Sejm 5 listopada 2025 r. otworzył drogę do droższych napojów i alkoholu, uchwalił ustawę ułatwiającą gminom pisanie planów zabudowy oraz niemal jednogłośnie skorygował podział pieniędzy dla samorządów na 2026 rok. Koalicja rządząca przegłosowała też wszystkie poprawki Senatu do ustawy o układach zbiorowych pracy — bez jednej akceptacji.
Podatki: akcyza na alkohol, opłata cukrowa i wygrane w bukmacherce
Sejm odrzucił wnioski PiS o zatrzymanie rządowego pakietu podatkowego już na pierwszym czytaniu. Przy głosowaniu nad projektem akcyzy na alkohol: ZA odrzuceniem projektu — 194, PRZECIW — 236. Przy projekcie opłaty cukrowej: ZA — 197, PRZECIW — 230.
Rząd chce od 1 stycznia 2026 r. mocno podnieść akcyzę na alkohol — o 15% w 2026 r. i kolejne 10% w 2027 r., zamiast wcześniejszych corocznych podwyżek o 5%. Butelka wódki 0,5 l (40%) miałaby kosztować około 34,95 zł, czyli około 3 zł więcej. Piwo i wino też zdrożeją, choć mniej odczuwalnie — szacunkowo o kilkanaście–kilkadziesiąt groszy za butelkę.
W tym samym pakiecie rośnie opłata cukrowa od słodzonych napojów. Stawka za kofeinę lub taurynę w energetykach skacze z 10 gr do 1 zł za litr — dziesięciokrotny wzrost, który producenci przełożą na ceny w sklepie. Puszka energetyka 0,25 l może kosztować około 6,27 zł zamiast około 6,00 zł. Podatek od wygranych powyżej 2280 zł w zakładach bukmacherskich i grach miał wzrosnąć z 10% do 15% — próg zwolnienia pozostaje bez zmian od 2003 r.
Dla zwykłego kupującego oznacza to droższe zakupy w sklepie i mniejszą kwotę „na rękę” po dużej wygranej. Rząd liczy na około 26,9 mld zł dodatkowych wpływów budżetowych przez 10 lat. Branże protestują przeciw skróconemu terminowi wejścia ustawy w życie — kilka tygodni zamiast standardowych sześciu miesięcy na dostosowanie cen i kontraktów.
Zwolnienia podatkowe dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych
Sejm odrzucił wniosek opozycji o wyrzucenie projektu zmian w podatku CIT: ZA odrzuceniem — 194, PRZECIW — 230, wstrzymujących się — 5.
Chodzi o podatek u źródła (WHT) — gdy polska firma wypłaca dywidendy, odsetki lub opłaty licencyjne zagranicznym funduszom. Fundusze z USA, Kanady i innych krajów spoza UE dotąd płaciły ten podatek w Polsce, a potem walczyły o zwrot — bo prawo faworyzowało fundusze europejskie. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał to za niezgodne z prawem unijnym.
Nowe przepisy mają wyrównać warunki: zagraniczne fundusze inwestycyjne i emerytalne spoza UE też będą zwolnione z WHT, o ile między Polską a ich krajem działa umowa o wymianie informacji podatkowych. Polskie spółki nie będą musiały pobierać podatku przy wypłatach do tych funduszy.
Dla zwykłego obywatela bezpośredniego skutku nie widać — to sprawa dużych inwestorów i spółek giełdowych. Skarb Państwa ma przestać zwracać nienależnie pobrane kwoty: w latach 2014–2025 Polska zwróciła funduszom ponad 1,2 mld zł podatku plus 440 mln zł odsetek.
Plany ogólne gmin — uproszczenie planowania i ochrona inwestorów
Sejm uchwalił ustawę ułatwiającą gminom tworzenie planów ogólnych — dokumentów określających, gdzie i co można budować na terenie całej gminy. Każda z 2479 gmin w Polsce musi taki plan mieć do 1 lipca 2026 r. Wynik głosowania: ZA — 237, PRZECIW — 194, wstrzymujących się — 4.
Ustawa zastępuje wiążące uzgodnienia ze dziesiątkami instytucji (Straż Pożarna, operatorzy sieci energetycznych, gazowych, kolejowych) zwykłymi opiniami — gmina nie będzie musiała czekać miesiącami na zgodę każdej z nich. Wiążące uzgodnienia zostają tylko dla parków narodowych i obszarów chronionych (rezerwaty, Natura 2000). Gminy nie zapłacą kar za spóźnione decyzje o warunkach zabudowy do końca 2026 r.
Inwestorzy, którzy złożyli wniosek o warunki zabudowy przed 16 października 2025 r., nie stracą decyzji przez nowy 5-letni limit ważności — liczy się data złożenia wniosku, nie data jego wydania. Sejm odrzucił jednak poprawkę opozycji, która chciała przesunąć tę datę graniczną na 30 czerwca 2026 r. (ZA poprawką — 26, PRZECIW — 235) — ci, którzy złożą wniosek po 16 października 2025 r., nie będą chronieni przed wygaśnięciem decyzji po pięciu latach.
Dla właściciela działki oznacza to szybsze planowanie w gminie i mniej biurokracji przy budowie domu. Dla tych, którzy czekają w kolejce od października 2025 r., decyzja będzie miała datę ważności — po pięciu latach trzeba będzie zaczynać od nowa.
Dochody samorządów na 2026 rok
Sejm przyjął techniczną ustawę aktualizującą dane podatkowe do wyliczenia pieniędzy dla gmin, powiatów i województw w 2026 r.: ZA — 434, PRZECIW — 3, wstrzymujących się — 1.
Ustawa nakazuje użyć nowszych danych o podatku CIT firm — ze stanu na 30 czerwca 2025 r. zamiast z marca 2024 r. Chodzi o to, by każdy samorząd dostał kwotę odpowiadającą temu, ile podatku faktycznie zapłacono na jego terenie. Łączna pula pieniędzy się nie zmienia — zmienia się podział między jednostkami.
Wcześniej Sejm odrzucił wniosek opozycji o wprowadzenie stałej „subwencji inwestycyjnej” — dodatkowych pieniędzy dla samorządów, które więcej wydają na inwestycje (drogi, szkoły, wodociągi). Za wnioskiem — 179, PRZECIW — 234.
Dla mieszkańca oznacza to, że budżet jego gminy na 2026 r. zostaje skorygowany o dokładniejsze dane — jedne samorządy dostaną nieco więcej, inne nieco mniej niż planowano. Mechanizm premiujący inwestycje samorządów nie wszedł w życie.
Układy zbiorowe pracy — Sejm odrzucił wszystkie poprawki Senatu
Sejm tego dnia odrzucił wszystkie 11 poprawek Senatu do ustawy o układach zbiorowych pracy — przepisów regulujących negocjacje między pracodawcami a związkami zawodowymi. Żadna poprawka nie przeszła: głosy PRZECIW sięgały od 414 do 437, ZA — od 0 do 4.
Senat proponował m.in. doprecyzowanie definicji „osoby wykonującej pracę zarobkową”, rozszerzenie ochrony na emerytów i rencistów objętych układami, prawo emerytów do składania wniosków o sprawdzenie legalności układu przed sądem pracy oraz korekty spójności przepisów karnych z materialnymi.
Sejm odrzucił te propozycje mimo rekomendacji komisji sejmowej ich przyjęcia. Ustawa wraca do Senatu w wersji uchwalonej wcześniej przez Sejm — bez senackich zmian.
Dla pracownika oznacza to, że nowe zasady układów zbiorowych — w tym rejestr układów i wzmocnienie praw związkowców — wchodzą bez doprecyzowań proponowanych przez Senat. Emeryci i renciści objęci układami nie dostaną wyraźnej gwarancji w przepisie, że warunki zakładowe nie mogą być gorsze niż branżowe, ani prawa do samodzielnego wystąpienia do sądu pracy.
Podsumowanie
5 listopada 2025 r. koalicja rządząca przepchnęła kluczowe projekty podatkowe dalej w procedurze legislacyjnej, uchwaliła ustawę ratującą gminy przed terminem planów ogólnych i skorygowała podział pieniędzy dla samorządów. Największe kontrowersje budziły podatki — szczególnie dziesięciokrotny skok opłaty za kofeinę w energetykach i przyspieszone podwyżki akcyzy na alkohol — oraz masowe odrzucenie poprawek Senatu do ustawy o układach zbiorowych pracy, w tym propozycji rozszerzenia ochrony na emerytów.
