głosowanie nad całością projektu.

Co się zmienia

• 1Pierwsza w polskim prawie definicja legalna (ustawowa) 'operacji wojskowej prowadzonej na terytorium RP w czasie pokoju' — nowy art. 2 pkt 18a ustawy o obronie Ojczyzny (druk 505, art. 8 pkt 1): obejmuje zagrożenie granicy państwowej, infrastruktury krytycznej (np. elektrowni, sieci energetycznych), bezpieczeństwa ludzi lub mienia 'w znacznych rozmiarach' — pozwala użyć wojska w kraju bez ogłaszania stanu wojennego ani wyjątkowego.
• 2Uruchomienie operacji wojskowej wymaga postanowienia Prezydenta RP wydanego na wniosek Rady Ministrów — art. 25 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny (druk 505, art. 8 pkt 3): postanowienie określa skład, zadania, liczebność SZ, obszar działania i czas trwania operacji; Prezydent niezwłocznie informuje Marszałków Sejmu i Senatu (druk 505-A).
• 330-dniowy limit czasu operacji z możliwością wielokrotnego przedłużania — wyłącznie za zgodą Sejmu — art. 25 ust. 4 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny (druk 505-A, przyjęty jednomyślnie 434 głosami): przepis, który komisja pierwotnie pominęła, wszedł do ustawy jako wynik kompromisu całego Sejmu.
• 4Kontratyp (czyli wyłączenie odpowiedzialności karnej) dla policjantów, strażników granicznych i żołnierzy Żandarmerii Wojskowej — nowy art. 10a ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (druk 505, art. 6): nie popełniają przestępstwa, gdy przy bezpośrednim zamachu na granicę działają poza formalnymi procedurami, jeśli okoliczności wymagają natychmiastowego działania (samoobrona, ochrona innych, rozbrojenie napastnika).
• 5Analogiczny kontratyp dla żołnierzy podczas operacji wojskowej w czasie pokoju — nowy art. 694a ustawy o obronie Ojczyzny (druk 505, art. 8 pkt 10): obejmuje też dowódcę wydającego rozkaz użycia siły; przeniesiony z Kodeksu karnego do ustaw branżowych autopoprawką rządu (druk 471-A) dla zapewnienia spójności terminologicznej.
• 6Zasady użycia środków przymusu i broni przez żołnierzy podczas operacji — nowy art. 11a ustawy o obronie Ojczyzny (14 ustępów, druk 505, art. 8 pkt 2): 7 dozwolonych sytuacji (m.in. obrona własna, ochrona granicy, neutralizacja dronów); broń tylko na rozkaz dowódcy jako ostateczność; obowiązek ostrzeżenia okrzykiem 'Siły Zbrojne!', wezwaniem słownym i strzałem ostrzegawczym; zażalenie na sposób użycia siły do prokuratora wojskowego w 7 dni.
• 7Prawo do obrońcy z urzędu bez badania stanu majątkowego — nowy art. 78a Kodeksu postępowania karnego (druk 505, art. 3): żołnierz lub funkcjonariusz Policji/SG oskarżony o przestępstwo w związku ze służbowym użyciem siły może żądać adwokata z urzędu niezależnie od zarobków (dotychczas obrońca z urzędu przysługiwał tylko przy udowodnionej biedzie).
• 8Bezpłatna pomoc prawna finansowana przez MON przed zakończeniem sprawy — art. 296 ust. 5 (żołnierze zawodowi) i art. 316 ust. 5 (żołnierze niezawodowi) ustawy o obronie Ojczyzny (druk 505, art. 8 pkt 4 i 6): do 20-krotności stawek adwokackich/radcowskich; żołnierz nie musi zwracać tych kosztów nawet jeśli zostanie skazany.
• 9Żołnierz pokrzywdzony napaścią lub znieważeniem w służbie uzyskuje bezpłatną pomoc prawną — nowy art. 316a ustawy o obronie Ojczyzny (druk 505, art. 8 pkt 7): dotyczy przestępstw z art. 222 KK (naruszenie nietykalności funkcjonariusza), art. 223 KK (czynna napaść) i art. 226 KK (znieważenie); koszty pokrywa MON.
• 10Możliwość zachowania pełnego uposażenia dla zawieszonego lub aresztowanego żołnierza — art. 456 ust. 1a (zawodowi) i art. 485 ust. 1a (niezawodowi) ustawy o obronie Ojczyzny (druk 505, art. 8 pkt 8-9): dowódca jednostki może (ale nie musi) zdecydować o pełnej wypłacie — dotychczas zawieszony żołnierz dostawał 50% uposażenia.
• 11Policja może być wysłana do wsparcia Straży Granicznej bez dodatkowych ustaw — nowy art. 11e ustawy o Straży Granicznej (druk 505, art. 2): minister spraw wewnętrznych (lub w nagłych przypadkach Komendant Główny Policji) może zarządzić użycie Policji przy granicy; policjanci działają wtedy z uprawnieniami strażników granicznych.
• 12Żołnierze Wojsk Specjalnych wspierający Policję w działaniach antyterrorystycznych uzyskują uprawnienia policjantów — art. 22 ust. 7 ustawy o działaniach antyterrorystycznych (druk 505, art. 7): w tym prawo do zatrzymania, przeszukania, użycia środków przymusu na zasadach policyjnych.
• 13Komunikacja służbowa może być przekazywana ustnie, telefonicznie lub elektronicznie — nowe przepisy w ustawie o Policji (art. 18 ust. 5a), ustawie o SG (art. 11b ust. 3a) i ustawie o działaniach antyterrorystycznych (art. 16 ust. 2a i art. 22 ust. 3a): dokumentacja pisemna musi być sporządzona niezwłocznie po przekazaniu; eliminuje wymóg formalnego pisma przed podjęciem działania w sytuacji kryzysowej.
• 14MON składa Marszałkowi Sejmu i Marszałkowi Senatu sprawozdanie z przebiegu każdej operacji wojskowej w ciągu 14 dni od jej zakończenia — nowy art. 28 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny (przyjęty jednomyślnie): przepis o parlamentarnej sprawozdawczości, którego pierwotna wersja komisji (druk 505) nie przewidywała.