Projekt budżetu na 2026 rok przeżył w czwartek pierwsze starcie w Sejmie — koalicja rządząca 234 głosami odrzuciła wniosek PiS i Konfederacji o natychmiastowe wyrzucenie go z parlamentarnych prac i skierowała dokument do Komisji Finansów Publicznych. Plan zakłada rekordowy deficyt 272 mld zł i dług publiczny przekraczający unijny pułap 60% PKB. Tego samego dnia Sejm uchwalił prawo zezwalające asesorom sądowym na orzekanie w sprawach o dzieci i rozwody oraz przyjął dużą reformę energetyczną dotyczącą morskich farm wiatrowych.
Budżet 2026 — projekt trafia do komisji
Opozycja (PiS i Konfederacja) złożyła wniosek o odrzucenie rządowego budżetu już na wstępie, zanim trafi do komisji. Koalicja rządząca go odrzuciła; partia Razem wstrzymała się od głosu.
Co zakłada ten budżet? Dochody państwa wyniosą 647 mld zł, wydatki 919 mld zł. Dziura między nimi, którą państwo musi pożyczyć, to 272 mld zł. Obsługa odsetek od całego nagromadzonego długu publicznego pochłonie w 2026 roku 90 mld zł. Dług liczony metodą unijną przekroczy 65% PKB — powyżej traktatowego limitu 60%.
Co z tego wynika dla zwykłych ludzi? Emeryci dostaną waloryzację świadczeń od marca 2026 roku (22 mld zł), a zasiłek pogrzebowy wzrośnie z 4 000 zł do 7 000 zł. Palacze, osoby pijące alkohol i użytkownicy e-papierosów zapłacą więcej: akcyza na alkohol i piwo rośnie o 15%, na papierosy o 20%, na tytoń do palenia o 30%, a na płyn do e-papierosów — o 50%. Wszystkie te podwyżki przełożą się na wyższe ceny w sklepach. Przedsiębiorcy z obrotem powyżej 200 mln zł rocznie będą od 1 lutego 2026 roku zobowiązani do wystawiania faktur wyłącznie elektronicznie w systemie KSeF; mniejsze firmy dołączą od 1 kwietnia.
PiS zarzucał zawyżenie prognoz podatkowych o dziesiątki miliardów złotych i brak pieniędzy na długi szpitali. Razem krytykowała zbyt niskie podwyżki w budżetówce — rząd proponuje 3%, partia chciała 12%. Agencje ratingowe Fitch i Moody's zmieniły we wrześniu 2025 roku perspektywę oceny polskiego długu ze stabilnej na negatywną.
Wniosek o odrzucenie — ZA: 202, PRZECIW: 234
Asesorzy sądowi będą orzekać w sprawach o dzieci i rozwody
Sejm uchwalił zmianę, która pozwoli asesorom sądowym — prawnikom tuż po aplikacji sędziowskiej, jeszcze przed mianowaniem na pełnego sędziego — orzekać w sprawach rodzinnych i nieletnich. Do tej pory mieli tam zakaz.
To oznacza, że sprawy o rozwód, alimenty, opiekę nad dziećmi, ubezwłasnowolnienie czy postępowania wobec nieletnich będą mogły prowadzić osoby na wczesnym etapie kariery. Rząd argumentuje, że wydziały rodzinne są zapchnięte: jeden sędzia obsługiwał w 2024 roku ponad 1 500 spraw rocznie, a strony czekały na wyrok przeciętnie ponad pięć miesięcy — w dużych okręgach nawet dwa do trzech lat. Ustawa daje prezesom sądów rejonowych rok na przesunięcie chętnych asesorów do tych wydziałów.
Stowarzyszenia sędziowskie Iustitia i Sędziowie RP sprzeciwiają się: twierdzą, że sprawy o dzieci i opiekę wymagają doświadczenia życiowego, którego młodzi asesorzy nie mają. Opozycja chciała odrzucić projekt — nie udało się. Ustawa przeszła i trafi do Senatu.
ZA: 258, PRZECIW: 182
Morskie farmy wiatrowe — Polska odblokowuje aukcje
Sejm przyjął kompleksową reformę prawa dotyczącego morskich farm wiatrowych na Bałtyku.
Sedno: firmy budujące farmy wiatrowe na morzu mogą teraz ubiegać się o wsparcie w aukcjach, w których licytują cenę sprzedaży prądu; jeśli rynkowa cena energii spadnie poniżej tej oferty, państwo dopłaci różnicę. Dotąd blokował to wymóg posiadania umowy przyłączeniowej do sieci przed przystąpieniem do aukcji — nowe przepisy znoszą tę barierę.
Ustawa tworzy też na lądzie tak zwane obszary przyspieszonego rozwoju OZE — strefy wyznaczane przez sejmiki województw, w których budowa elektrowni wiatrowych, słonecznych czy biogazowni nie będzie wymagać czasochłonnej decyzji środowiskowej. Wystarczy zgłoszenie i odczekanie 30–45 dni. Krytycy ostrzegają, że to systemowe osłabienie ochrony przyrody.
Dla zwykłego odbiorcy żadnych natychmiastowych zmian w rachunkach za prąd nie będzie — w perspektywie kilkunastu lat więcej taniej energii z Bałtyku powinno hamować wzrost cen hurtowych. Rybacy bałtyccy nie dostali odszkodowań za straty spowodowane przez farmy — rząd odłożył tę kwestię do osobnej ustawy; organizacje rybackie protestowały.
ZA: 418, PRZECIW: 21
Podsumowanie
9 października Sejm skupił się głównie na finansach i energetyce. Najważniejszą politycznie decyzją dnia było utrzymanie przy życiu projektu budżetu na 2026 rok — z deficytem i poziomem długu, który agencje ratingowe oceniają jako ryzyko dla wiarygodności kredytowej Polski. Poza budżetem Sejm uchwalił dwie ustawy dotykające codziennego życia: prawo, które ma skrócić kolejki w sądach rodzinnych przez dopuszczenie asesorów, oraz reformę energetyczną przyspieszającą budowę farm wiatrowych na Bałtyku.
