głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPkt. 2 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (druki nr 2121, 2233 i 2233-A)
Wyniki głosowania
Sejm uchwalił ustawę o rozwodzie pozasądowym — 242 głosy za, 187 przeciw, 2 wstrzymały się. Po raz pierwszy w polskiej historii małżonkowie bez wspólnych dzieci będą mogli rozwiązać małżeństwo w urzędzie stanu cywilnego zamiast w sądzie. Ustawa trafi teraz do Senatu.
Analiza
13 marca 2026, 19:02
W skrócie
Nowe prawo umożliwia małżonkom bez wspólnych małoletnich dzieci rozwód w urzędzie stanu cywilnego (USC) — bez sądu, bez adwokata, za łączną opłatą 600 zł. Wymagane są dwie wizyty w USC z co najmniej miesięczną przerwą między nimi, a para musi zgodnie potwierdzić, że faktycznie nie żyje już razem jako małżeństwo i jest w związku co najmniej rok. Ustawa wejdzie w życie dopiero po 12 miesiącach od jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw — to czas na dostosowanie systemów informatycznych i przeszkolenie pracowników USC w całej Polsce.
Co się zmienia
- 1Nowy art. 58¹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.) — wprowadza możliwość rozwodu przed kierownikiem USC bez sądu; warunki łączne: co najmniej 1 rok małżeństwa, brak wspólnych małoletnich dzieci i dzieci poczętych lecz nieurodzonych, pełna zgoda obojga małżonków, zupełny i trwały rozpad pożycia, obywatelstwo polskie obojga lub — przy braku wspólnego obywatelstwa — zamieszkanie w Polsce (art. 58¹ k.r.o. z druku 2233 — definiuje wszystkie warunki i tryb procedury pozasądowej)
- 2Dwuetapowa procedura z obowiązkową miesięczną przerwą: etap 1 — pisemne zapewnienia złożone osobiście i jednocześnie przez oboje małżonków w dowolnym USC w Polsce (300 zł), ważne 6 miesięcy; etap 2 — ustne oświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa po upływie min. 1 miesiąca i przed upływem 6 miesięcy od zapewnień (300 zł); łącznie 600 zł — dokładnie tyle samo co sądowa opłata od pozwu o rozwód (art. 89b–89c Prawa o aktach stanu cywilnego z druku 2233 — opisują szczegółowo zawartość obu wizyt, obowiązek pouczenia małżonków i rygory karne za fałszywe oświadczenia)
- 3Nowy art. 58² k.r.o. — małżeństwo uznaje się za rozwiązane z chwilą złożenia oświadczeń; wywołuje skutki identyczne jak brak winy po żadnej stronie, co wyklucza możliwość zasądzenia rozszerzonych alimentów od małżonka wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa (art. 60 § 2 k.r.o. — przepis o alimentach 'z winy' nie ma zastosowania przy rozwodzie pozasądowym)
- 4Nowy art. 58³ k.r.o. — sąd może unieważnić rozwód pozasądowy wyłącznie w wyjątkowych przypadkach: bezprawna groźba, błąd wywołany podstępem drugiego małżonka, stan wyłączający świadome podjęcie decyzji albo zatajenie wspólnych dzieci — ale tylko jeśli dobro rodziny przemawia za trwaniem małżeństwa; termin dla małżonka: 6 miesięcy od ustania wady, maksymalnie 3 lata od złożenia oświadczeń; prokurator ma uprawnienie nieograniczone w czasie (art. 58³ k.r.o. i art. 58⁴ §6 k.r.o. z druku 2233 — opisują podstawy i procedurę unieważnienia)
- 5Nowy rejestr rozwodów pozasądowych w ramach rejestru stanu cywilnego — gromadzi 12 kategorii danych, dostępny dla każdego kierownika USC w Polsce; rejestrowane są zarówno zakończone procedury, jak i odmowy, co uniemożliwia 'obchodzenie' odmowy przez składanie zapewnień w innym USC (art. 19 ust. 2b Prawa o aktach stanu cywilnego z druku 2233 — tworzy odrębny rejestr elektroniczny)
- 6Odmowa przez kierownika USC nie jest decyzją administracyjną (nie można się odwołać do sądu administracyjnego), ale nie zamyka drogi do sądu powszechnego; po ustaniu przeszkody małżonkowie mogą ponownie złożyć zapewnienia (art. 89e–89f Prawa o aktach stanu cywilnego z druku 2233 — regulują odmowę i możliwość ponowienia procedury)
- 7Oświadczenie o powrocie do nazwiska sprzed ślubu można złożyć niezwłocznie przy tej samej wizycie w USC, w której składa się oświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa — bez konieczności osobnej wizyty (art. 90 ust. 1a Prawa o aktach stanu cywilnego z druku 2233)
- 8Opłata sądowa od pozwu o unieważnienie rozwodu pozasądowego wynosi 200 zł (zmiana art. 27 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, druk 2233 — dodaje nowy pkt 2a z niską opłatą dostępną dla małżonków)
- 9Jednorazowy koszt dostosowania państwowych systemów informatycznych USC: 8 474 590 zł brutto z budżetu państwa (część 27 — Informatyzacja); ustawa wchodzi w życie po 12 miesiącach od ogłoszenia (art. 7 druku 2121 — vacatio legis daje czas na szkolenia i modernizację systemów)
Kogo dotyczy
Małżonkowie bez wspólnych małoletnich dzieci, w związku co najmniej rok — według GUS ok. 12 tys. par rocznie mogłoby skorzystać z nowej drogi (ok. 50% z ~24 tys. rozwodów małżeństw bezdzietnych); kierownicy i pracownicy ok. 2 300 urzędów stanu cywilnego w Polsce — nowe obowiązki pouczeniowe, rejestracyjne i weryfikacyjne; gminy — nowe dochody z opłat (600 zł za każdą zakończoną procedurę); sądy okręgowe — odciążenie o ok. 12 tys. spraw rocznie (ok. 2,8% obecnego wpływu); prokuratorzy — nowe uprawnienie do wytaczania powództw o unieważnienie rozwodu pozasądowego; małżonkowie chcący uznać swój rozwód w innym kraju UE — mogą uzyskać unijne zaświadczenie za 20 zł opłaty skarbowej.
Praktyczny wpływ
Para bez dzieci uniknie wielomiesięcznego oczekiwania na termin w sądzie okręgowym — cały proces zajmie minimum 1 miesiąc (zamiast często ponad roku przy sprawie sądowej). USC można wybrać dowolny w całej Polsce — nie trzeba jechać do USC właściwego dla miejsca zamieszkania. Ważna pułapka: decydując się na rozwód pozasądowy, małżonkowie automatycznie rezygnują z możliwości dochodzenia winy drugiej strony i związanych z tym wyższych alimentów — ustawa wyklucza stosowanie art. 60 § 2 k.r.o., czyli tzw. rozszerzonych alimentów od małżonka wyłącznie winnego. Domniemanie ojcostwa (czyli automatyczne uznanie byłego męża za ojca dziecka) obowiązuje przez 300 dni od daty oświadczeń w USC. To już szóste głosowanie w tym procesie legislacyjnym — PiS dwukrotnie bezskutecznie próbował zablokować projekt wnioskami o odrzucenie w całości (styczeń 2026 i 13 marca 2026 rano), a Sejm wcześniej przyjął już trzy poprawki komisji (głosowania z 13 marca 2026).
Kontrowersje
Projekt dotyka konstytucyjnie chronionej instytucji małżeństwa (art. 18 Konstytucji RP — stanowi, że małżeństwo pozostaje pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej). PiS i środowiska kościelne twierdzą, że wyprowadzenie rozwodu poza sąd osłabia tę ochronę i sprzyja pochopnym rozstaniom — sąd pełnił rolę bufora i mediatora. Rząd Tuska odpiera zarzuty, wskazując że Konstytucja nie zastrzega rozwiązania małżeństwa wyłącznie dla sądów, a materialne przesłanki (zupełny i trwały rozkład pożycia) są identyczne jak przy rozwodzie sądowym. Po uchwaleniu przez Sejm PiS może skierować ustawę do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej (art. 188 Konstytucji).
Powiązane głosowania
5 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych