głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPunkt porządku obrad
Pkt. 15 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (druki nr 1132 i 1154)
Wyniki głosowania
4 kwietnia 2025detektoryści zabytki
Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Sejm uchwalił rządowy projekt ustawy, który przesuwa wejście w życie liberalizacji poszukiwań zabytków detektorem metali z 1 maja 2025 r. na 1 stycznia 2027 r. — stosunkiem 232 do 193 głosów, przy jednoznacznym podziale koalicja rządząca kontra opozycja.
W skrócie
W 2023 r. poprzedni Sejm uchwalił prawo mające umożliwić amatorskie poszukiwania zabytków detektorem metali bez pozwolenia konserwatora — zamiast tego wystarczyłoby zgłoszenie przez aplikację w telefonie. Rząd Tuska ocenił, że państwo nie jest gotowe: brakuje aplikacji mobilnej, magazynów na znaleziska, pracowników w urzędach konserwatorskich, a potencjalne koszty wypłaty nagród za odkryte zabytki mogłyby sięgnąć nawet 14,7 mld zł rocznie. Dziś Sejm ostatecznie przegłosował kolejne opóźnienie tej liberalizacji — nowe przepisy wejdą w życie dopiero 1 stycznia 2027 r., o blisko dwa lata później niż planowano. Wcześniej w tym samym dniu Sejm odrzucił wniosek PiS i Konfederacji o całkowite odrzucenie projektu oraz skierował go wprost do głosowania końcowego bez odsyłania do komisji.
jakglosuja.pl
Wyniki per klub
za / przeciw / wstrz. / nieob.
- 0/176/0/14
- 152/0/0/5
- 29/0/0/3
- 28/0/0/4
- 18/0/0/3
- 0/12/0/4
- 4/0/0/1
- RepublikanieRepublikanie0/3/0/1
- ?Posłowie Niezrzeszeni1/2/0/0
Co się zmienia
- 1Data wejścia w życie ustawy z 13 lipca 2023 r. zostaje przesunięta z 1 maja 2025 r. na 1 stycznia 2027 r. (art. 1 druku 1132 — zmienia art. 3 nowelizacji z 2023 r., który określa dzień startu całego nowego systemu: zamiast pozwolenia od konserwatora — zgłoszenie przez aplikację mobilną)
- 2Sama ustawa opóźniająca wchodzi w życie 1 maja 2025 r. (art. 2 druku 1132 — przepis techniczny: 'nowelizacja nowelizacji' musi startować dokładnie w dniu, w którym miałaby startować ustawa, którą opóźnia, czyli 1 maja 2025 r.)
- 3Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu zarekomendowała uchwalenie projektu bez żadnych poprawek (druk 1154 — sprawozdanie z 3 kwietnia 2025 r., podpisane przez przewodniczącego i sprawozdawcę Piotra Adamowicza)
Kogo dotyczy
Amatorzy poszukujący zabytków detektorem metali (szacunkowo 6 000–250 000 osób w zależności od źródła) — przez kolejne prawie dwa lata nadal będą musieli uzyskiwać pozwolenie od Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (WKZ) zamiast korzystać z uproszczonego systemu zgłoszeniowego. Wojewódzkie Urzędy Ochrony Zabytków i Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego — zyskują czas na przygotowanie infrastruktury i zatrudnienie co najmniej 59 nowych pracowników. Muzea samorządowe i państwowe magazyny zabytków archeologicznych — unikają natychmiastowego zalewu nowych znalezisk wymagających konserwacji i przechowywania.
Praktyczny wpływ
Do 1 stycznia 2027 r. nic się nie zmienia dla detektorystów: nadal wymagane jest pozwolenie WKZ. W tym czasie państwo ma zbudować aplikację mobilną do zgłaszania poszukiwań (koszt ok. 2,5 mln zł jednorazowo, 16 tys. zł rocznie utrzymanie), stworzyć sieć magazynów dla znalezisk (szacowany koszt ok. 90 mln zł w ciągu 10 lat) i zatrudnić dodatkowych pracowników w urzędach konserwatorskich. Bez tego opóźnienia system ruszyłby bez żadnej infrastruktury — groziło to chaosem, niszczeniem wydobytych zabytków pozbawionych natychmiastowej konserwacji i całkowitym paraliżem urzędów (w wydziałach ds. zabytków archeologicznych pracują średnio mniej niż 2 osoby na oddział WUOZ).
Kontrowersje
Ustawa z 13 lipca 2023 r., której wejście w życie to głosowanie ponownie blokuje, od początku była głęboko kontrowersyjna w środowiskach naukowych i ochrony dziedzictwa. Sprzeciwiały się jej: Rada Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego, Komitet Nauk PAN, konferencja dziekanów wydziałów archeologii polskich uczelni, Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich, Narodowy Instytut Muzeów oraz Europejskie Stowarzyszenie Archeologów (EAA) — wszyscy alarmowali o ryzyku nieodwracalnego zniszczenia dziedzictwa przez niekontrolowane poszukiwania bez nadzoru konserwatorskiego. Z drugiej strony środowisko detektorystów od lat walczyło o liberalizację, argumentując, że system pozwoleń jest nadmiernie biurokratyczny i generuje szarą strefę (szacunki wskazują, że legalnie działa zaledwie ok. 1% poszukiwaczy). To już drugie z rzędu opóźnienie liberalizacji uchwalonej przez poprzedni Sejm — poprzednio przesunięto termin z 1 maja 2024 r. na 1 maja 2025 r., teraz ponownie do 2027 r.
Powiązane głosowania
2 inne głosowania w tym procesie legislacyjnym
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
