wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu.
OdrzuconoPkt. 2 Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz ustawy - Kodeks wyborczy (druk nr 2108)
Wyniki głosowania
Sejm odrzucił wniosek PiS o zablokowanie rządowego projektu reformy KRS już na pierwszym czytaniu — 232 posłów koalicji zagłosowało przeciwko odrzuceniu, 182 posłów opozycji chciało zablokowania projektu. Prace nad ustawą mogły być kontynuowane.
W skrócie
KRS (Krajowa Rada Sądownictwa) to organ, który rekomenduje Prezydentowi, kto ma zostać sędzią w Polsce. Od 2017 roku Sejm sam wybierał 15 z 25 sędziów-członków KRS, co Trybunał Sprawiedliwości UE i Europejski Trybunał Praw Człowieka wielokrotnie uznały za łamanie prawa — bo to tak, jakby politycy decydowali, kto będzie ich sędzią. Rząd Tuska chce to naprawić: projekt ustawy oddaje wybór tych 15 miejsc samym sędziom, którzy głosowaliby w tajnych, bezpośrednich wyborach organizowanych przez PKW — tak jak zwykłe wybory. PiS próbował zablokować projekt już na starcie, ale koalicja to odrzuciła. Ustawa ostatecznie przeszła 23 stycznia 2026 r., jednak Prezydent Nawrocki zawetował ją 19 lutego 2026 r. (druk 2268).
Co nie weszło w życie
- 1Likwidacja art. 9a ustawy o KRS — uchylenie prawa Sejmu do wybierania 15 sędziów-członków KRS, co było główną przyczyną uznania KRS za organ zależny od polityków (art. 1 pkt 1 druku 2108 — usuwa przepis dający Sejmowi władzę nad obsadą sądowniczej części KRS)
- 215 sędziów-członków KRS będą wybierać sami sędziowie w tajnych, bezpośrednich wyborach — 1 z SN, 2 z sądów apelacyjnych, 3 z okręgowych, 6 z rejonowych, 1 wojskowy, 1 z NSA, 1 z WSA (art. 11f ust. 1 druku 2108 — podział mandatów proporcjonalny do liczebności poszczególnych szczebli sądownictwa)
- 3Kandydować może sędzia z co najmniej 10-letnim stażem, w tym 5-letnim na obecnym stanowisku, pozostający w stanie czynnym (art. 11f ust. 2 druku 2177 — wymóg doświadczenia, by w KRS zasiadali sędziowie z odpowiednią praktyką)
- 4Kandydatów może zgłosić grupa 100 sędziów lub samorządy zawodowe prawników: Naczelna Rada Adwokacka, Krajowa Rada Radców Prawnych i Krajowa Rada Notarialna — każdy podmiot może zgłosić tylko jednego kandydata (art. 11j druku 2108)
- 5Wybory organizuje i nadzoruje Państwowa Komisja Wyborcza — ta sama instytucja, która odpowiada za wybory parlamentarne i prezydenckie (art. 11h-11i druku 2108)
- 6Przed wyborami PKW obowiązkowo organizuje publiczne wysłuchanie kandydatów, transmitowane i nagrywane — każdy obywatel może zadać kandydatom pytania (art. 11p druku 2108)
- 7Przy KRS powstaje Rada Społeczna jako organ doradczy — złożona z przedstawicieli adwokatów, radców, notariuszy, komorników, uczelni, RPO, prokuratorów i NGO (art. 27a druku 2108 — ma zapewnić kontrolę obywatelską nad procesem mianowania sędziów)
- 8Osoby wybrane do KRS przez Sejm na podstawie ustawy z 2017 r. (neo-sędziowie KRS) nie mogą startować w nowych wyborach (art. 3 ust. 2 druku 2108 — blokada kandydowania dla poprzednich członków wybranych przez Sejm)
- 9Sędzia wybrany do KRS traci z mocy prawa wszelkie funkcje w sądownictwie (prezes sądu, wiceprezes, wizytator) i nie może ubiegać się o awans w trakcie kadencji (art. 13a i 13b druku 2108 — gwarancja niezależności członków KRS od administracji sądowej)
Kogo dotyczy
Sędziowie wszystkich szczebli i rodzajów sądów w Polsce (ok. 10 000 osób) — zyskują czynne i bierne prawo wyborcze do KRS; obecni członkowie KRS wybrani przez Sejm w 2018 i 2022 r. — tracą stanowiska i nie mogą kandydować ponownie; osoby ubiegające się o nominacje sędziowskie — ich kandydatury będą rozpatrywane przez inaczej ukształtowaną KRS; adwokaci, radcowie prawni i notariusze — ich samorządy zawodowe zyskują prawo zgłaszania kandydatów do KRS; obywatele mający sprawy sądowe — pośrednio, bo od składu KRS zależy kto zostaje sędzią.
Praktyczny wpływ
Polska od 2021 r. płaciła Komisji Europejskiej karę 1 mln euro dziennie za niewykonanie postanowień TSUE dotyczących właśnie KRS — wykonanie reformy otwierałoby drogę do umorzenia tych kar. Wyrok pilotażowy ETPCz (sprawa Wałęsa przeciwko Polsce) wyznaczył Polsce termin naprawy systemu do 23 listopada 2026 r. — na rozpatrzenie w Strasburgu czeka ok. 1000 skarg Polaków dotyczących prawa do niezawisłego sądu. Prezydent Nawrocki zawetował ustawę 19 lutego 2026 r. (druk 2268), co oznacza, że Sejm musi ją przegłosować ponownie większością 3/5 głosów (276 posłów), by ją uchwalić mimo weta.
Kontrowersje
Reforma KRS to jeden z najbardziej spornych konstytucyjnie tematów w Polsce ostatnich lat. TSUE, ETPCz, Sąd Najwyższy i NSA zgodnie uznały, że KRS w kształcie narzuconym przez PiS w 2017 r. nie jest organem niezależnym i że sędziowie przez nią mianowani mogą nie gwarantować prawa do bezstronnego sądu — co skutkuje kwestionowaniem orzeczeń wydanych przez takie składy w całej UE. Jednocześnie PiS i prezydent Nawrocki twierdzą, że projekt narusza Konstytucję przez pozbawienie mandatu obecnych członków KRS przed upływem kadencji oraz przez zmianę ordynacji bez zmiany Konstytucji. Weto prezydenta Nawrockiego oznacza, że koalicja musi zebrać 276 głosów — i jest to politycznie bardzo trudne do osiągnięcia.
Powiązane głosowania
8 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
