wniosek o odrzucenie w całości projektu.
OdrzuconoPkt. 1 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (druki nr 2250, 2252 i 2252-A)
Wyniki głosowania
Sejm odrzucił wniosek Konfederacji o odrzucenie w całości rządowego projektu wzmacniającego Państwową Inspekcję Pracy (23 za odrzuceniem, 234 przeciw, 168 wstrzymanych). Projekt przeszedł do dalszych prac — trzeciego czytania.
Analiza
12 marca 2026, 17:24
W skrócie
Rząd chce dać Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) nowe, potężne narzędzie: jeśli ktoś pracuje na „umowie śmieciowej" (zlecenie, dzieło, B2B), ale w rzeczywistości wykonuje typową pracę na etacie (stałe godziny, stałe miejsce, szef wydaje polecenia), to inspektor pracy będzie mógł wydać decyzję administracyjną stwierdzającą, że to jest stosunek pracy — a nie umowa cywilna. Konfederacja chciała odrzucić cały projekt, ale przegrała głosowanie — koalicja rządowa solidarnie zagłosowała za kontynuowaniem prac, a PiS w większości się wstrzymał.
Co nie weszło w życie
- 1PIP dostaje prawo wydawania decyzji administracyjnych stwierdzających, że dana osoba pracuje na etacie, mimo że formalnie ma umowę cywilnoprawną (nowy art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIP — kluczowy przepis całej reformy, pozwalający 'przekwalifikować' umowę śmieciową na umowę o pracę)
- 2Procedura jest dwuetapowa: najpierw inspektor wydaje polecenie naprawienia sytuacji, a dopiero gdy pracodawca go nie wykona — okręgowy inspektor wydaje decyzję (art. 11 ust. 2 — zabezpieczenie przed pochopnymi decyzjami)
- 3Grzywny za łamanie praw pracowniczych rosną dwukrotnie — np. z 1000–30 000 zł do 2000–60 000 zł, a mandaty PIP z 2000 zł do 5000 zł (zmiany art. 281–283 Kodeksu pracy i art. 96 KPW)
- 4Komisja w dodatkowym sprawozdaniu (druk 2252-A) rekomendowała przyjęcie poprawek koalicyjnych, m.in.: wydłużenie okresu abolicji z 6 do 12 miesięcy (poprawka nr 47), wprowadzenie administracyjnych kar pieniężnych do 1% obrotu dla pracodawców z co najmniej 10 decyzjami PIP w roku (nowy art. 37c — poprawka nr 1 klubu Razem, rekomendowana do odrzucenia)
- 5Powstanie system wymiany danych między PIP, ZUS i Krajową Administracją Skarbową — wspólna baza do typowania firm łamiących prawo pracy (nowy art. 68ac ustawy o sus)
- 6Główny Inspektor Pracy będzie wydawał interpretacje indywidualne — za 40 zł można zapytać, czy dana umowa to stosunek pracy, i uzyskać wiążącą odpowiedź chroniącą przed karą (nowy art. 14b ustawy o PIP)
- 7Pracownik objęty decyzją PIP dostaje szczególną ochronę przed zwolnieniem — od dnia wszczęcia kontroli nie można go zwolnić z powodu postępowania PIP (art. 34 ust. 2h–2l ustawy o PIP)
- 8Ustawa realizuje kamienie milowe KPO (A71G i A72G) z terminem wdrożenia do 30 czerwca 2026 r. — jest warunkiem otrzymania środków europejskich
Kogo dotyczy
Osoby pracujące na umowach zlecenia, o dzieło i kontraktach B2B, które faktycznie wykonują pracę etatową (ok. 1,4 mln osób wg GUS) — to potencjalni beneficjenci. Pracodawcy i przedsiębiorcy zatrudniający na umowach cywilnoprawnych — zwłaszcza w budownictwie, ochronie, sprzątaniu, transporcie, IT, gastronomii (HoReCa) i ochronie zdrowia (lekarze na kontraktach). Państwowa Inspekcja Pracy (planowane 294 nowe etaty). Sądy pracy (36 nowych etatów). ZUS i Krajowa Administracja Skarbowa. Cudzoziemcy pracujący w Polsce na umowach cywilnoprawnych. Samozatrudnieni (jednoosobowe działalności gospodarcze).
Praktyczny wpływ
Dla pracowników na „śmieciówkach": jeśli inspektor uzna, że ich praca ma cechy etatu, pracodawca będzie musiał zapewnić im pełne prawa pracownicze — urlopy, wynagrodzenie chorobowe, ochronę przed zwolnieniem, składki emerytalne. Dla pracodawców: ryzyko nie tylko grzywny (teraz do 60 000 zł zamiast 30 000 zł), ale też konieczności wstecznego opłacenia składek ZUS i podatków. Ustawa daje 12 miesięcy „abolicji" — kto sam z siebie zamieni umowę cywilną na etat, uniknie kary. Przy braku dowodów inspektor domyślnie przyjmie najkorzystniejsze dla pracownika warunki: umowa na czas nieokreślony, pełny etat, minimalne wynagrodzenie. Dla branży IT i medycznej, gdzie powszechne jest B2B: konieczność przeglądu kontraktów pod kątem tego, czy nie mają cech stosunku pracy.
Kontrowersje
Projekt budzi poważny spór o granice ingerencji państwa w swobodę zawierania umów. Konfederacja wniosła o odrzucenie całości, argumentując nadmierną regulację. PiS demonstracyjnie się wstrzymał (165 posłów), sygnalizując dystans. Kontrowersyjna jest kwestia samozatrudnionych (B2B) w IT i medycynie — wielu z nich świadomie wybiera tę formę współpracy, a ustawa może wymusić przejście na etat wbrew ich woli. W konsultacjach publicznych organizacje pracodawców (Lewiatan, BCC, ZPP) domagały się wyłączenia JDG/B2B i wydłużenia vacatio legis — rząd odrzucił te postulaty. Przymus realizacji ustawy wynika z zobowiązań KPO wobec UE (termin do 30 czerwca 2026 r.), co ogranicza pole kompromisu.
Powiązane głosowania
50 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych