głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPunkt porządku obrad
Pkt. 5 Sprawozdanie Komisji o poselskim projekcie ustawy o uchyleniu ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (druki nr 257, 285 i 285-A)
Wyniki głosowania
Sejm przyjął w całości zmieniony projekt ustawy (245 głosów za, 195 przeciw) — zamiast kasować ustawę liberalizującą poszukiwania zabytków wykrywaczami metali, przesuwa jej wejście w życie z 1 maja 2024 r. na 1 maja 2025 r.
Analiza
27 czerwca 2026, 16:12
W skrócie
Ustawa z lipca 2023 r. miała od 1 maja 2024 r. zastąpić pozwolenie konserwatora zabytków (decyzja urzędu przed kopaniem z detektorem) prostym zgłoszeniem przez aplikację mobilną, wprowadzić nagrody za znaleziska archeologiczne i ułatwić amatorom poszukiwania. Pierwotny projekt druku 257 zakładał całkowite wycofanie tej liberalizacji. Sejm przyjął wersję po poprawkach Polski 2050: ustawa zostaje w systemie prawnym, ale zacznie obowiązywać dopiero 1 maja 2025 r. Do tego czasu nadal trzeba będzie mieć pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Co się zmienia
- 1Sejm zatwierdził zmianę daty wejścia w życie ustawy liberalizującej z 1 maja 2024 r. na 1 maja 2025 r. (art. 3 ustawy z 13 lipca 2023 r. w brzmieniu nadanym poprawką nr 2 z druku 285-A — przepis określający, od kiedy zaczną obowiązywać nowe zasady poszukiwań)
- 2Odrzucono wariant całkowitego uchylenia liberalizacji — oryginalny art. 1 druku 257 mówił: „Traci moc ustawa z dnia 13 lipca 2023 r.”, czyli miał skasować przepisy o zgłoszeniu przez aplikację, nagrodach za znaleziska i nowych karach
- 3Do 1 maja 2025 r. nadal obowiązuje wymóg pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków przed poszukiwaniem ukrytych lub porzuconych zabytków detektorem metali — zgodnie ze stanem prawnym opisanym w uzasadnieniu druku 257
- 4Po 1 maja 2025 r. — jeśli ustawa nie zostanie ponownie zmieniona — wejdą w życie przepisy z lipca 2023 r.: zgłoszenie poszukiwań przez aplikację bez możliwości sprzeciwu urzędu, nagrody pieniężne lub dyplomy za zabytki archeologiczne oraz zakazy poszukiwań m.in. na cmentarzach, grobach wojennych i pomnikach historii (opisane w uzasadnieniu druku 257 jako elementy ustawy, której wejście w życie zostało przesunięte)
Kogo dotyczy
Hobbyści i poszukiwacze z detektorami metali, wojewódzcy konserwatorzy zabytków i urzędy ochrony zabytków, archeolodzy i muzealnicy, właściciele gruntów, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz instytucje odpowiedzialne za przygotowanie aplikacji mobilnej do zgłoszeń poszukiwań.
Praktyczny wpływ
Poszukiwacze mają rok dłużej na działanie według dotychczasowych zasad z pozwoleniem urzędu — liberalizacja nie weszła w życie 1 maja 2024 r., ale nadal jest zaplanowana na maj 2025 r., więc bez dalszych zmian legislacyjnych nowe zasady wciąż mogą obowiązywać za rok. Urzędy konserwatorskie i resort kultury zyskują dodatkowy czas na przygotowanie aplikacji, etatów i finansowania, których brak wskazywano w uzasadnieniu druku 257 jako barierę wdrożenia.
Kontrowersje
Ustawa z lipca 2023 r., której dotyczy głosowanie, wywołała poważny spór: Rada Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego, archeolodzy, muzealnicy i organizacje naukowe ocenili ją jako osłabienie ochrony dziedzictwa na rzecz hobbystów. W uzasadnieniu druku 257 wskazano też sprzeczność z art. 5 Konstytucji RP (konstytucyjny obowiązek strzeżenia dziedzictwa narodowego), uwagi Prezesa UODO (Urzędu Ochrony Danych Osobowych) o niedopracowaniu przepisów, ryzyko naruszania grobów wojennych i miejsc pamięci oraz obawy przed legalizacją nielegalnie pozyskanych zabytków.
Powiązane głosowania
2 inne głosowania w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
457 głosów indywidualnych
