poprawka 2
PrzyjętoPkt. 20 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druki nr 2172, 2182 i 2182-A)
Wyniki głosowania
Sejm przyjął poprawkę 2 do ustawy wygaszającej specjalne przepisy pomocowe dla uchodźców z Ukrainy — 238 głosami "za", przy 192 wstrzymujących się (głównie PiS i Konfederacja). Poprawka była częścią prac nad jedną z największych reform statusu prawnego Ukraińców w Polsce od 2022 roku.
Analiza
09 marca 2026, 22:25
W skrócie
Od marca 2022 r. Polska stosowała specjalną ustawę ("specustawę"), która dawała ukraińskim uchodźcom wyjątkowe prawa: błyskawiczny PESEL, dostęp do świadczeń socjalnych, opieki medycznej i rynku pracy bez zbędnych formalności. Ta specustawa wygasa 4 marca 2026 r. — nowe przepisy przenoszą najważniejsze mechanizmy (jak PESEL UKR) do zwykłego prawa o cudzoziemcach, ale zaostrzają warunki dostępu do świadczeń i opieki zdrowotnej. Poprawka 2 to jedna ze szczegółowych zmian wprowadzanych przez komisję sejmową do tego projektu — jej szczegółowa treść nie była dostępna w dostarczonych dokumentach, jednak stanowi element szerszego pakietu porządkującego przejście z przepisów nadzwyczajnych na standardowe.
Co się zmienia
- 1Wygaszenie specustawy z 12 marca 2022 r. z dniem 4 marca 2026 r. — Ukraińcy tracą specjalny status i przechodzą na ogólne przepisy dla cudzoziemców objętych ochroną czasową (art. 1 druku 2172 — uchyla całą dotychczasową ustawę pomocową, poza przepisami rozliczeniowymi)
- 2PESEL ze statusem UKR zostaje przeniesiony do ogólnej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony — rejestracja nadal w gminie, w ciągu 30 dni od przyjazdu, ale teraz jako stały element prawa, nie przepis tymczasowy (art. 110a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony — druk 2172, uzasadnienie)
- 3Zaostrzenie dostępu do opieki zdrowotnej — od tej pory pełny dostęp tylko dla ubezpieczonych (pracujących i odprowadzających składki); wyjątki: kobiety w ciąży, dzieci do 18 lat, ofiary gwałtu i tortur, osoby w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania (art. 112d ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony — druk 2172, uzasadnienie)
- 4Pomoc mieszkaniowa podzielona na dwie fazy: interwencyjna (max 60 dni) dla wszystkich i długoterminowa tylko dla 'grup wrażliwych' — samotnych osób starszych i z ciężką niepełnosprawnością (art. 111-112 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony — druk 2172, uzasadnienie)
- 5Świadczenia rodzinne (800+, Dobry Start, aktywnie w żłobku) nadal dostępne, ale pod warunkiem aktywności zawodowej — dotyczy nowej kategorii cudzoziemców z PESEL UKR na podstawie art. 106 ustawy o ochronie cudzoziemców (zmiany w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i ustawie o świadczeniach rodzinnych — druk 2172)
- 6Przedłużenie legalności pobytu wszystkich Ukraińców z PESEL UKR do 4 marca 2027 r. zgodnie z decyzją Rady UE 2025/1460 — po tym terminie trzeba uzyskać normalny tytuł pobytowy lub wyjechać w ciągu 30 dni (art. 299 ust. 6a ustawy o cudzoziemcach — druk 2172, uzasadnienie)
- 7Nowe przepisy bezpieczeństwa: decyzja o wyłączeniu z ochrony czasowej w ciągu 2 dni, jeśli służby (ABW, SKW, Policja, Straż Graniczna) zgłoszą zagrożenie — dotyczy osób podejrzanych o zbrodnie wojenne, poważne przestępstwa lub działalność terrorystyczną (art. 109 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony — druk 2172, uzasadnienie)
- 8Uczniowie z Ukrainy przyjęci do klas VI–VIII bez pełnego cyklu mogą ukończyć szkołę podstawową bez ocen z przedmiotów, których nie realizowali (np. przyroda, muzyka, plastyka) — rozwiązanie trwałe, chroni przed sytuacją bez świadectwa (art. 44q ust. 1a ustawy o systemie oświaty — druk 2172, uzasadnienie)
Kogo dotyczy
Ukraińscy uchodźcy w Polsce — ok. 1 milion osób posiadających PESEL UKR, w tym pracujący, bezrobotni, emeryci, dzieci i osoby niepełnosprawne. Pracodawcy zatrudniający Ukraińców — nowy obowiązek powiadomienia o powierzeniu pracy (kara 1000–3000 zł za brak). Urzędy gminy — nadają PESEL UKR i obsługują rejestrację. Urzędy wojewódzkie — muszą zalegalizować pobyt ok. 1 miliona osób do marca 2027 r. Szkoły i nauczyciele — przepisy dotyczące klas dla ukraińskich dzieci obowiązują do 31 sierpnia 2026 r. Szpitale i NFZ — zmieniają się zasady finansowania leczenia Ukraińców. Organizacje pozarządowe i gminy, które prowadziły ośrodki zbiorowego zakwaterowania.
Praktyczny wpływ
Ukrainiec bez pracy lub bez ubezpieczenia zdrowotnego straci dostęp do pełnej opieki medycznej — będzie traktowany jak każdy inny cudzoziemiec bez ubezpieczenia, czyli w nagłych przypadkach zapłaci sam lub nie uzyska pomocy poza ratowaniem życia. Osoby, które przez 4 lata mieszkały w Polsce na warunkach specustawy, muszą do marca 2027 r. wyrobić sobie normalny tytuł pobytowy (np. zezwolenie na pobyt czasowy ze względu na pracę) — w przeciwnym razie staną się osobami przebywającymi nielegalnie. PESEL UKR pozostaje ważnym dokumentem, ale teraz jako element stałego prawa, co daje większą pewność prawną niż dotychczas coroczne przedłużenia specustawy.
Kontrowersje
PiS masowo wstrzymał się od głosu (172 posłów) zamiast głosować przeciw — w praktyce oznacza to bojkot bez formalnego sprzeciwu, co jest rzadką taktyką przy ustawach dotyczących pomocy dla Ukrainy. Sama ustawa wywołuje napięcie między zasadą solidarności z uchodźcami wojennymi a zasadą równego traktowania cudzoziemców — krytycy wskazują, że zaostrzenie dostępu do opieki zdrowotnej uderzy w najsłabszych (osoby starsze, długotrwale bezrobotne), zwolennicy odpowiadają, że Polska przez 4 lata utrzymywała warunki lepsze niż wymagane przez dyrektywy UE.
Powiązane głosowania
13 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
