wnioski mniejszości nr 1 i 13
OdrzuconoPunkt porządku obrad
Pkt. 4 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu usprawnienia działań Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji oraz Straży Granicznej na wypadek zagrożenia bezpieczeństwa państwa (druki nr 471, 471-A i 505)
Wyniki głosowania
12 lipca 2024operacje wojskowe
Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu usprawnienia działań Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji oraz…
Sejm odrzucił wnioski mniejszości nr 1 i 13 miażdżącą większością 405 głosów przeciw — przy zaledwie 30 za (26 posłów Lewicy i 4 z KO). Wnioski te chciały osłabić zakres ochrony prawnej żołnierzy i funkcjonariuszy przy użyciu siły na granicy.
W skrócie
Ustawa, którą właśnie procedował Sejm, daje żołnierzom, policjantom i straży granicznej ochronę prawną, gdy w nagłej sytuacji — np. przy odparciu szturmu na granicę z Białorusią — przekroczą formalne zasady użycia siły. Wnioski mniejszości 1 i 13 (zgłoszone przez posłankę Żukowską z Lewicy) chciały zmienić kluczową formułę w tych przepisach: zamiast „nie popełnia przestępstwa" (czyli: czyn w ogóle nie jest przestępstwem — żadna odpowiedzialność karna ani cywilna) miałoby być „nie podlega karze" (czyli: czyn formalnie pozostaje przestępstwem, tylko sankcja karna nie grozi — ale np. ofiara nadal może dochodzić odszkodowania). Wnioski chciały też dodać wyjątek: ochrona nie przysługuje, gdy naruszenie zasad użycia siły było „rażące". Sejm oba wnioski odrzucił niemal jednogłośnie.
jakglosuja.pl
Wyniki per klub
za / przeciw / wstrz. / nieob.
- 0/175/0/15
- 4/151/0/2
- 0/30/0/2
- 0/29/0/2
- 26/0/0/0
- 0/17/0/1
- Kukiz15Kukiz150/2/0/1
- ?Posłowie Niezrzeszeni0/1/0/0
Analiza
28 czerwca 2026, 19:55
Co nie weszło w życie
- 1Wniosek mniejszości nr 1 chciał zmienić art. 10a ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (druk 505, art. 6) — zamiana formuły 'nie popełnia przestępstwa' na 'nie podlega karze' dla policjantów, funkcjonariuszy Straży Granicznej i żołnierzy Żandarmerii Wojskowej chroniących granicę. Ta zmiana oznaczałaby, że czyn formalnie pozostaje przestępstwem — z konsekwencjami cywilnoprawnymi (np. możliwość roszczeń odszkodowawczych od migrantów lub ich rodzin), choć kara karna nie groziłaby.
- 2Wniosek mniejszości nr 13 chciał wprowadzić analogiczną zmianę w art. 694a ustawy o obronie Ojczyzny (druk 505, art. 8 pkt 10) — ta sama korekta formuły, ale dotycząca żołnierzy Sił Zbrojnych RP działających podczas operacji wojskowej w czasie pokoju lub przy ochronie granicy.
- 3Oba wnioski zawierały też dodatkowy warunek wyłączający ochronę: przepisy nie chroniłyby żołnierza ani funkcjonariusza, gdy naruszenie zasad użycia środków przymusu lub broni palnej było 'rażące' (czyli oczywiste i drastyczne) — komisja w druku 505 takiego wyjątku nie przewidziała, chroniąc każde naruszenie zasad w obliczu bezpośredniego zagrożenia.
- 4Oba wnioski zostały odrzucone — Sejm utrzymał wersję komisji z formułą 'nie popełnia przestępstwa', tak jak przyjęto ją wcześniej głosując za poprawką 1 (druk 471-A, który przeniósł te przepisy z Kodeksu karnego do ustaw branżowych).
Kogo dotyczy
Żołnierze Sił Zbrojnych RP (zawodowi i niezawodowi), policjanci, funkcjonariusze Straży Granicznej i Żandarmerii Wojskowej chroniący granicę państwową — oraz osoby, wobec których użyto siły (w szczególności migranci na granicy polsko-białoruskiej), które w razie przyjęcia wniosków zachowałyby prawo do roszczeń cywilnych wobec funkcjonariuszy.
Praktyczny wpływ
Odrzucenie wniosków oznacza, że żołnierz lub funkcjonariusz, który w obliczu zagrożenia naruszy zasady użycia siły, nie może być w ogóle ścigany karnie — ani pozywany cywilnie z tytułu popełnienia przestępstwa. Gdyby wnioski przeszły, ofiara użycia siły (nawet przy granicy) zachowałaby otwartą drogę do pozwu odszkodowawczego, bo czyn formalnie byłby przestępstwem — mimo że kara karna nie groziłaby. W praktyce utrzymano pełną „tarczę prawną" dla funkcjonariuszy, bez możliwości dochodzenia roszczeń przez osoby, wobec których użyto siły.
Kontrowersje
Spór o formułę „nie popełnia przestępstwa" kontra „nie podlega karze" to poważna kontrowersja prawna i etyczna. Pierwsza formuła całkowicie wyłącza bezprawność — czyn nigdy nie był przestępstwem, nie można dochodzić żadnych roszczeń. Druga pozostawia czyn w sferze prawa karnego, tylko znosi sankcję — co ma kluczowe znaczenie dla praw migrantów i innych osób, wobec których siłę zastosowano. Lewica, mimo że jest częścią koalicji rządzącej, złożyła łącznie 6 z 14 wniosków mniejszości sprzeciwiając się przyjętym rozwiązaniom — ujawniając napięcie wewnątrz obozu rządzącego w sprawie granic ochrony prawnej służb mundurowych przy granicy.
Powiązane głosowania
14 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Głosy posłów
458 głosów indywidualnych
