poprawka 1
PrzyjętoPkt. 20 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druki nr 2172, 2182 i 2182-A)
Wyniki głosowania
Sejm przyjął poprawkę nr 1 do ustawy o wygaszeniu specjalnych przepisów dla ukraińskich uchodźców, wynikiem 228 głosów za, 28 przeciw i 174 wstrzymujących się (głównie PiS, który masowo się wstrzymał zamiast głosować przeciw). Poprawka przeszła znaczną większością głosów koalicji rządzącej.
Analiza
09 marca 2026, 22:23
W skrócie
Od wybuchu wojny w 2022 r. Polska miała specjalną „specustawę ukraińską", która dawała uchodźcom z Ukrainy nadzwyczajne uprawnienia: automatyczny PESEL UKR, darmową opiekę medyczną bez ubezpieczenia, świadczenia socjalne na uproszczonych zasadach. Ta specustawa wygasa 4 marca 2026 r., bo takie były jej założenia od początku. Nowa ustawa (druk 2172) nie wyrzuca Ukraińców na bruk – przenosi sprawdzone rozwiązania do ogólnych przepisów o ochronie cudzoziemców i ujednolica system tak, żeby Ukraińcy byli traktowani tak samo jak inni uchodźcy wojenni objęci ochroną UE (do 4 marca 2027 r.). Szczegółowa treść poprawki nr 1 nie wynika wprost z dostępnych fragmentów dokumentów sejmowych, jednak wpisuje się w ten szerszy proces legislacyjny.
Co się zmienia
- 1PESEL UKR zostaje – system rejestracji przez PESEL ze statusem UKR przenoszony jest do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony zamiast do specustawy (art. 110a projektu – każda gmina nadaje PESEL, trzeba złożyć wniosek w ciągu 30 dni od przyjazdu, inaczej ochrona wygasa)
- 2Opieka medyczna tylko dla ubezpieczonych – po 4 marca 2026 r. Ukraińcy mają dostęp do NFZ tylko jeśli płacą składki zdrowotne; wyjątki: kobiety w ciąży, dzieci do 18 lat, ofiary gwałtu i tortur, ranni żołnierze (art. 112d projektu – brak ubezpieczenia = brak pełnego dostępu do świadczeń)
- 3Nowy system zakwaterowania dwuetapowy – krótko (do 60 dni) zakwaterowanie kryzysowe pod MSWiA dla wszystkich nowo przybyłych; długookresowe tylko dla osób wrażliwych (samotni starcy, osoby z ciężką niepełnosprawnością) pod ministrem ds. zabezpieczenia społecznego (art. 111-112 projektu)
- 4Świadczenia 800+, 'Dobry start', 'Aktywnie w żłobku' – nadal dostępne, ale pod warunkiem aktywności zawodowej rodzica; przeniesione z wygaszanej specustawy do odpowiednich ustaw systemowych (przepisy przejściowe druku 2172)
- 5Pracodawcy muszą zgłaszać zatrudnienie Ukraińca – obowiązek powiadomienia urzędu pracy pozostaje, ale jego niedopełnienie nie czyni pracy nielegalnej; kara grzywny 1000–3000 zł (uzasadnienie druku 2172)
- 6Opłata skarbowa bez zwrotu przy odmowie – jeśli cudzoziemiec złożył wniosek o pobyt i dostał odmowę, nie odzyska opłaty skarbowej; dotyczy wiz, zezwoleń na pobyt czasowy i stały (art. 77c, 87a, 113c, 207b, 223a dodane do ustawy o cudzoziemcach)
- 7Dzieci ukraińskie w pieczy zastępczej – instytucja 'opiekuna tymczasowego' przeniesiona na stałe do ogólnych przepisów; dzieci mogą pozostać w polskiej pieczy do ukończenia 25. roku życia (art. 113 projektu)
- 8Uczniowie z Ukrainy bez pełnego świadectwa szkoły podstawowej – dotyczy tych, którzy dołączyli do polskich szkół dopiero w klasie VI, VII lub VIII i nie realizowali wcześniejszych przedmiotów; ustawa wprowadza przepisy umożliwiające im ukończenie szkoły mimo braków ocen z przyrody czy muzyki (zmiany w ustawie o systemie oświaty)
- 9Cudzoziemiec bez innego tytułu pobytowego musi wyjechać w 30 dni po wygaśnięciu ochrony (art. 299 ust. 6a ustawy o cudzoziemcach – dodany przepis zobowiązujący do opuszczenia RP)
Kogo dotyczy
Około 1 miliona obywateli Ukrainy posiadających PESEL UKR w Polsce, pracodawcy zatrudniający Ukraińców (nowy obowiązek zgłoszeniowy), gminy i urzędy gminne (obsługa PESEL UKR), NFZ i szpitale (nowe zasady rozliczania opieki medycznej), placówki oświatowe (ok. 195 tys. ukraińskich uczniów w polskich szkołach), ośrodki zbiorowego zakwaterowania prowadzone przez wojewodów, rodziny zastępcze i opiekunowie tymczasowi ukraińskich dzieci bez opieki
Praktyczny wpływ
Ukraińcy z PESEL UKR, którzy dotychczas korzystali z darmowej opieki medycznej bez ubezpieczenia, od 5 marca 2026 r. będą musieli być ubezpieczeni w NFZ jak polscy pracownicy – kto nie pracuje i nie płaci składek, straci pełny dostęp do lekarzy specjalistów i szpitali (pozostaną im jedynie świadczenia ratunkowe). Osoby, które do 4 marca 2027 r. nie uregulują swojego pobytu w inny sposób (np. nie złożą wniosku o pobyt czasowy z tytułu pracy), będą musiały opuścić Polskę – dotyczy to potencjalnie setek tysięcy osób, które muszą przejść przez urzędy wojewódzkie, co grozi paraliżem tych urzędów (stąd przepisy zawieszające terminy administracyjne). Polska zyskuje za to jeden spójny system dla wszystkich uchodźców objętych ochroną UE – dotychczas Ukraińcy i pozostali uchodźcy byli obsługiwani osobnymi, niespójnymi ścieżkami prawnymi.
Powiązane głosowania
13 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
