głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPunkt porządku obrad
Pkt. 6 Sprawozdanie Komisji o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym (druki nr 2649, 2682 i 2682-A)
Wyniki głosowania
31 lipca 2026samorząd gminny
Sprawozdanie Komisji o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym
Sejm przyjął niemal jednogłośnie (423 za, 0 przeciw, 22 wstrzymujące się) całość nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym, która zmienia zasady kandydowania do organów sołectw i rad osiedli oraz tworzy mechanizm wygaszania mandatów w tych strukturach.
W skrócie
Chodzi o te najmniejsze struktury samorządowe poniżej gminy — sołectwa (z sołtysem i radą sołecką) oraz rady i zarządy osiedli i dzielnic w miastach. Do tej pory prawo nie zabraniało wprost, żeby sołtysem czy radnym osiedla była osoba skazana za przestępstwo — każda gmina musiała to regulować sama w statucie, a sądy uznawały takie regulacje za nielegalne bez wyraźnej podstawy w ustawie. Nowa ustawa to zmienia: kandydaci muszą mieć prawo wybieralności (czyli nie być pozbawieni praw wyborczych przez sąd), a sołtysi i radni sołeccy muszą dodatkowo naprawdę mieszkać w swoim sołectwie. Ustawa wprowadza też pierwszy w historii ujednolicony przepis o wygaszaniu mandatów w tych strukturach.
jakglosuja.pl
Wyniki per klub
za / przeciw / wstrz. / nieob.
- 155/0/0/1
- 141/0/0/6
- RozwojPlusRozwojPlus36/0/1/3
- 32/0/0/0
- 20/0/0/1
- 1/0/13/2
- 15/0/0/0
- 13/0/1/1
- ?Posłowie Niezrzeszeni6/0/1/0
- 0/0/3/1
- 4/0/0/0
- 0/0/3/0
Analiza
31 lipca 2026, 16:08
Co się zmienia
- 1Kandydaci na sołtysa i do rady sołeckiej muszą odtąd nie tylko mieć bierne prawo wyborcze (prawo do kandydowania) do rady gminy, ale też stale zamieszkiwać właśnie w tym sołectwie — zmieniony art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z przyjętą wcześniej poprawką nr 1 PiS z druku 2682-A; wcześniej żaden przepis ustawy nie stawiał żadnych wymogów kandydatom na sołtysa.
- 2Kandydaci do rady dzielnicy lub osiedla muszą mieć bierne prawo wyborcze do rady gminy — nowy art. 37 ust. 5 z druku 2682; wymóg stałego zamieszkania w danym osiedlu przepadł (poprawka nr 3 PiS odrzucona), więc można kandydować w osiedlu nie mieszkając tam, o ile ma się prawo wybieralności w gminie.
- 3Zarząd dzielnicy lub osiedla musi być odtąd wybierany spośród osób mających prawo wybieralności do rady gminy — zmiana art. 37 ust. 2 z druku 2682; wcześniej przepis tego wyraźnie nie wymagał.
- 4Nowy art. 37e wprowadzony przez druk 2682 tworzy po raz pierwszy ustawowy katalog przyczyn wygaśnięcia mandatu sołtysa lub radnego osiedla: śmierć, pisemna rezygnacja, utrata prawa wybieralności do rady gminy lub jego brak w dniu wyborów; uwaga: komisja usunęła z oryginalnego projektu (druk 2649 art. 37e ust. 1 pkt 6) bezpośredni przepis o wygaszeniu mandatu za skazanie za przestępstwo umyślne — pozostawiono jedynie utratę prawa wyborczego, która może, ale nie musi być skutkiem wyroku karnego.
- 5Przed podjęciem uchwały o wygaszeniu mandatu rada gminy musi dać danej osobie szansę złożenia wyjaśnień — art. 37e ust. 4 z druku 2682, po poprawce redakcyjnej nr 4 KO przyjętej wcześniej.
- 6Nowe przepisy o wygaszaniu mandatów stosują się też do osób już pełniących funkcje, wybranych przed wejściem ustawy w życie — art. 2 druku 2682; przepis przejściowy oznacza, że obecni sołtysi czy radni osiedla, którzy utracili prawo wybieralności, mogą stracić mandat.
- 7Ustawa wchodzi w życie po 6 miesiącach od ogłoszenia — art. 3 druku 2682; pierwotny projekt (druk 2649 art. 2) przewidywał tylko 3 miesiące, komisja wydłużyła ten okres.
Kogo dotyczy
Sołtysi i członkowie rad sołeckich (w szczególności ci, którzy nie mieszkają w swoim sołectwie — teraz stracą prawo kandydowania); kandydaci do rad dzielnic i osiedli w miastach; osoby aktualnie pełniące funkcje w tych strukturach, które utraciły prawo wybieralności; rady gmin (które dostają nowe obowiązki: stwierdzanie wygaśnięcia mandatu uchwałą w ciągu 3 miesięcy); mieszkańcy sołectw i osiedli jako wyborcy.
Praktyczny wpływ
Osoby aktualnie pełniące funkcje sołtysa lub radnego osiedla, które z jakiegoś powodu utraciły prawo wybieralności do rady gminy (np. wskutek orzeczenia sądu), mogą spodziewać się uchwały rady gminy o wygaśnięciu ich mandatu — nowe przepisy działają wstecz wobec już urzędujących. Gminy, które dotąd bezskutecznie próbowały regulować te kwestie w statutach (a sądy te regulacje uchylały jako nieposiadające podstawy ustawowej), wreszcie mają jasną podstawę prawną do działania. Kandydaci na sołtysa z sąsiedniej wsi tej samej gminy — którzy np. mają tam rodzinę, ale nie mieszkają na stałe — nie będą mogli kandydować.
Powiązane głosowania
3 inne głosowania w tym procesie legislacyjnym
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych