poprawka 7
PrzyjętoPkt. 20 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druki nr 2172, 2182 i 2182-A)
Wyniki głosowania
Sejm przyjął poprawkę nr 7 do ustawy wygaszającej specjalne przepisy pomocowe dla ukraińskich uchodźców wojennych — 238 posłów zagłosowało „za", nikt „przeciw", a 195 (głównie PiS i Konfederacja) wstrzymało się od głosu.
Analiza
09 marca 2026, 22:32
W skrócie
Od marca 2022 r. Ukraińcy uciekający przed wojną mieli w Polsce specjalny status prawny — błyskawiczny PESEL ze statusem UKR, dostęp do opieki medycznej bez ubezpieczenia, świadczenia socjalne bez zbędnych formalności. Rząd przygotował ustawę, która wygasza te wyjątkowe przepisy od 5 marca 2026 r. i przenosi sprawdzone rozwiązania (m.in. PESEL UKR, karta Diia.pl) do ogólnego prawa o cudzoziemcach. Poprawka 7 jest kolejną z serii poprawek komisyjnych do tego projektu — jej szczegółowy tekst nie jest dostępny w dostarczonych dokumentach (druk 2182-A zawiera tylko 1 fragment bez treści merytorycznej), dlatego nie można ustalić, co konkretnie zmieniała względem projektu komisji.
Co się zmienia
- 1Wygaszenie specustawy z 12 marca 2022 r. z dniem 5 marca 2026 r. — po prawie czterech latach rząd uznał, że sytuacja uchodźców jest wystarczająco ustabilizowana, by przejść na ogólne prawo cudzoziemskie (art. 1 druku 2172 — uchyla całość specjalnych przepisów pomocowych dla Ukraińców).
- 2System PESEL UKR zostaje przeniesiony do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony — rejestracja nadal przez gminę w ciągu 30 dni od przekroczenia granicy, inaczej ochrona wygasa (art. 110a ustawy o ochronie cudzoziemców — PESEL UKR jako jedyny dowód legalności pobytu, zamiast papierowych zaświadczeń Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców).
- 3Elektroniczna karta Diia.pl w aplikacji mObywatel zastępuje papierowe zaświadczenia — utrata statusu UKR oznacza automatyczną utratę dostępu do dokumentu; karta uznawana w całej strefie Schengen (art. 110c–110d ustawy o ochronie cudzoziemców).
- 4Opieka zdrowotna tylko dla ubezpieczonych — Ukraińcy korzystają z NFZ jak Polacy, czyli wyłącznie gdy odprowadzają składki zdrowotne; wyjątki: kobiety w ciąży, dzieci do 18. roku życia, ofiary gwałtu i tortur, osoby w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania (art. 112d ustawy o ochronie cudzoziemców).
- 5Zakwaterowanie w dwóch fazach: pierwsze 60 dni — zakwaterowanie kryzysowe pod nadzorem MSWiA dla wszystkich nowo przybyłych; potem długoterminowe wsparcie tylko dla grup wrażliwych (samotni seniorzy, osoby ze znaczną niepełnosprawnością) pod nadzorem ministra ds. zabezpieczenia społecznego (art. 111–112 ustawy o ochronie cudzoziemców).
- 6Świadczenia 800+, Dobry Start i 'aktywnie w żłobku' nadal dostępne, ale uzależnione od aktywności zawodowej — Ukraińcy muszą spełnić wymóg pracy tak samo jak inni cudzoziemcy; wymóg obowiązuje od 1 czerwca 2026 r. (zmiany w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i ustawie o świadczeniach rodzinnych — druk 2172).
- 7Szybka ścieżka bezpieczeństwa: ABW, SKW, Policja lub Straż Graniczna mogą złożyć wniosek o odmowę lub cofnięcie ochrony, decyzja zapada w ciągu 2 dni — dotyczy osób podejrzanych o zbrodnie wojenne, poważne przestępstwa lub zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa (art. 109 ustawy o ochronie cudzoziemców).
- 8Ok. 1 miliona Ukraińców musi zalegalizować pobyt do 4 marca 2027 r. lub opuścić Polskę w ciągu 30 dni — terminy rozpatrywania wniosków przez urzędy wojewódzkie nadal zawieszone z powodu bezprecedensowej skali zadania (art. 299 ust. 6a ustawy o cudzoziemcach — druk 2172).
Kogo dotyczy
Przede wszystkim ok. miliona obywateli Ukrainy przebywających w Polsce na podstawie statusu UKR, którzy muszą do marca 2027 r. zalegalizować pobyt na innej podstawie lub wyjechać. Konkretnie: osoby nieubezpieczone zdrowotnie tracą pełen dostęp do NFZ; osoby korzystające ze zbiorowego zakwaterowania (poza grupami wrażliwymi) muszą znaleźć mieszkanie samodzielnie po 60 dniach; pracodawcy zatrudniający Ukraińców objętych ochroną czasową mają obowiązek powiadamiania urzędów pracy. Dodatkowo uczniowie z Ukrainy przyjęci do klas VI–VIII, dzieci ukraińskie w pieczy zastępczej oraz opiekunowie tymczasowi.
Praktyczny wpływ
Najbardziej odczuwalna zmiana to zaostrzenie warunków opieki zdrowotnej — Ukrainiec bez etatu lub działalności gospodarczej (a więc bez składek zdrowotnych) zostanie z dostępem wyłącznie do pomocy doraźnej. Równolegle ok. miliona osób stanie przed koniecznością złożenia wniosku o zezwolenie na pobyt do urzędu wojewódzkiego, co przy zawieszonych terminach KPA może oznaczać wielomiesięczne oczekiwanie bez pewności co do swojej sytuacji prawnej. Pracodawcy, którzy zatrudniają Ukraińców, muszą dopełnić obowiązku powiadomienia — inaczej ryzykują grzywnę 1000–3000 zł, choć sama praca pozostaje legalna.
Kontrowersje
Zmiana ograniczająca dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej wyłącznie do ubezpieczonych była kontrowersyjnym elementem całego projektu — krytycy wskazują, że uderzy w osoby starsze i długotrwale bezrobotne, które mają trudność z wejściem na rynek pracy. Skala administracyjna jest bezprecedensowa: urzędy muszą rozpatrzyć nawet milion wniosków pobytowych przed marcem 2027 r., przy jednoczesnym zawieszeniu ustawowych terminów KPA, co oznacza de facto brak gwarancji procesowych dla wnioskodawców.
Powiązane głosowania
13 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
