głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPkt. 7 Sprawozdanie Komisji o:- rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, - poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego, - poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz ustawy - Kodeks karny, - poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego, - poselskim projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia nadużywania tymczasowego aresztowania oraz ochrony praw osób tymczasowo aresztowanych, - poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego, - komisyjnych projektach ustaw o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy (druki nr 1600, 410, 643, 865, 935, 1131, 1109, 1110, 2086 i 2086-A)
Wyniki głosowania
Sejm uchwalił 23 stycznia 2026 r. kompleksową reformę Kodeksu postępowania karnego: zaostrza zasady tymczasowego aresztowania, zakazuje używania w sądzie dowodów zdobytych nielegalnie oraz wzmacnia prawa osób aresztowanych do kontaktu z adwokatem. Za głosowało 240 posłów, przeciw 174 (głównie PiS), wstrzymało się 20.
Analiza
09 marca 2026, 09:36
W skrócie
Polska od lat mierzy się z problemem nadużywania tymczasowego aresztowania — ludzie siedzą w areszcie miesiącami, choć nie są jeszcze skazani, czasem po to, by wymusić na nich zeznania. Ustawa to zmienia: skraca maksymalny okres aresztu bez odnowienia z 3 miesięcy do 1 miesiąca, wprowadza dwa nowe środki alternatywne (areszt domowy i elektroniczną opaskę na nogę), wprost zakazuje aresztu stosowanego po to, żeby „wyciągnąć" zeznania, i poprawia dostęp aresztowanego do swojego adwokata. Dodatkowo cofa zmianę z 2016 roku, która pozwalała prokuratorowi samodzielnie „legalizować" dowody zdobyte nielegalnie przy okazji podsłuchów — teraz wymagana jest zgoda sądu, a dowodów zdobytych przez przestępstwo w ogóle nie wolno używać.
Co się zmienia
- 1Zakaz używania tzw. 'owoców zatrutego drzewa' — dowodów zdobytych za pomocą przestępstwa (np. przez nielegalny podsłuch) nie wolno wykorzystać w procesie — art. 168a KPK (przepis ten w wersji z 2016 r. dopuszczał takie dowody; ustawa przywraca zakaz obowiązujący przed 14 kwietnia 2016 r.)
- 2Usunięcie art. 168b KPK — prokurator traci prawo do samodzielnej decyzji o 'legalizacji' dowodów zdobytych przy okazji kontroli operacyjnej (podsłuchu); teraz zgodę musi wyrazić sąd w ciągu 14 dni (art. 237a KPK — jeśli przy podsłuchu wykryto inne przestępstwo, tylko sąd może zezwolić na użycie tego dowodu)
- 3Skrócenie pierwszego okresu tymczasowego aresztowania z 3 miesięcy do 1 miesiąca — art. 263 §1 KPK (po miesiącu prokurator musi wnioskować o przedłużenie i uzasadnić, co konkretnie zrobił i co planuje; łączny czas aresztu w śledztwie nadal nie może przekroczyć 12 miesięcy)
- 4Dwa nowe środki zapobiegawcze zamiast aresztu: areszt domowy (oskarżony zostaje w domu/wskazanym miejscu) i dozór elektroniczny (opaska GPS) — art. 265a i 265b KPK (sąd musi rozważyć te opcje przed decyzją o areszcie)
- 5Zakaz 'aresztu wydobywczego' — wprost wpisano do ustawy, że tymczasowego aresztowania nie wolno stosować po to, by wymusić zeznania lub przyznanie się do winy — art. 257 §1a KPK
- 6Usunięcie prawa prokuratora do blokowania zmiany aresztu na kaucję (poręczenie majątkowe) — prokurator nie może już jednym słowem sprzeciwu zawiesić wykonania decyzji sądu — uchylony art. 257 §3 KPK
- 7Obowiązkowy trzyosobowy skład sędziowski przy rozpatrywaniu odwołań od aresztu — art. 252 §1a KPK (dotychczas wystarczał jeden sędzia; zmiana ma ograniczyć presję na sąd)
- 8Zaostrzenie przesłanek aresztu — wymagane jest 'realne zagrożenie' ucieczki lub matactwa zamiast dotychczasowej 'uzasadnionej obawy'; usunięto przesłankę 'grożącej surowej kary' (w praktyce stosowaną głównie w sprawach gospodarczych) — art. 258 §1-2 KPK
- 9Podniesienie progu: tymczasowe aresztowanie niemożliwe, gdy za przestępstwo grozi maksymalnie 2 lata więzienia (poprzednio 1 rok) — art. 259 §3 KPK (wyklucza to areszt w drobniejszych sprawach)
- 10Sędzia, który orzekał o areszcie w toku śledztwa, jest automatycznie wyłączony z późniejszego orzekania w tej samej sprawie — art. 40 §1 pkt 11 KPK (ma eliminować 'efekt potwierdzenia' — podświadome utwierdzanie się sędziego w słuszności wcześniejszej decyzji)
- 11Bezterminowa zgoda na telefoniczny kontakt aresztowanego z adwokatem — bez konieczności odnawiania zezwolenia przy każdej zmianie prokuratury lub aresztu śledczego — art. 217c §2a Kodeksu karnego wykonawczego (druk 1109)
- 12Objęcie postępowaniem przyspieszonym przestępstw popełnionych przeciwko żołnierzom, policjantom i funkcjonariuszom Straży Granicznej (naruszenie nietykalności, czynna napaść, znieważenie w związku ze służbą) — nowy art. 517k KPK (druk 643 — skraca czas do wyroku w takich sprawach)
- 13Obowiązkowa jawność posiedzeń w sprawie aresztu — posiedzenia sądu dotyczące tymczasowego aresztowania są z zasady otwarte dla publiczności, sąd może je zamknąć tylko ze względu na dobro postępowania — art. 95b §2 i art. 250a §5 KPK
- 14Prokurator musi osobiście stawić się na posiedzenie w sprawie aresztu — nieobecność traktowana jest jak wycofanie wniosku — art. 250b §2 KPK (ma eliminować automatyzm orzekania bez rzeczywistej debaty)
Kogo dotyczy
Osoby tymczasowo aresztowane i podejrzane w postępowaniach karnych (bezpośredni beneficjenci — silniejsze prawa, krótszy areszt, lepszy dostęp do adwokata); adwokaci i radcowie prawni pełniący funkcję obrońców (łatwiejszy kontakt z klientem w areszcie); prokuratorzy (nowe obowiązki: harmonogram czynności, obowiązkowa obecność na posiedzeniu, utrata prawa blokowania zwolnienia); sędziowie orzekający w sprawach karnych (nowe zasady wyłączenia, skład trzyosobowy przy odwołaniach); areszty śledcze i zakłady karne (reorganizacja kontaktów telefonicznych, oddzielenie aresztowanych niekaranych za przemoc od skazanych za przemoc); żołnierze, policjanci i funkcjonariusze Straży Granicznej jako pokrzywdzeni — sprawy o napaść czy znieważenie ich podczas służby będą rozpatrywane szybciej w trybie przyspieszonym.
Praktyczny wpływ
Aresztowany, który zmienia adwokata lub trafia do innego aresztu, nie będzie już czekał tygodniami na odnowienie zgody na telefon do obrońcy — zgoda jest bezterminowa i podąża za osobą. Sąd rozpatrujący wniosek o przedłużenie aresztu będzie mógł odmówić, jeśli prokurator bez powodu nie przeprowadził wcześniej zaplanowanych czynności — co ma ukrócić praktykę przedłużania aresztu mimo bezczynności śledczych. Osoby aresztowane za przestępstwa finansowe czy gospodarcze (bez przemocy) nie będą już trafiać do cel razem ze skazanymi za przemoc. Zmiana progu z 1 do 2 lat wyklucza areszt w przypadku całego szeregu drobniejszych przestępstw, takich jak niektóre wykroczenia graniczne z kodeksu karnego skarbowego.
Kontrowersje
Konfederacja złożyła jeden z kluczowych projektów wchodzących w skład tej ustawy (druk 935 — projekt Przemysława Wiplera dotyczący aresztu domowego i dozoru elektronicznego), jednak w głosowaniu końcowym cały klub wstrzymał się od głosu. Oznacza to, że połączony projekt nie spełnił ich oczekiwań lub zawierał elementy, których nie mogli poprzeć — mimo że ich własne postulaty znalazły się w uchwaconej ustawie.
Powiązane głosowania
13 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
