17 lipca Sejm uchwalił pięć dużych ustaw — reformę VAT, przepisy o żłobkach, kontrolę jakości żywności, likwidację niedziałającej wypożyczalni sprzętu dla osób z niepełnosprawnościami i walkę z wykluczeniem transportowym na wsi. Dzień zakończył się politycznym zgrzytem: PSL głosował razem z PiS-em przy wyborze prezesa IPN, łamiąc jedność koalicji rządzącej.
Reforma VAT: solidarna odpowiedzialność za kontrahenta i odroczony podatek w magazynach
Sejm przyjął dużą nowelizację podatku VAT stosunkiem ZA: 420, PRZECIW: 21. Główne przepisy wchodzą w życie 1 stycznia 2027 r.
Dla firm największą nowością jest „skład VAT" — magazyn prowadzony na podstawie zezwolenia urzędu skarbowego. Towary można przechowywać w nim do 24 miesięcy ze stawką 0%, a VAT zapłacić dopiero przy sprzedaży. To odsuwa w czasie kosztowne zobowiązanie podatkowe przy eksporcie i dystrybucji.
Mniej biurokracji: znika formularz VAT-Z przy likwidacji działalności w CEIDG czy odrębny formularz przy zmianie adresu siedziby. Znika też obowiązek odrębnego rozliczenia VAT w ciągu 14 dni przy nabyciu środka transportu z zagranicy dla firm składających regularne deklaracje.
Ostrzeżenie dla nabywców usług: firma, która zapłaci fakturę powyżej 15 000 zł brutto kontrahenowi z branży IT, reklamy, księgowości czy doradztwa — i ten kontrahent nie odprowadzi VAT — może zostać pociągnięta do odpowiedzialności za cudzy podatek. Dotąd solidarna odpowiedzialność dotyczyła głównie handlu towarami „wrażliwymi" (paliwa, metale, elektronika). Teraz obejmuje też szeroką kategorię usług niematerialnych.
Podróżni spoza Unii Europejskiej: od 1 lipca 2028 r. odprawa TAX FREE na sześciu wybranych lotniskach będzie elektroniczna — zamiast papierowej pieczęci w paszporcie terminal Krajowej Administracji Skarbowej.
Reforma żłobków: rejestr w ZUS, standardy żywienia i dodatkowa kadra w przedszkolach
Sejm uchwalił reformę opieki nad dziećmi do lat 3 stosunkiem ZA: 430, PRZECIW: 1. Zmiany wchodzą stopniowo — część od ogłoszenia ustawy, kluczowe od 2028 r.
Koniec z dziennym opiekunem w dotychczasowej formie: od 1 stycznia 2028 r. ta forma opieki przekształca się w „punkt opieki dziennej" — małą placówkę z limitem do 8 dzieci (5 przy niemowlęciu lub dziecku z niepełnosprawnością) i wymogami lokalowymi. Żłobki, kluby dziecięce i punkty będą wpisywane do jednego rejestru prowadzonego w systemie ZUS — bez wpisu prowadzenie placówki będzie nielegalne.
Dla rodziców istotne: świadczenie „aktywnie w żłobku" (1500 zł miesięcznie, 1900 zł przy niepełnosprawności dziecka) pozostaje. Placówka ma obowiązek odliczyć tę kwotę od opłaty rodzica. Od 2027 r. każdy żłobek i klub musi stosować obowiązkowe standardy opieki i normy żywienia zatwierdzane przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego.
W przedszkolach przyjmujących dzieci poniżej 3,5 roku życia pojawia się nowy obowiązek: przy grupie do 20 dzieci dyrektor musi zatrudnić dodatkową osobę (nauczyciela, pomoc nauczyciela lub opiekuna żłobkowego); przy grupie powyżej 20 dzieci — obowiązkowo drugi nauczyciel wychowania przedszkolnego. To podniesie koszty prowadzenia przedszkola i może ograniczyć dostępność miejsc dla 2,5-latków.
Koniec bezowocnej wypożyczalni sprzętu dla osób z niepełnosprawnościami
Sejm uchwalił ustawę likwidującą ogólnopolską wypożyczalnię sprzętu wspomagającego PFRON stosunkiem ZA: 235, WSTRZYMAŁO SIĘ: 207.
Tło: Państwo kupiło za ok. 95,6 mln zł wózki, aparaty słuchowe, skutery elektryczne i inne urządzenia. Do końca 2025 r. z wypożyczalni skorzystało zaledwie ok. 1964 osób, a niemal 12 000 sztuk leżało w magazynach. Sam koszt magazynowania i logistyki przekroczył 7,3 mln zł.
Co teraz: PFRON do końca 2028 r. będzie oddawał ten sprzęt na własność — osobom z niepełnosprawnościami i ich rodzinom, bez podatku od darowizny. Sprzęt, którego nikt nie odbierze, trafi do samorządów, publicznych szpitali lub organizacji pozarządowych. Przed wydaniem urządzeń PFRON sfinansuje przeglądy i naprawy (szacowany koszt: ok. 18,1 mln zł w latach 2027–2028).
Dla beneficjentów zmiana jest istotna: zamiast czasowego użyczenia — stała własność. Dotyczy to przede wszystkim aparatów słuchowych dopasowywanych indywidualnie i urządzeń z jednorazowymi kodami, których nie można wypożyczać wielokrotnie.
Walka z fałszowaną żywnością: więzienie dla oszustów i wyższe koszty importu
Sejm uchwalił nowelizację przepisów o jakości handlowej żywności stosunkiem ZA: 421, WSTRZYMAŁO SIĘ: 21. Ustawa dostosowuje polskie prawo do unijnych norm i zaostrza nadzór nad rynkiem owoców, warzyw, jaj i oliwy.
Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przejmuje pełną kontrolę nad tym sektorem — planowany wzrost to ok. 9600 kontroli rocznie i 88 nowych etatów inspektorów. Sklepy internetowe będą musiały nieodpłatnie udostępniać IJHARS dane identyfikujące sprzedawców żywności.
Nowe przestępstwo: celowe wprowadzanie do obrotu zafałszowanej żywności dla zysku grozi do roku więzienia, a przy znacznej wartości towaru — do 3 lat. Dotąd fałszerzom groziły głównie kary administracyjne.
Import spoza Unii Europejskiej drożeje: każda partia żywności wymaga granicznej kontroli za stałą opłatą ok. 240 zł — niezależnie od wyniku. Dotyczy to ok. 1700 importerów.
UchwałaUchwała o zbrodni wołyńskiej: jednomyślnie, po siedmiu odrzuconych poprawkach
Sejm 441 głosami — żaden poseł nie był przeciw, żaden się nie wstrzymał — przyjął uchwałę upamiętniającą ofiary ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach w latach 1943–1947.
Zanim doszło do jednomyślnego głosowania, Sejm odrzucił siedem wniosków mniejszości. Chciały one dopisać do uchwały m.in. bezpośrednie potępienie władz Ukrainy za utrudnianie ekshumacji (ZA: 205, PRZECIW: 229), żądanie wobec prezydenta Ukrainy zmiany nazwy jednostki wojskowej odwołującej się do tradycji UPA (ZA: 202, PRZECIW: 232) oraz zobowiązanie Sejmu do uchwalenia przepisów karających za „kłamstwo wołyńskie" (ZA: 201, PRZECIW: 236).
Uchwalona wersja składa hołd ofiarom, potępia relatywizowanie zbrodni i podkreśla znaczenie ekshumacji prowadzonych m.in. w Puźnikach, Ugłach i Ostrówkach. Uchwała nie tworzy nowych przepisów prawnych ani nie nakłada kar — to deklaracja polityczna parlamentu.
Prezes IPN: PSL głosuje z PiS, koalicja pęka
Sejm wybrał dr. Mateusza Szpytmę na Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej stosunkiem ZA: 226, PRZECIW: 194, WSTRZYMAŁY SIĘ: 4.
Wynik ujawnił poważne pęknięcie w koalicji rządzącej: PSL-TD zagłosował razem z PiS-em za kandydatem wysuniętym przez Kolegium IPN, wbrew sprzeciwowi Koalicji Obywatelskiej i Lewicy. Bez głosów PSL Szpytma nie uzyskałby wymaganej większości.
Decyzja Sejmu nie jest ostateczna — powołanie wymaga jeszcze zgody Senatu.
IPN prowadzi śledztwa w sprawach zbrodni wojennych i komunistycznych, edukację historyczną i postępowania lustracyjne. Prezes decyduje o priorytetach badawczych instytucji zatrudniającej ok. 2000 osób.
Podsumowanie
Czwartkowe posiedzenie Sejmu było jednym z bardziej pracowitych w tej kadencji pod względem liczby uchwalonych ustaw. Reforma VAT rozszerza ryzyko finansowe firm kupujących usługi od nierzetelnych kontrahentów, a reforma żłobków od 2028 r. zmieni zasady opieki nad maluchami — potencjalnie podnosząc ceny i ograniczając miejsca dla najmłodszych dzieci w przedszkolach. Politycznie dzień zapamiętany będzie przez spór o Wołyń — zakończony rzadką jednomyślnością — i przez pęknięcie w koalicji rządzącej przy wyborze szefa IPN.
