zaostrzyła względem rządowego projektu, który wymagał jedynie ochrony informacji niejawnych na podstawie ustawy o ochronie informacji niejawnych)
- 3PWPW dostaje też monopol na produkcję znaków akcyzy (banderoli naklejanych na alkohol i wyroby tytoniowe) — art. 2 druku 2024 zmieniający art. 115 ustawy o podatku akcyzowym (wpływy z akcyzy w budżecie 2026 zaplanowano na 103,3 mld zł, czyli ok. 16% wszystkich dochodów państwa; dotychczasowe brzmienie przepisu nie wskazywało PWPW tak wprost)
- 4ABW zachowuje prawo do wytwarzania dokumentów z kategorii pkt 32 (dokumenty operacyjne służb) — art. 17 ust. 6 druku 2024 (wyłączenie ze względu na konieczność ochrony tożsamości funkcjonariuszy)
- 5Kontrolę nad PWPW i innymi producentami dokumentów sprawuje wspólnie Minister Spraw Wewnętrznych i Szef ABW — art. 22 druku 2024 (komisja rozszerzyła zakres inspekcji: PWPW sprawdzana pod kątem ISO 14298, pozostałe podmioty pod kątem ogólnych warunków wydawania dokumentów)
- 6Ustawa wchodzi w życie dzień po ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw — art. 3 w brzmieniu poprawki 2 KO z druku 2024-A (Sejm przyjął tę poprawkę wcześniej prawie jednogłośnie, 431 głosami; zmiana z pierwotnej daty '1 stycznia 2026 r.' eliminuje ryzyko, że ustawa trafiłaby do Dziennika Ustaw po tej dacie, co wywołałoby prawny chaos)
- 7Nie ma obowiązku raportowania Sejmowi o funkcjonowaniu monopolu — poprawka 1 Konfederacji z druku 2024-A (proponowała dodanie art. 2a z raportem ministra po 12 miesiącach) została odrzucona w poprzednim głosowaniu stosunkiem 199 do 232
Kogo dotyczy
Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych S.A. — dostaje monopol na ~22 miliony dokumentów rocznie. Prywatne firmy poligraficzne, które dotąd mogły ubiegać się o produkcję tych dokumentów w przetargach — tracą dostęp do tego rynku; poza monopolem PWPW pozostaje ok. 663 000 sztuk dokumentów rocznie nadal możliwych do produkcji przez wolny rynek. Ministerstwa i urzędy (12 tzw. emitentów dokumentów) — będą zamawiać dokumenty wyłącznie u PWPW, bez możliwości rozpisania przetargu między konkurentami. Każdy obywatel składający wniosek o dowód osobisty, paszport, prawo jazdy lub dowód rejestracyjny — pośrednio dotyczy ich cena dokumentu, kształtowana teraz bez mechanizmu rynkowego.
Praktyczny wpływ
Ceny dokumentów ustalane będą w umowie dwustronnej między PWPW a zamawiającym ministerstwem (emitentem), z uwzględnieniem „zasad handlowych i interesu publicznego" — bez zewnętrznego przetargu i bez ustawowych widełek cenowych (art. 17 ust. 5 druku 2024). Ustawa pominęła konsultacje publiczne — procedowana była w tzw. trybie odrębnym, który pozwala ominąć etap opiniowania (informacja z oceny skutków regulacji do druku 1996). Brak obowiązku raportowania oznacza, że Sejm nie będzie miał ustawowego narzędzia do weryfikacji kosztów ani jakości działania nowego systemu — przynajmniej przez pierwszą kadencję funkcjonowania monopolu.
Powiązane głosowania
4 inne głosowania w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
