poprawka 3
PrzyjętoPkt. 20 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druki nr 2172, 2182 i 2182-A)
Wyniki głosowania
Sejm przegłosował poprawkę 3 do ustawy wygaszającej specjalne przepisy pomocowe dla uchodźców z Ukrainy — poprawka przeszła zdecydowanie: 234 za, 3 przeciw, 187 wstrzymało się (głównie PiS). Szczegółowy tekst poprawki nie jest dostępny w dostarczonych dokumentach (druk 2182-A zawiera tylko 1 fragment bez treści), dlatego poniżej wyjaśniam kontekst całej ustawy.
Analiza
09 marca 2026, 22:26
W skrócie
W marcu 2022 r. Polska uchwalila specustawę, która dała uchodźcom z Ukrainy błyskawiczny dostęp do PESEL-u, świadczeń społecznych (800+, opieka medyczna, pomoc społeczna) i rynku pracy — poza standardowymi procedurami dla cudzoziemców. Ta nowa ustawa wygasza tamte specjalne przepisy od 4 marca 2026 r., bo UE przedłużyła ochronę tymczasową do marca 2027 r. i wymaga przejścia na ogólne zasady. Najważniejsze sprawdzone rozwiązania (jak PESEL UKR czy elektroniczna karta Diia zamiast papierowych zaświadczeń) zostają przeniesione do stałego prawa o cudzoziemcach — ale prawa i dostęp do świadczeń zostają wyraźnie ograniczone.
Co się zmienia
- 1Specustawa z 2022 r. zostaje wygaszona od 4 marca 2026 r. — przepisy dotyczące ochrony tymczasowej trafiają do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony (druk 2172, uzasadnienie — ta ustawa systemowo obejmuje wszystkich uchodźców objętych decyzją UE, nie tylko Ukraińców)
- 2System PESEL UKR (numer z oznaczeniem statusu uchodźcy wojennego) zostaje zachowany i przeniesiony do ustawy o ewidencji ludności — rejestracja dalej możliwa w każdej gminie w ciągu 30 dni od przyjazdu, inaczej ochrona wygasa (druk 2172, art. 110a ustawy o udzielaniu ochrony — legalizuje pobyt przez rejestrację)
- 3Papierowe zaświadczenia Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców zastąpione elektroniczną kartą Diia w aplikacji mObywatel — utrata statusu UKR = automatyczna utrata dokumentu, nie trzeba go fizycznie odbierać (druk 2172, art. 110c–110d — karta Diia jako dokument pobytowy uznawany w całej strefie Schengen)
- 4Nowy dwuetapowy system zakwaterowania: najpierw 60 dni zakwaterowania kryzysowego (w ośrodku lub wypłata pieniężna) pod MSWiA, potem długoterminowe zakwaterowanie wyłącznie dla grup wrażliwych (samotni seniorzy, osoby ze znaczną niepełnosprawnością) pod Ministrem Pracy (druk 2172, uzasadnienie — poprzednio zakwaterowanie przysługiwało znacznie szerszej grupie)
- 5Opieka medyczna ograniczona: pełny dostęp tylko dla ubezpieczonych i odprowadzających składki; wyjątki dla kobiet w ciąży, dzieci do 18 lat, ofiar gwałtu i tortur, mieszkańców ośrodków zbiorowego zakwaterowania (druk 2172, art. 112d ustawy o udzielaniu ochrony — poprzednio pełna opieka medyczna dla wszystkich bez wymogu ubezpieczenia)
- 6Świadczenia 800+, świadczenia rodzinne i 'aktywnie w żłobku' uzależnione od aktywności zawodowej i nauki dziecka w polskiej szkole — wymóg obowiązuje od 1 czerwca 2026 r. (druk 2172, zmiany w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci — wcześniej dostępne bez tego warunku)
- 7Cudzoziemcy, którzy nie zalegalizują pobytu na innej podstawie, mają 30 dni po wygaśnięciu ochrony na opuszczenie Polski; termin ostateczny: 4 marca 2027 r. (druk 2172, art. 299 ust. 6a ustawy o cudzoziemcach — ok. miliona Ukraińców musi złożyć wnioski pobytowe)
- 8Bezpieczeństwo: nowa szybka ścieżka 2-dniowa do odmowy lub odebrania ochrony osobom stanowiącym zagrożenie (zbrodniarze wojenni, poważni przestępcy, zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa) — decyzja inicjowana przez Policję, SG, ABW lub SKW (druk 2172, art. 109 ustawy o udzielaniu ochrony — uszczelnienie systemu)
- 9Uczniowie ukraińscy, którzy nie realizowali niektórych przedmiotów (np. przyrody, muzyki) bo trafili do wyższych klas, będą mogli ukończyć szkołę podstawową bez ocen z tych przedmiotów — przepis chroni przed sytuacją, w której dzieci nie dostałyby świadectwa w czerwcu 2026 r. (druk 2172, nowy art. 44q ust. 1a ustawy o systemie oświaty)
- 10Fundusz Pomocy (specjalny fundusz finansujący pomoc dla Ukraińców) rozliczany do 31 grudnia 2026 r., potem finansowanie przechodzi na standardowy budżet państwa (druk 2172, art. 30–34 przepisów przejściowych)
Kogo dotyczy
Obywatele Ukrainy z numerem PESEL UKR (ok. 1 miliona osób w Polsce) — muszą zalegalizować pobyt do marca 2027 r.; urzędy wojewódzkie obsługujące wnioski pobytowe (drastyczny wzrost liczby spraw); gminy wypłacające świadczenia społeczne; pracodawcy zatrudniający Ukraińców (obowiązek powiadomienia o powierzeniu pracy, grzywna 1000–3000 zł za brak); szkoły z uczniami ukraińskimi (ok. 196 tys. uczniów); dzieci ukraińskie w polskiej pieczy zastępczej; samotni seniorzy i osoby z niepełnosprawnością wśród uchodźców (zakwaterowanie długoterminowe); NFZ i system ochrony zdrowia (zmiana zasad finansowania leczenia Ukraińców)
Praktyczny wpływ
Ukrainiec, który do tej pory korzystał z ochrony i nie znalazł innego tytułu pobytowego (np. zezwolenia na pracę, zezwolenia czasowego), musi złożyć wniosek pobytowy — inaczej po 4 marca 2027 r. jego pobyt staje się nielegalny. To oznacza kolejki w urzędach wojewódzkich (szacunkowo ok. miliona wniosków). Zawieszenie terminów administracyjnych dla wojewodów zostało przedłużone właśnie dlatego, że system nie wyrobi się z taką liczbą spraw. Dostęp do lekarza pierwszego kontaktu i specjalistów w ramach NFZ będzie teraz wymagał zatrudnienia i opłacania składek — tak jak u Polaków. Osoby, które straciły pracę lub nie podjęły zatrudnienia, zostaną z bardzo ograniczonym dostępem do bezpłatnej opieki medycznej.
Powiązane głosowania
13 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
