poprawka 1
PrzyjętoPunkt porządku obrad
Pkt. 4 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu usprawnienia działań Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji oraz Straży Granicznej na wypadek zagrożenia bezpieczeństwa państwa (druki nr 471, 471-A i 505)
Wyniki głosowania
12 lipca 2024operacje wojskowe
Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu usprawnienia działań Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji oraz…
Sejm przyjął poprawkę 1 do ustawy o usprawnieniu działań Sił Zbrojnych, Policji i Straży Granicznej przytłaczającą większością 417 głosów za (przy 18 przeciw z Konfederacji). Poprawka wynikała z autopoprawki rządu (druk 471-A) i zmieniła miejsce umieszczenia kluczowych przepisów chroniących żołnierzy i funkcjonariuszy przed odpowiedzialnością karną.
W skrócie
Ustawa dotyczy sytuacji, gdy wojsko może działać w Polsce w czasie pokoju — np. przy ochronie granicy przed presją migracyjną z Białorusi — oraz chroni prawnie żołnierzy i policjantów, którzy w nagłej sytuacji zagrożenia przekroczą formalne zasady użycia siły. Poprawka 1 (z autopoprawki rządu, druk 471-A) przeniosła przepisy zwalniające żołnierzy i funkcjonariuszy z odpowiedzialności karnej z Kodeksu karnego do ustaw branżowych: ustawy o środkach przymusu bezpośredniego (dla Policji, Straży Granicznej i Żandarmerii Wojskowej) oraz ustawy o obronie Ojczyzny (dla żołnierzy). Zmiana była techniczna, ale ważna — Kodeks karny ma własną siatkę pojęciową, która nie pasuje do języka służb mundurowych.
jakglosuja.pl
Wyniki per klub
za / przeciw / wstrz. / nieob.
- 175/0/0/15
- 154/1/0/2
- 30/0/0/2
- 29/0/0/2
- 26/0/0/0
- 0/17/0/1
- Kukiz15Kukiz152/0/0/1
- ?Posłowie Niezrzeszeni1/0/0/0
Analiza
28 czerwca 2026, 19:39
Co się zmienia
- 1Usunięto art. 3 z pierwotnego projektu (druk 471), który dodawał kontratypy (czyli przepisy zwalniające z odpowiedzialności karnej) bezpośrednio do Kodeksu karnego jako art. 25a i art. 319a KK — autopoprawka druk 471-A pkt 2
- 2Dodano nowy art. 10a do ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej: policjant, funkcjonariusz Straży Granicznej lub żołnierz Żandarmerii Wojskowej nie popełnia przestępstwa, gdy w obliczu bezprawnego zamachu na granicę państwową naruszy zasady użycia siły — jeśli działał w obronie życia, zdrowia lub wolności własnej albo innej osoby, i jeśli okoliczności wymagały natychmiastowego działania (art. 10a, druk 505 art. 6)
- 3Dodano nowy art. 694a do ustawy o obronie Ojczyzny: analogiczna ochrona dla żołnierzy — zarówno przy ochronie granicy, jak i podczas operacji wojskowej w czasie pokoju; obejmuje też dowódcę, który wydał rozkaz użycia siły (art. 694a ust. 1–4, druk 505 art. 8 pkt 10)
- 4Zaktualizowano art. 3 pkt 1 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, żeby usunąć konflikt prawny między tą ustawą a ustawą o obronie Ojczyzny — poprzednio te dwie ustawy wykluczały wzajemne odesłania (druk 471-A art. 7 pkt 1, uzasadnienie autopoprawki)
- 5Zrezygnowano z przepisu zwalniającego funkcjonariusza z obowiązku udzielenia pierwszej pomocy rannemu, jeśli wymagałoby to przekroczenia granicy — przepis ten wykreślono jako zbędny (druk 471-A uzasadnienie)
Kogo dotyczy
Funkcjonariusze Policji i Straży Granicznej oraz żołnierze Żandarmerii Wojskowej stacjonujący przy granicy polsko-białoruskiej i polsko-rosyjskiej; żołnierze Sił Zbrojnych RP uczestniczący w operacjach wojskowych w czasie pokoju; dowódcy jednostek wojskowych wydający rozkazy użycia siły; prokuratorzy wojskowi rozpatrujący ewentualne skargi na użycie siły.
Praktyczny wpływ
Żołnierz lub policjant, który w chaotycznej sytuacji na granicy (np. masowe nielegalne przekraczanie granicy, prowokacja hybrydowa) użyje siły niezgodnie z procedurą — ale w obronie życia — nie zostanie automatycznie pociągnięty do odpowiedzialności karnej. Przepis nie daje im jednak „wolnej ręki": chroni tylko sytuacje, gdy zagrożenie było bezpośrednie i działanie natychmiastowe. Umieszczenie tych przepisów w ustawach branżowych zamiast w Kodeksie karnym oznacza, że sądy i prokuratorzy będą je interpretować w kontekście specyfiki służby mundurowej, a nie ogólnych reguł prawa karnego.
Kontrowersje
W komisjach złożono 14 wniosków mniejszości, w tym wniosek posłanki Żukowskiej (Lewica), by zamiast formuły „nie popełnia przestępstwa" użyć formuły „nie podlega karze" — różnica jest prawnie istotna: ta pierwsza całkowicie wyłącza bezprawność czynu, druga jedynie zwalnia ze sankcji, ale czyn nadal pozostaje przestępstwem. Zgłaszano też wnioski o ustanowienie kontroli parlamentarnej nad operacjami wojskowymi w czasie pokoju (limit 30 dni, zgoda Sejmu, sprawozdawczość MON). Żaden z tych wniosków mniejszości nie uzyskał większości — poprawka przeszła w wersji rządowej.
Powiązane głosowania
14 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Głosy posłów
458 głosów indywidualnych