wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu.
OdrzuconoPkt. 24 Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2121)
Wyniki głosowania
Sejm odrzucił wniosek o natychmiastowe odrzucenie projektu ustawy o rozwodzie pozasądowym (188 głosów za odrzuceniem, 233 przeciw) — projekt rządu Tuska będzie procedowany dalej w parlamencie.
Analiza
09 marca 2026, 22:56
W skrócie
Rząd chce umożliwić małżonkom rozwód bez sądu — wystarczyłaby wizyta w urzędzie stanu cywilnego (USC), tak jak np. we Francji, Włoszech czy Estonii. Nowa droga będzie dostępna wyłącznie dla par bez wspólnych małoletnich dzieci, będących w związku co najmniej rok, gdy oboje zgadzają się na rozstanie i od lat faktycznie nie żyją razem jako małżeństwo. PiS złożył wniosek o zablokowanie projektu już na pierwszym czytaniu, ale przegrał — koalicja rządząca przepuściła projekt do dalszych prac.
Co nie weszło w życie
- 1Nowy art. 58¹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wprowadza możliwość rozwodu przed kierownikiem USC — warunki: co najmniej rok małżeństwa, brak wspólnych małoletnich dzieci ani dzieci poczętych lecz nienarodzonych, pełna zgoda obojga małżonków, faktyczny rozpad małżeństwa (art. 58¹ k.r.o. — definiuje przesłanki i tryb rozwodu pozasądowego)
- 2Dwuetapowa procedura z obowiązkową miesięczną przerwą: etap 1 — pisemne zapewnienia w USC (300 zł), etap 2 — ustne oświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa po min. 1 miesiącu (300 zł); łączny koszt = 600 zł, taki sam jak opłata sądowa od pozwu o rozwód (art. 89b–89c Prawa o aktach stanu cywilnego — opisują szczegółowo obie wizyty i ich zawartość)
- 3Kierownik USC może odmówić przeprowadzenia rozwodu pozasądowego, jeśli warunki nie są spełnione — odmowa odnotowywana w centralnym rejestrze, by para nie mogła próbować w innym USC (art. 89e Prawa o aktach stanu cywilnego — reguluje odmowę i jej rejestrację)
- 4Powstaje nowy rejestr rozwodów pozasądowych prowadzony elektronicznie w ramach rejestru stanu cywilnego — każdy kierownik USC w Polsce ma do niego dostęp (art. 19 ust. 2b Prawa o aktach stanu cywilnego — tworzy odrębny rejestr)
- 5Sąd może unieważnić rozwód pozasądowy tylko w wyjątkowych przypadkach: groźba, błąd wywołany podstępem drugiego małżonka, stan wyłączający świadome podjęcie decyzji, albo gdy okazało się że para miała wspólne dzieci — i tylko jeśli za trwaniem małżeństwa przemawia dobro rodziny (art. 58³ k.r.o. — podstawy i procedura unieważnienia)
- 6Opłata sądowa od pozwu o unieważnienie rozwodu pozasądowego wynosi 200 zł — zmiana art. 27 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
- 7Rozwiązany pozasądowo małżonek może od razu przy tej samej wizycie w USC powrócić do nazwiska sprzed ślubu — termin 1 roku na powrót do panieńskiego/poprzedniego nazwiska liczony od daty oświadczeń (art. 59 k.r.o. — zmieniony przepis o powrocie do poprzedniego nazwiska)
- 8Ustawa wchodzi w życie po 12 miesiącach od ogłoszenia — na przygotowanie systemów informatycznych i szkoleń dla kierowników USC (art. 7 druku 2121)
- 9Z procedury mogą korzystać wyłącznie obywatele polscy lub — przy braku wspólnego obywatelstwa — osoby zamieszkałe w Polsce; wykluczone są pary, dla których właściwe byłoby prawo obce (art. 89a Prawa o aktach stanu cywilnego — określa krąg uprawnionych)
Kogo dotyczy
Małżeństwa bez wspólnych małoletnich dzieci chcące się rozstać za zgodą (według danych GUS z 2023 r. w takiej sytuacji jest ok. 24 tys. par rocznie). Kierownicy urzędów stanu cywilnego we wszystkich 2257 gminach w Polsce — zyskają nowe kompetencje i obowiązki. Sądy okręgowe rozpatrujące sprawy rozwodowe — spodziewane zmniejszenie wpływu spraw. Prokuratorzy — zyskują prawo wytoczenia powództwa o unieważnienie rozwodu pozasądowego.
Praktyczny wpływ
Para, która faktycznie od dawna nie żyje razem i nie ma małoletnich dzieci, zamiast wielomiesięcznego (często rocznego) oczekiwania na rozprawę sądową i konieczności pozywania współmałżonka, będzie mogła rozwieść się w ciągu kilku tygodni — dwie wizyty w dowolnym USC w Polsce, miesiąc przerwy, łącznie 600 zł. Opłaty trafiają do gminy, nie do budżetu centralnego. Efekt prawny jest taki sam jak po wyroku sądowym — żadna ze stron nie jest uznana za winną rozpadu małżeństwa.
Kontrowersje
Projekt dotyka konstytucyjnie chronionej instytucji małżeństwa (art. 18 Konstytucji RP). Przeciwnicy — w tym PiS i środowiska kościelne — argumentują, że wyprowadzenie rozwodu poza sąd osłabia ochronę małżeństwa i może prowadzić do pochopnych rozstań. Rząd odpiera zarzuty, wskazując, że Konstytucja nie zastrzega rozwiązania małżeństwa wyłącznie dla sądów, a procedura pozasądowa i tak wymaga spełnienia tych samych materialnych przesłanek co sądowa. Kwestia zgodności z art. 18 Konstytucji może stać się przedmiotem wniosku do Trybunału Konstytucyjnego.
Powiązane głosowania
5 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
