głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPunkt porządku obrad
Pkt. 2 Sprawozdanie Komisji o poselskim projekcie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (druki nr 253, 543 i 543-A)
Wyniki głosowania
24 lipca 2024reforma tk
Sprawozdanie Komisji o poselskim projekcie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym
24 lipca 2024 roku Sejm uchwalił nową, kompleksową ustawę o Trybunale Konstytucyjnym — 242 posłów koalicji rządzącej (KO, Lewica, PSL-TD, Polska2050-TD) zagłosowało za, a 202 posłów opozycji (PiS, Konfederacja, Kukiz'15) — przeciw. Ustawa zastępuje dwie obowiązujące regulacje z 2016 roku jednym aktem prawnym i ma naprawić kryzys wokół TK trwający od 2015–2016 roku.
W skrócie
Trybunał Konstytucyjny (TK — sąd, który sprawdza, czy uchwalone przez parlament prawa są zgodne z Konstytucją) od 2015–2016 roku jest w głębokim kryzysie przez sporne wybory sędziów. Nowa ustawa zastępuje dotychczasowe dwa akty z 2016 roku jedną, 128-artykułową regulacją: sędziów wybiera Sejm wyższą, trudniejszą do osiągnięcia większością 3/5 głosów na 9-letnią kadencję bez możliwości ponownego wyboru, kandydaci przechodzą publiczne wysłuchanie, a na byłych polityków nakłada się 4-letnią „karencję" zanim będą mogli zostać sędzią TK. Wcześniej tego samego dnia Sejm odrzucił wniosek PiS o wyrzucenie całego projektu do kosza oraz przyjął dwie poprawki KO — m.in. rozszerzającą pulę losowania składów sądu dyscyplinarnego TK o emerytowanych sędziów.
jakglosuja.pl
Wyniki per klub
za / przeciw / wstrz. / nieob.
- 0/180/0/10
- 154/0/0/3
- 31/0/0/1
- 31/0/0/1
- 25/0/0/1
- 0/18/0/0
- Kukiz15Kukiz150/4/0/0
- ?Posłowie Niezrzeszeni1/0/0/0
Analiza
29 czerwca 2026, 02:17
Co się zmienia
- 115 sędziów TK wybieranych indywidualnie przez Sejm na 9 lat większością 3/5 głosów, bez możliwości ponownego wyboru — sędzia pełni funkcję do wyboru następcy (art. 16 druku 543 — podnosi poprzeczkę wyborczą, wymuszając porozumienie ponad zwykłą większością rządzącą)
- 24-letnia karencja dla byłych posłów, senatorów, europosłów, ministrów, wiceministrów i członków partii politycznych — przez 4 lata od zakończenia aktywności politycznej nie mogą kandydować na sędziego TK (art. 17 ust. 2 druku 543 — ma odciąć drogę do TK osobom świeżo z polityki; Senat rozszerzył to później o Prezydenta, sekretarzy i podsekretarzy stanu w druku 590)
- 3Prezesa i Wiceprezesa TK powołuje Prezydent, ale wyłącznie spośród 2 kandydatów wskazanych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów (kolegium wszystkich 15 sędziów TK) — kadencja 3 lata, Prezes może być powołany ponownie tylko raz (art. 11 druku 543 — ogranicza swobodę Prezydenta, przenosząc inicjatywę na samo środowisko sędziów TK)
- 4Składy orzekające wyznacza Zgromadzenie Ogólne Sędziów przez losowanie alfabetyczne i według kolejności wpływu spraw — nie Prezes TK jednoosobowo (art. 53 druku 543 — ma wyeliminować zarzuty o dobieranie składów pod z góry ustalony wynik, co było jednym z głównych zarzutów pod adresem TK od 2016 r.)
- 5Kandydatów na sędziów mogą zgłaszać m.in. Prezydent, Prezydium Sejmu, 50 posłów, 30 senatorów, Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd Administracyjny, samorządy adwokacki i radcowski; wymagane jest publiczne wysłuchanie kandydatów i opinia Krajowej Rady Sądownictwa (art. 18–19 druku 543 — procedura ma być bardziej przejrzysta niż dotychczasowa)
- 6Pilne postępowanie w sprawie przeszkody w urzędowaniu Prezydenta — TK musi rozstrzygnąć w 24 godziny od wniosku Marszałka Sejmu; Marszałek może tymczasowo przejąć obowiązki Prezydenta na maks. 3 miesiące (art. 99–102 druku 543 — reguluje sytuację, gdy Prezydent jest niezdolny do sprawowania urzędu, np. z powodu choroby)
- 7Skarga konstytucyjna (wniosek obywatela o zbadanie, czy przepis naruszył jego prawa) musi być złożona w ciągu 3 miesięcy od wyczerpania drogi prawnej przez adwokata lub radcę prawnego (art. 88 i 90 druku 543 — porządkuje dostęp do TK, ale wymaga opłacenia profesjonalnego pełnomocnika; sąd może przydzielić pełnomocnika z urzędu)
- 8Wewnętrzny sąd dyscyplinarny TK losuje składy z puli czynnych sędziów TK oraz — po przyjętej wcześniej poprawce KO — emerytowanych sędziów TK w stanie spoczynku (art. 35 druku 543 zmieniony poprawką nr 2 z druku 543-A — zapobiega paraliżowi sądu dyscyplinarnego, gdy czynnych sędziów jest zbyt mało lub zbyt wielu musi być wyłączonych)
- 9Prawnicy zatrudnieni w służbie prawnej Kancelarii TK zyskują prawo do ubiegania się o wpis na listę adwokatów lub radców, stanowisko asesora komorniczego, zatrudnienie w Prokuratorii Generalnej RP oraz do zdawania egzaminów adwokackiego, radcowskiego i notarialnego (nowy art. 122a dodany poprawką nr 3 KO z druku 543-A — przyjęty wcześniej tego samego dnia głosami 386 posłów, w tym PiS-u i Konfederacji)
Kogo dotyczy
Przyszli kandydaci na sędziów TK (w tym byli politycy objęci 4-letnią karencją); obecni i przyszli sędziowie TK; Prezes i Wiceprezes TK; Prezydent RP (ograniczona swoboda przy powoływaniu kierownictwa TK); posłowie i senatorowie (wybierają sędziów wyższą większością 3/5); partie polityczne (mogą być rozwiązane przez TK); obywatele składający skargi konstytucyjne (wymagana reprezentacja adwokacka lub radcowska); adwokaci i radcowie prawni reprezentujący skarżących; prawnicy Kancelarii TK (nowe ścieżki kariery zawodowej); sądy powszechne i administracyjne kierujące pytania prawne do TK; Marszałek Sejmu (uprawnienia przy przeszkodzie w urzędowaniu Prezydenta)
Praktyczny wpływ
Wymóg 3/5 głosów Sejmu przy wyborze sędziów oznacza w praktyce, że żadna partia rządząca nie jest w stanie samodzielnie obsadzać TK — konieczne jest porozumienie z co najmniej częścią opozycji lub z koalicjantami. Ponieważ Sejm odrzucił wcześniej tego dnia awaryjny mechanizm Lewicy (obniżenie progu do zwykłej większości po 2 miesiącach impasu), ryzyko wielomiesięcznych wakatów w TK pozostaje realne. Ustawa wchodzi w życie na podstawie odrębnej ustawy wprowadzającej, która ma uregulować m.in. status sędziów wybranych przez PiS po 2015 roku — kwestię tę nowa ustawa pozostawia poza swoją treścią. Po uchwaleniu przez Sejm, Senat w ciągu tygodnia wprowadził 66 poprawek (druk 590), z których Komisja Sprawiedliwości rekomendowała przyjąć 64 — poprawki doprecyzowują m.in. procedurę ślubowania sędziów (możliwość ślubowania notarialnego, jeśli Prezydent nie umożliwi uroczystego złożenia przysięgi w ciągu 14 dni) i poszerzają grupę osób objętych karencją o Prezydenta oraz sekretarzy i podsekretarzy stanu.
Kontrowersje
Reforma TK to jeden z najgłębszych sporów ustrojowych w Polsce od dekady. Kryzys wywołały wybory sędziów TK przez PiS w 2015–2016 roku, uznane przez Komisję Wenecką (organ doradczy Rady Europy), Unię Europejską i znaczną część polskich prawników za sprzeczne z Konstytucją — PiS te oceny konsekwentnie kwestionuje. Nowa ustawa nie przesądza wprost o statusie prawnym sędziów wybranych przez PiS po 2015 roku (tzw. „dublerzy" — sędziowie kwestionowani przez część środowiska prawniczego jako wybrani z naruszeniem Konstytucji), co do której istnieje odrębny spór. PiS i Konfederacja głosowały przeciw ustawie, uznając ją za politycznie motywowaną próbę przejęcia kontroli nad TK przez koalicję. W tle pozostaje pytanie, które orzeczenia TK wydane w latach 2016–2023 są prawnie wiążące — kwestia dzieląca środowisko prawnicze i mająca realne konsekwencje dla systemu prawa.
Powiązane głosowania
30 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych