głosowanie nad całością projektu.

Co się zmienia

• 1Nowe stawki udziałów samorządów w PIT i CIT — gmina dostaje 7% PIT i 1,6% CIT, miasto na prawach powiatu (np. Wrocław, Poznań) 8,6% PIT i 2,2% CIT, powiat ziemski 2% PIT i 1,7% CIT, województwo 0,35% PIT i 2,3% CIT (art. 8 druku 622/675 — to procenty od dochodów podatników mieszkających/mających siedzibę na terenie danego samorządu; poprzednie stawki były niższe, bo podatek naliczano inaczej)
• 2Całkowita likwidacja starego algorytmu subwencji ogólnej i zastąpienie go pięcioma rodzajami 'potrzeb finansowych' JST: wyrównawczymi (dla biedniejszych samorządów), oświatowymi (ponad 102 mld zł na 2025 r.), rozwojowymi (ok. 8,6 mld zł — 23% wydatków majątkowych kategorii samorządów), ekologicznymi (ok. 1,5 mld zł dla gmin z parkami narodowymi, rezerwatami i Naturą 2000) i uzupełniającymi (gwarancja minimalnego wzrostu dochodów) (art. 23–30 druku 622 — suma tych pięciu składowych wyznacza ile pieniędzy dana JST musi dostać)
• 3Miast na prawach powiatu (MnPP — 66 miast jak Warszawa, Kraków, Gdańsk) wydzielono jako osobną czwartą kategorię JST ze własnymi stawkami i własnymi progami wyrównania — poprzednio były traktowane razem z gminami lub powiatami (art. 2 druku 622)
• 4Likwidacja 'janosikowego' (wpłat zamożnych samorządów do budżetu centralnego) i zastąpienie go 'korektą zamożności': gdy dochody danej JST na mieszkańca przekraczają 120% średniej dla jej kategorii, pomniejsza się jej udziały w PIT/CIT o 50% nadwyżki — bez przesyłania pieniędzy innym samorządom (art. 32 druku 622)
• 5Nowa zasada naliczania udziałów w PIT i CIT — zamiast od podatku faktycznie wpłaconego w danym roku, udział liczony jest od dochodów podatników z 2 lat wstecz (rok bazowy = rok budżetowy minus 2), waloryzowanych wskaźnikami wzrostu płac (PIT: +37,1% w 2025 r.) i PKB (CIT: +29,5% w 2025 r.), co ma chronić samorządy przed wahaniami wpływów podatkowych (art. 11–13 druku 622)
• 6Rezerwa budżetowa dla samorządów: 1% łącznych potrzeb finansowych wszystkich JST plus stałe 700 mln zł — łącznie 1,7 mld zł na 2025 r.; 80% dzielone z udziałem reprezentacji samorządów (KWRiST — Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego), 20% w gestii Ministra Finansów (art. 34 druku 622); z rezerwy wyodrębniono 330 mln zł na drogi w miastach na prawach powiatu, 40 mln zł dla gmin z dużymi parkami narodowymi (art. 90–91 druku 675 z poprawką z druku 675-A) i 30 mln zł dla gmin uzdrowiskowych (art. 92 druku 675-A)
• 7Gwarancja wzrostu dochodów w 2025 r.: żadna JST nie może dostać mniej niż 106% swoich dochodów z 2024 r.; jednocześnie żadna nie może dostać więcej niż 112% — nadwyżka zasila rezerwę dla słabszych samorządów (art. 85 i 88 druku 675)
• 8Nowe kryterium amortyzacji podatkowej dla małych i średnich firm: firmy mogą szybciej amortyzować (odliczać od podatku) budynki niemieszkalne i budowle, jeśli działają w gminie o wskaźniku zamożności poniżej 100% średniej i powiecie z bezrobociem co najmniej 120% średniej krajowej — przepis zachęca do inwestycji w biedniejszych regionach (art. 57–58 druku 675, wchodzi w życie od 1 stycznia 2025 r.)
• 9Wcześniej w trakcie tego samego posiedzenia Sejm odrzucił wszystkie 18 wniosków mniejszości posła Tomaszewskiego (Kukiz'15), które proponowały m.in. zastąpienie 'potrzeb rozwojowych' odrębną 'subwencją inwestycyjną' (14% wydatków inwestycyjnych samorządu) i wprowadzenie obowiązku jawności wszystkich danych źródłowych MF. W ustawie pozostał rządowy mechanizm potrzeb rozwojowych.
• 10Przyjęto natomiast poprawkę z druku 675-A doprecyzowującą podział rezerwy dla gmin z parkami narodowymi i gmin uzdrowiskowych — umożliwia ona wyższe dofinansowanie gmin, w których w 2025 r. zostanie utworzony nowy park lub istniejący zostanie powiększony.