głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPkt. 23 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE (druki nr 2227, 2228 i 2228-A)
Wyniki głosowania
Sejm uchwalił ustawę o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE stosunkiem głosów 236 do 199, tworząc prawne ramy dla przyjęcia unijnej pożyczki na zbrojenia w wysokości do 43,7 mld EUR — obsługiwanej przez Bank Gospodarstwa Krajowego i gwarantowanej przez Skarb Państwa.
Analiza
09 marca 2026, 23:13
W skrócie
Polska złożyła wniosek o prawie 44 miliardy euro pożyczki z unijnego programu SAFE na zakup sprzętu wojskowego i inne potrzeby obronne. Ta ustawa tworzy specjalny fundusz w państwowym Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK — bank należący do Skarbu Państwa, specjalizujący się w obsłudze programów publicznych), przez który te pieniądze będą płynąć: BGK zaciąga pożyczkę od Unii Europejskiej, a budżet państwa gwarantuje jej spłatę w 100%. Ustawa wchodzi w życie natychmiast po ogłoszeniu, bo umowę pożyczkową z Komisją Europejską planuje się podpisać już w marcu 2026 roku — stąd ekspresowy, dwudniowy tryb prac parlamentarnych. Wcześniej Sejm odrzucił wszystkie poprawki PiS do tej ustawy (m.in. preambułę antybrukselską, gwarancję wydatków na poziomie 6% PKB i próg 89% dla polskiego przemysłu).
Co się zmienia
- 1BGK tworzy i zarządza FIZB (Finansowy Instrument Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE) jako wyodrębnionym funduszem — to nie jest osobna instytucja, lecz specjalny rachunek w BGK; Minister Obrony Narodowej koordynuje całość i zatwierdza plany wydatków (art. 2 druku 2228)
- 2BGK zaciąga pożyczkę SAFE w imieniu FIZB od Komisji Europejskiej — Skarb Państwa gwarantuje 100% kwoty pożyczki wraz z odsetkami i kosztami, bezprowizjonalnie (art. 10 druku 2228 — gdyby Polska nie spłaciła pożyczki, budżet państwa musi pokryć całość długu)
- 3Środki FIZB mogą być wydawane na: zakup sprzętu i usług obronnych zatwierdzonych przez KE, spłatę pożyczki, a także zwrot wydatków wcześniej wyłożonych 'z góry' przez Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, Krajowy Fundusz Drogowy i Fundusz Kolejowy na zadania zakwalifikowane do SAFE (art. 4 druku 2228 — ustawa reguluje rozliczenie inwestycji poniesionych przed formalną wypłatą pożyczki unijnej)
- 4BGK co roku sporządza plan finansowy FIZB, który musi być uzgodniony z właściwymi ministrami i Ministerstwem Finansów, a następnie zatwierdzony przez MON do 31 lipca roku poprzedniego — dopiero zatwierdzony plan uprawnia do wypłat i uruchamiania kolejnych transz pożyczki (art. 7 druku 2228)
- 5BGK może zaciągać dodatkowe kredyty i emitować obligacje (skrypty dłużne) na rynku krajowym i zagranicznym na potrzeby FIZB — objęte tą samą gwarancją Skarbu Państwa, warunki wymagają zgody Ministra Finansów (art. 11 druku 2228)
- 6PKP Polskie Linie Kolejowe podpisują osobną umowę z Ministrem Transportu o zasadach finansowania i rozliczania środków SAFE na zadania kolejowe — infrastruktura kolejowa i drogi krajowe są częścią polskiego planu inwestycji złożonego do KE (art. 14 druku 2228)
- 7Szef Krajowej Administracji Skarbowej (KAS — administracja podatkowa i celna) prowadzi niezależny audyt prawidłowości wydatków FIZB; może kontrolować BGK, instytucje realizujące kontrakty oraz ostatecznych beneficjentów wsparcia — mają obowiązek udostępniać wszelkie dokumenty na żądanie (art. 17 druku 2228)
- 8Ustawa wchodzi w życie dzień po ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw — tryb natychmiastowy uzasadniony koniecznością zawarcia umowy pożyczkowej z KE przed marcem 2026 r. (uzasadnienie druku 2227); standardowo ustawy wchodzą w życie po 14 dniach od ogłoszenia
Kogo dotyczy
Siły Zbrojne RP i polska branża obronna (jako główni odbiorcy inwestycji zbrojeniowych); BGK jako operator funduszu i formalny pożyczkobiorca; Ministerstwo Obrony Narodowej (koordynator całości, zatwierdza plany); Ministerstwo Finansów (wystawia gwarancję Skarbu Państwa, ponosi ryzyko w razie niespłacenia pożyczki); Ministerstwo Transportu i PKP Polskie Linie Kolejowe (realizatorzy zadań infrastrukturalnych zakwalifikowanych do SAFE); Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (realizuje zadania z zakresu bezpieczeństwa wewnętrznego); podatnicy (pożyczka gwarantowana z budżetu państwa — to oni odpowiadają finansowo w razie problemów); firmy budowlane, zbrojeniowe i logistyczne realizujące kontrakty obronne finansowane ze środków SAFE
Praktyczny wpływ
Pożyczka będzie spłacana przez do 45 lat od wypłaty każdej transzy, z 10-letnim okresem karencji (tzn. przez pierwsze 10 lat Polska spłaca wyłącznie odsetki, nie kapitał). Pierwsza transza — równa 15% całej kwoty pożyczki — ma być wypłacona niezwłocznie po podpisaniu umowy z KE. Ustawa zmienia też krajową „klauzulę obronną" w stabilizującej regule wydatkowej (SRW — mechanizm ograniczający tempo wzrostu wydatków publicznych, by nie naruszać unijnych limitów zadłużenia): dzięki tej zmianie wydatki obronne finansowane z SAFE oraz przyrost nakładów na obronę liczony według metodyki unijnej nie będą wliczane do limitu, co daje rządowi większą elastyczność finansową bez formalnego przekraczania unijnych reguł fiskalnych.
Powiązane głosowania
10 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
