poprawka 5
PrzyjętoPkt. 20 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druki nr 2172, 2182 i 2182-A)
Wyniki głosowania
Sejm przyjął poprawkę 5 do projektu ustawy wygaszającej specjalne przepisy pomocowe dla ukraińskich uchodźców wojennych, obowiązujące od marca 2022 roku. Za głosowało 235 posłów, przeciw 2, a 194 (głównie cały klub PiS) wstrzymało się od głosu.
Analiza
09 marca 2026, 22:29
W skrócie
Od marca 2022 roku Ukraińcy uciekający przed wojną mieli w Polsce specjalny status prawny — mogli błyskawicznie się zarejestrować (dostać PESEL ze znacznikiem UKR), pracować bez zezwoleń, korzystać z opieki zdrowotnej prawie jak Polacy i otrzymywać świadczenia socjalne. Rząd zdecydował, że te wyjątkowe przepisy (tzw. specustawę) należy wygasić z dniem 5 marca 2026 r. i przenieść ukraińskich uchodźców pod ogólne prawo cudzoziemskie — jednocześnie przenosząc sprawdzone rozwiązania (m.in. PESEL UKR, karta Diia) do stałych ustaw. Głosowanie dotyczyło konkretnej poprawki 5 do tego projektu — dostępne fragmenty dokumentu 2182-A nie ujawniają szczegółowej treści tej poprawki, co uniemożliwia jej precyzyjne opisanie.
Co się zmienia
- 1Wygaszenie specustawy z 12 marca 2022 r. z dniem 5 marca 2026 r. — art. 1 druku 2172 (uchyla całość specjalnych przepisów pomocowych dla Ukraińców, zastępując je ogólnym prawem cudzoziemskim)
- 2Przeniesienie systemu PESEL UKR do ustawy o ewidencji ludności i ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony — art. 110a ustawy o ochronie cudzoziemców w druku 2172 (rejestracja uchodźców nadal przez gminy, numer PESEL ze statusem UKR pozostaje dowodem legalności pobytu)
- 3Elektroniczna karta Diia (dokument mobilny) zastępuje papierowe zaświadczenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców — art. 110c-110d druku 2172 (dokument jest ważny w całej strefie Schengen)
- 4Zmiana zasad dostępu do opieki zdrowotnej: po wygaszeniu specustawy Ukraińcy korzystają ze zdrowia tylko jeśli są ubezpieczeni — art. 112d druku 2172 (wyjątki: kobiety w ciąży, dzieci do 18 lat, ofiary gwałtu i tortur, osoby w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania)
- 5Dwuetapowe wsparcie mieszkaniowe: 60-dniowy pobyt kryzysowy (MSWiA) + długoterminowe zakwaterowanie dla osób szczególnie wrażliwych (Minister Zabezpieczenia Społecznego) — art. 111-112 druku 2172
- 6Pracodawcy mają obowiązek powiadamiać urzędy o zatrudnieniu beneficjenta ochrony czasowej — druk 2172, część dot. rynku pracy (brak powiadomienia = grzywna 1000–3000 zł, ale sama praca pozostaje legalna)
- 7Ukraińcy z ochroną czasową muszą zalegalizować pobyt do 4 marca 2027 r. lub opuścić Polskę — art. 299 ust. 6a ustawy o cudzoziemcach w druku 2172 (termin 30 dni na opuszczenie kraju lub złożenie wniosku o inny tytuł pobytowy)
- 8Uczniowie z Ukrainy: specjalne warunki ukończenia szkoły podstawowej bez ocen z przedmiotów nierealizowanych (muzyka, plastyka, przyroda, technika) przeniesione do ustawy o systemie oświaty — druk 2172, zmiana art. 44q (dotyczy klasyfikacji czerwiec 2026 r.)
Kogo dotyczy
Około 1 miliona obywateli Ukrainy z numerem PESEL UKR przebywających w Polsce, którzy muszą do 4 marca 2027 r. wyrobić sobie nowy, regularny tytuł pobytowy. Pracodawcy zatrudniający Ukraińców — nowy obowiązek powiadomień. Gminy i urzędy wojewódzkie — obsługa masowych wniosków pobytowych (szacunkowo ~1 mln spraw). Dzieci ukraińskie w polskich szkołach (ok. 195 tys. uczniów) i ich rodzice. Osoby starsze i niepełnosprawne wśród ukraińskich uchodźców — zmiana organu odpowiedzialnego za ich zakwaterowanie. Placówki medyczne — zmiana zasad rozliczania świadczeń dla Ukraińców.
Praktyczny wpływ
Ukraińcy, którzy pracują i płacą składki, po prostu składają wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy — dla nich zmiana jest głównie biurokratyczna. Ci, którzy nie pracują i nie mają innego tytułu pobytowego, muszą albo podjąć starania o legalizację albo opuścić Polskę do wiosny 2027 r. Dostęp do lekarza bez ubezpieczenia przestaje być automatyczny — pracujący i opłacający składki ZUS nic nie tracą, ale osoby bez pracy i bez ubezpieczenia będą miały dostęp tylko do pomocy nagłej. Rozliczenie środków z Funduszu Pomocy (specjalnego funduszu na pomoc uchodźcom ukraińskim) trwa do końca 2026 r., po czym wszystko finansowane jest ze zwykłego budżetu państwa.
Kontrowersje
Skala administracyjna jest bezprecedensowa: urzędy wojewódzkie muszą rozpatrzyć nawet 1 milion nowych wniosków pobytowych do marca 2027 r. — ustawa przedłuża dlatego tzw. „spoczywanie terminów" (zawieszenie ustawowych terminów na rozpatrzenie spraw), co oznacza, że urzędy nie muszą dotrzymywać normalnych terminów kodeksu postępowania administracyjnego. Zmiana ograniczająca dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej tylko do ubezpieczonych była kontrowersyjnym elementem procesu legislacyjnego, ponieważ część uchodźców — szczególnie opiekujące się dziećmi kobiety — może mieć trudności z ubezpieczeniem się.
Powiązane głosowania
13 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
