głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPunkt porządku obrad
Pkt. 6 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu (druki nr 2111, 2594 i 2594-A)
Obietnice wyborcze a to głosowanie
To głosowanie jest powiązane z obietnicami z kampanii wyborczej. Sprawdzamy, czy klub głosował zgodnie z deklaracją.
Wyniki głosowania
Sejm uchwalił ustawę, która od 1 stycznia 2027 r. wprowadza do polskiego prawa instytucję „umowy o wspólnym pożyciu" — notarialnego kontraktu dającego partnerom setki praw dotąd zarezerwowanych dla małżonków. Ustawa przeszła minimalną większością: 230 głosów za, 200 przeciw, 1 wstrzymujący się.
Analiza
15 lipca 2026, 09:47
W skrócie
Pary (w tym jednopłciowe) będą mogły zawrzeć u notariusza „umowę o wspólnym pożyciu", która nie jest małżeństwem, ale daje podobną ochronę prawną: prawo do pochowania partnera, wejście w najem jego mieszkania po śmierci, rentę rodzinną, wspólne ubezpieczenie zdrowotne, prawo odmowy zeznań w sądzie przeciwko partnerowi, zwolnienie z podatku od darowizn i spadków tak jak małżonek. Ustawa nowelizuje ponad 238 obowiązujących przepisów — od kodeksu cywilnego, przez prawo podatkowe, aż po przepisy o służbie wojskowej i PPK (prywatne konto emerytalne). Uchwalono ją w odpowiedzi na trzy wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC — międzynarodowy sąd w Strasburgu badający naruszenia praw człowieka), które nakazały Polsce zapewnienie prawnej ochrony związkom nieformalnym.
Co się zmienia
- 1Nowa instytucja: "umowa o wspólnym pożyciu" zawierana w formie aktu notarialnego — art. 1 ustawy głównej (wchodzi w życie 1.01.2027 r.; umowa nie zmienia stanu cywilnego — partnerzy nie stają się małżonkami, ale dostają ochronę prawną podobną do małżeńskiej); rejestracja w USC (Urząd Stanu Cywilnego) kosztuje 100 zł, zaświadczenie 38 zł.
- 2Zakaz zawarcia małżeństwa z osobą trzecią podczas trwania umowy — nowy art. 13a KRiO (Kodeks rodzinny i opiekuńczy; druk 2594, art. 4 pkt 1 — to odpowiednik zakazu bigamii: nie można być jednocześnie stroną umowy i żenić się z kimś innym; małżeństwo zawarte wbrew temu zakazowi może być unieważnione).
- 3Partner wstępuje w najem mieszkania po śmierci drugiej strony umowy — art. 691 §1 KC (Kodeks cywilny; druk 2594, art. 5 — dotąd prawo to mieli wyłącznie małżonkowie i dzieci najemcy; teraz partner z umowy ma takie samo prawo dziedziczenia najmu).
- 4Prawo odmowy zeznań w sądzie i przed organami administracji przeciwko partnerowi — art. 261 §1 KPC (Kodeks postępowania cywilnego) i art. 83 §1 KPA (Kodeks postępowania administracyjnego); druk 2594, art. 3 i 6 — prawo to przysługuje też po rozwiązaniu umowy, analogicznie jak byłym małżonkom.
- 5Zwolnienie z podatku od spadków i darowizn — zaliczenie do I grupy podatkowej (najkorzystniejszej) wraz z pełnym zwolnieniem, tak jak małżonek — art. 14 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zmieniony poprawką 7 (druk 2594-A); dotąd partnerzy nieformalnych związków płacili pełny podatek.
- 6Renta rodzinna (miesięczne świadczenie ZUS dla rodziny osoby, która zmarła), zasiłek pogrzebowy, zasiłek opiekuńczy i ubezpieczenie zdrowotne — rozszerzone na partnerów z umowy; druk 2111, uzasadnienie — dotąd te świadczenia z ZUS i NFZ przysługiwały wyłącznie małżonkom.
- 7Podział środków PPK (Pracownicze Plany Kapitałowe — prywatne konto emerytalne, na które wpłacają pracownik, pracodawca i państwo) przy rozwiązaniu umowy — jak przy rozwodzie: partner dostaje połowę; po śmierci uczestnika PPK ma 3 miesiące na wniosek o wypłatę — art. 84–85 ustawy o PPK, zmienione przez art. 211 projektu (druk 2594-A, poprawki 58–60 — przyjęte wcześniej tego samego dnia).
- 8Prawo do pochówku partnera — nowy art. 10 ust. 1 pkt 1a ustawy o cmentarzach (druk 2594, art. 2 — dotąd decyzja o pochówku należała do małżonka i rodziny; teraz partner z umowy ma pierwszeństwo przed dalszą rodziną).
- 9Wyłączenie sędziów, urzędników, lekarzy i psychologów od prowadzenia spraw dotyczących partnera lub jego krewnych — liczne przepisy (m.in. art. 48 §1 pkt 2a KPC, art. 24 §1 pkt 2a KPA, poprawki 25, 47, 68 w druku 2594-A — eliminacja konfliktu interesów analogiczna do przepisów chroniących małżonków).
- 10Cudzoziemiec-partner obywatela polskiego z zezwoleniem na pobyt czasowy z tytułu umowy o wspólnym pożyciu jest zwolniony z obowiązku osobnego starania się o zezwolenie na pracę — nowy art. 238a projektu, zmieniający art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy o warunkach powierzania pracy cudzoziemcom (druk 2594-A, poprawka 67 — dotąd to prawo mieli tylko małżonkowie obywateli polskich).
- 11Partner żołnierza zawodowego może towarzyszyć mu na zagranicznym szkoleniu powyżej 6 miesięcy, wojsko zwraca koszty przejazdu, zakwaterowania i ubezpieczenia zdrowotnego partnera — art. 93, 106, 455 ustawy o zawodowej służbie wojskowej (druk 2594-A, poprawki 62–66 — dotąd dotyczyło wyłącznie małżonka żołnierza).
- 12Odrzucono wnioski mniejszości: pełne dziedziczenie ustawowe partnera na równi z małżonkiem (wniosek KP Razem, poprawka 5), możliwość adopcji dziecka partnera (poprawka 4) oraz udział w pieczy nad dzieckiem partnera (poprawka 3) — żadna z tych zmian nie weszła do ostatecznej ustawy.
Kogo dotyczy
Pary nieformalne (w tym jednopłciowe) żyjące lub planujące żyć bez ślubu; cudzoziemcy będący partnerami obywateli polskich ubiegający się o pracę w Polsce; żołnierze zawodowi i ich partnerzy w kontekście szkoleń zagranicznych i urlopów opiekuńczych; funkcjonariusze Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa oraz ich partnerzy (przydziały mieszkań służbowych); rolnicy ubezpieczeni w KRUS i ich partnerzy pracujący w gospodarstwie; uczestnicy PPK (ok. 4 mln pracowników) i ich partnerzy; kredytobiorcy ubiegający się o rządowy kredyt mieszkaniowy z dopłatą; sędziowie, lekarze, psychologowie i kontrolerzy w zakresie przepisów o wyłączeniu; notariusze sporządzający umowy; działacze opozycji antykomunistycznej, których partnerzy zyskują status wdowy/wdowca po ich śmierci; osoby głuchonieme korzystające z tłumaczy PJM i ich rodziny.
Praktyczny wpływ
Para żyjąca na podstawie umowy będzie traktowana w szpitalu jak rodzina — partner może decydować o leczeniu i dostać informacje o stanie zdrowia, czego dziś nie ma. Przy śmierci partnera drugi nie musi walczyć z jego rodziną o pochówek ani wyprowadzać się z mieszkania. Partner zamieszkały w lokalu najemcy wejdzie w umowę najmu z mocy prawa — bez konieczności negocjacji z właścicielem. Zwolnienie z podatku od darowizn i spadków oznacza w praktyce, że para może przekazywać sobie pieniądze i majątek bez daniny, którą dziś nieformalni partnerzy płacą jak obcy ludzie (stawki do 20%). Cudzoziemiec-partner Polaka będzie mógł legalnie pracować bez dodatkowej biurokratycznej procedury o osobne zezwolenie.
Kontrowersje
Ustawa jest jedną z najbardziej spornych politycznie w tej kadencji. PiS i Konfederacja głosowały jednolicie przeciw, określając projekt jako „tylne wejście do małżeństw jednopłciowych" sprzeczne z art. 18 Konstytucji RP (który definiuje małżeństwo wyłącznie jako związek kobiety i mężczyzny). Rząd odpierał ten zarzut, wskazując, że umowa nie zmienia stanu cywilnego i nie jest małżeństwem, a jej uchwalenie jest wymagane przez trzy wyroki ETPC (Przybyszewska i inni, Formela i inni, Szypuła i inni) — Polska była zobowiązana do wykonania tych wyroków. Lewica i KP Razem krytykowały ustawę z przeciwnego kierunku — jako zbyt zachowawczą, bo odrzucono prawa adopcyjne i pełne dziedziczenie ustawowe. Wynik głosowania (230 vs 200) — jedna z najniższych większości tej kadencji — odzwierciedla głęboki podział społeczny w tej sprawie.
Powiązane głosowania
42 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych