wniosek o odrzucenie w całości projektu.
OdrzuconoPunkt porządku obrad
Pkt. 5 Sprawozdanie Komisji o poselskim projekcie ustawy o uchyleniu ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (druki nr 257, 285 i 285-A)
Wyniki głosowania
Sejm odrzucił wniosek PiS i Konfederacji o całkowite wycofanie projektu uchylającego ustawę liberalizującą poszukiwania zabytków wykrywaczami metali — głosowało za odrzuceniem projektu 199 posłów, przeciw 244.
Analiza
27 czerwca 2026, 16:00
W skrócie
Ustawa z lipca 2023 r. miała od 1 maja 2024 r. zastąpić pozwolenie konserwatora zabytków prostym zgłoszeniem poszukiwań przez aplikację mobilną, wprowadzić nagrody za znaleziska archeologiczne i ułatwić amatorom pracę z detektorami metali. Posłowie KO, Lewicy, PSL i Polski 2050 chcą tę ustawę wycofać w całości i wrócić do modelu z pozwoleniem urzędu. W tym głosowaniu nie udało się zatrzymać tego projuchylenia — procedura legislacyjna idzie dalej, a liberalizacja nadal grozi wejściem w życie, jeśli uchylenie nie zostanie przyjęte przed 1 maja 2024 r.
Co nie weszło w życie
- 1Projekt uchylający kasuje w całości ustawę z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków (art. 1 druku 257 — usuwa przepisy zastępujące pozwolenie zgłoszeniem przez aplikację, wprowadzające nagrody za znaleziska i nowe kary)
- 2Po uchyleniu znów obowiązywałby wymóg pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków (decyzja administracyjna) przed poszukiwaniem ukrytych lub porzuconych zabytków detektorem metali — zgodnie ze stanem prawnym opisanym w uzasadnieniu druku 257
- 3Ustawa uchylająca miałaby wejść w życie 1 maja 2024 r. (art. 2 druku 257 — ten sam termin, w który miała wejść liberalizacja z lipca 2023 r.)
- 4Gdyby projekt wszedł w życie, nie obowiązywałyby m.in.: zgłoszenie poszukiwań przez aplikację bez możliwości sprzeciwu urzędu, nagrody pieniężne lub dyplomy za zabytki archeologiczne znalezione podczas poszukiwań oraz nowy typ pozwolenia na wydobycie „wielkogabarytowego” zabytku (opisane w uzasadnieniu druku 257 jako elementy uchylanego prawa)
Kogo dotyczy
Hobbystów i eksploratorów używających wykrywaczy metali, właścicieli i użytkowników gruntów, wojewódzkie urzędy ochrony zabytków i konserwatorów zabytków, archeologów i środowiska naukowego, muzea i samorządy przechowujące zabytki archeologiczne, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz instytucje takie jak Narodowy Instytut Dziedzictwa.
Praktyczny wpływ
Skutkiem tego głosowania projekt uchylający nie został zatrzymany — nadal może zostać przyjęty przed terminem 1 maja 2024 r. i wtedy liberalizacja w ogóle nie wejdzie w życie. Gdyby uchylenie nie przeszło na czas, od maja 2024 poszukiwania na lądzie wymagałyby jedynie zgłoszenia w aplikacji (bez pozwolenia), a urzędy nie mogłyby tego zgłoszenia odrzucić — co według autorów projektu uchylającego groziłoby brakiem realnej kontroli państwa nad wydobyciem zabytków i niszczeniem stanowisk archeologicznych.
Kontrowersje
Ustawa z lipca 2023 r. wywołała poważny spór: Rada Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego, środowiska archeologów, muzealników i organizacji naukowych oceniły ją negatywnie jako osłabienie ochrony dziedzictwa na rzecz hobbystów z detektorami. W uzasadnieniu druku 257 wskazano też sprzeczność z art. 5 Konstytucji RP (obowiązek strzeżenia dziedzictwa narodowego), uwagi Prezesa UODO o niedopracowaniu przepisów, ryzyko naruszania grobów wojennych i miejsc pamięci oraz obawy przed legalizacją nielegalnie pozyskanych zabytków i przemytem.
Powiązane głosowania
2 inne głosowania w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
457 głosów indywidualnych
